कछुवा संरक्षणमा ध्यान दिन संरक्षणकर्मीहरुको जोड- विज्ञान र प्रविधि - कान्तिपुर समाचार

कछुवा संरक्षणमा ध्यान दिन संरक्षणकर्मीहरुको जोड

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपालमा कछुवा प्रजातिहरु बढी मात्रामा चोरी सिकारी  हुने गरेको अनुसन्धानकर्मीहरुले बताएका छन् । बेचविखन तथा उपभोगका लागि यो प्रजाति नेपालमा उपयोग हुने गरेको भन्दै उनीहरुले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

इलंगेटेट टर्टोइस (लाम्चे कछुवा, ठोटरी) । तस्बिरः आरको नेपाल ।

कछुवा दिवस २०२० को अवसर पारेर क्यारोन नेपाल र वातावरण अध्ययन तथा संरक्षण केन्द्रद्वारा आयोजित कार्यक्रममा विज्ञहरुले नेपालमा पