जडिबुटी सम्बन्धी अनुसन्धान गर्न नेपाली महिला वैज्ञानिकलाई ५० हजार डलर अनुदान- विज्ञान र प्रविधि - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जडिबुटी सम्बन्धी अनुसन्धान गर्न नेपाली महिला वैज्ञानिकलाई ५० हजार डलर अनुदान

गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — जडिबुटी सम्बन्धी अनुसन्धान गर्न एक नेपाली महिला वैज्ञानिकले ५० हजार डलर अनुदान पाएकी छन् । पोखरा वन विज्ञान अध्ययन संस्थानको सिल्भिकल्चर एन्ड फरेस्ट बायोलोजी विभागकी उपप्राध्यापक समेत रहेकी ज्योति भण्डारीले जडिबुटीबाट औषधि उत्पादन सम्बन्धी अनुसन्धानका लागि करिब ५७ लाख रुपैयाँ बराबरको अनुसन्धानवृत्ति पाएकी हुन् ।

युनेस्कोअन्तर्गतको अर्गनाइजेसन फर वुमेन इन साइन्स फर द डेभ्लोपिङ वर्ल्ड (ओडब्लूएसडी)ले भण्डारीको प्रस्तावलाई छनोट गरेको हो । ओडब्लूएसडीले नेपालसहित १५ मुलुकका २३ जना महिला अनुसन्धानकर्ताहरुको प्रस्तावलाई जनही ५० हजार डलरको अनुदान उपलब्ध गराएको हो । भण्डारीले दुई वर्षभित्रमा सक्नुपर्ने यो अनुसन्धान अन्‍नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा हुनेछ ।

अन्नपूर्ण क्षेत्रमा पाइने महत्वपूर्ण जटिबुटीको पहिचान र औषधि उत्पादनमा भण्डारीको अनुसन्धानले सघाउ पुर्‍याउने ओडब्लूएसडीले जनाएको छ । कान्तिपुरसित भण्डारीले भनिन्, 'यत्रो ठूलो रकम अनुसन्धानका लागि पाउँदा एकदमै खुसी छु । हाम्रो जस्तो देशमा अनुसन्धानमा कम प्राथमिकता हुन्छ । तर मलाई हौसला बढेको छ । '

भण्डारीले गाउँघरहरुमा औषधिको रुपमा प्रयोग हुँदै आएका जडिबुटीको प्रयोगशालामा अध्ययन गरेर त्यस सम्बन्धी थप जानकारी हासिल हुने बताइन् । उनले जटिबुटीको अध्ययन पछि कृषकहरुलाई तालिम दिएर व्यावसायिक उत्पादनमा लैजाने सक्नु पनि आफ्नो अनुसन्धानको अर्को उद्देश्य रहेको बताइन् ।

'हाम्रो गाउँ घरमा धेरै प्रकारको जडिबुटी अनुसन्धानका लागि प्रयोग हुन्छन् । तर तीनमा पाइने तत्वहरुको अनुसन्धान कम छन्,' भण्डारीले भनिन्, 'वनस्पतिहरुको पहिचान र त्यसले त्यसबाट स्थानीयहरुले कसरी लाभ लिन सक्छन् भन्ने सवालमा पनि मेरो अनुसन्धान हुनेछ । ' आफ्नो अनुसन्धान रिपोर्टमा मात्रै सीमित नभएर जनतासामू पुर्‍याएर त्यसलाई व्यवसायसँग जोड्नु पनि रहेको उनले सुनाइन् । यो अनुसन्धान हिमाली क्षेत्रदेखि तटीय क्षेत्रसम्म पाइने जडिबुटीको पहिचान र अनुसन्धानमा सघाउ पुग्‍ने उनले बताइन् ।

'ग्रासल्यान्ड इकोलोजी'मा विद्यावारिधि गरेकी भण्डारीले आफ्नो अनुसन्धानमा स्‍नातकोत्तरका विद्यार्थीहरुलाई पनि समावेश गराउने बताइन् । उनले विद्यार्थीहरुमा अनुसन्धानप्रति रुची जगाउनका यसमा सामेल गराउने बताइन् ।

अघिल्लो वर्ष नाष्टकी वैज्ञानिक टिस्टा प्रसाईं जोसी र रीसर्च इन्स्टिच्युट फर बायो साइन्स एन्ड बायोटेक्नोलोजीकी अनुसन्धानकर्ता एवं क्याटालिस्ट टेक्नोलोजीकी सीईओ प्रतिभा पाण्डेले जनही ५०/५० डलर अनुदान पाएका थिए ।

ओडब्लूएसडीले प्रदान गर्ने अनुदान अध्ययन तथा अनुसन्धानमा खर्च गर्नुपर्छ । नेपाली महिला वैज्ञानिकहरुले शोध गर्न चाहेको विषयमा पाएको यो रकम धेरै हो । अनुसन्धानबाट परिणाममुखी काम हुने भण्डारीले बताइन् ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७७ २०:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

३ वर्षपछि नाष्टको जर्नल

गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — ३ वर्षदेखि रोकिएको नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्राज्ञ प्रतिष्ठान (नाष्ट)  को 'नेपाल जर्नल अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलोजी' सोमबार प्रकाशित भएको छ ।

सन् १९९२ देखि प्रकाशित हुँदै आएको यो जर्नल विविध कारणले गर्दा हालसम्म १९ वटा अंक मात्रै प्रकाशित छ ।

सोमबार वेभिनारमार्फत् पूर्व विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री एवं नाष्टका सद्‌भावना दूत गणेश साहले जर्नलको सार्वजनिक गरे । नाष्टका उपकूलपति सुनिलबाबु श्रेष्ठ प्रधान सम्पादक रहेको यो जर्नलको व्यस्थापकीय सम्पादक नाष्टका प्राज्ञ एवं प्राध्यापक रमेशकुमार मास्के छन् । नाष्टकी वैज्ञानिक लुना बज्र यो जर्नलकी एसोसिएट म्यानेजिङ इडिटर हुन् ।

अंक १९ को पहिलो भाग प्रकाशित गरिएको नाष्टका प्राज्ञ मास्केले बताए । दोस्रो भाग यस वर्षको डिसेम्बरसम्म प्रकाशित गर्ने र वैज्ञानिक आलेखहरु माग गरिएको उनले जानकारी दिए ।

२६ वटा वैज्ञानिक लेख रहेको यो जर्नलमा नेचरल र एप्लाइड साइन्ससँग सम्बन्धित रिसर्च आर्टिकलहरु प्रकाशित छन् । 'यो अंकमा हामीले एप्लाइड साइन्स सम्बन्धी ४ वटा पेपरलाई मात्रै स्थान दिन पाएका छौं,' प्राडा मास्केले भने,'अरु नेचर साइन्स र केही रिभ्यू पेपरहरु छन् । '

विगत ३ वर्षदेखि विविध कारणले जर्नल प्रकाशित हुन सकिरहेको थिएन । जर्नल प्रकाशनलाई नाष्टका उपकुलपति सुनिलबाबु श्रेष्ठले चासो देखाएपछि प्राडा मास्केको नेतृत्वमा समिति बनाइएको थियो ।

कोभिड-१९को महामारीका बेला जर्नल प्रकाशित भएपनि यो जर्नलमा कोरोनासँग सम्बन्धि आलेखहरु भने छैनन् । प्राडा मास्केले भने,'जर्नलका लागि भनेर पहिल्यै पठाइएका आर्टिकल्सहरु प्रकाशित भएका थिएनन् । अहिले हामीले पुराना आलेखहरुलाई समावेश गरेका छौं ।'

प्राडा मास्केले नाष्टको यो जर्नललाई 'इम्प्याक्ट फ्याक्टर' जर्नलको रुपमा विकासित गर्नका लागि आवश्यक पर्ने सबै सूचांकहरु सुधार गर्न जरुरी रहेको बताए । हाल जर्नलको डिजिटल अब्जेक्ट आइडेन्टिफाएर(डीओई) लिइएको र यसले अनलाइन मार्फत प्रकाशित वैज्ञानिक लेखहरुको खोज्‍न सजिलो हुने बताए । नाष्टका यसअघिका अंकका जर्नलहरुमा डीओई नम्बर नभएको उनले बताए ।

नेपालमा १५० भन्दा बढी जर्नलहरु प्रकाशित छन् । तीमध्ये विज्ञान र प्रविधिका धेरै कम रहेको मास्केले बताए । 'नेपालका धेरै जनर्लहरु मेडिकल क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्,' उनले भने,'ती मध्ये केहीको मात्रै इम्प्याक्ट फ्याक्टर छ,अन्यको छैन् ।' नेपालका जर्नलहरुलाई अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र इम्प्याक्ट फ्याक्टर बढाउनका लागि सबैको सहयोग आवश्यक रहेको उनले बताए ।

नाष्टले सोमबार नै अनलाइनमार्फत ३ वर्षदेखि स्थगित भएको विज्ञान लेखमाला पनि सार्वजनिक गरेको छ । नाष्टले साइन्टिफिक पब्लिकेसनलाई निरन्तरता दिने उद्देश्यले जर्नल र लेखमाला प्रकाशित गरिएको उपकुलपति सुनिलबाबु श्रेष्ठले बताए । 'विज्ञान लेखमाला धेरै समयदेखि अवरुद्ध भएको थियो,' उनले भने,'वैज्ञानिकहरुलाई समाजसँग जोड्न लेखमालाले काम गर्छ । हामी वर्षमा ३ पटक प्रकाशित गर्ने तयारी गरेका छौं ।'

वैज्ञानिक अनुसन्धान र लेखहरु प्रकाशित हुँदा कुरीति र अफवाहरु फैलन नसक्‍ने पूर्वमन्त्री गणेश साहले बताए । कोभिड-१९का बेला वैज्ञानिक प्रकाशनहरुले महत्वपूर्ण योगदान गरेको उनले बताए । उनले नाष्टलाई विज्ञान कोषको स्थापनाका लागि पहलकदमी गर्न पनि आग्रह गरे ।

विज्ञान दिवसकै अवसर पारेर आयोजित कार्यक्रममा नाष्टका सचिव महेश अधिकारीद्वारा लिखित च्याऊ सम्बन्धिको पुस्तक पनि सार्वजनिक गरिएको थियो ।

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७७ २०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×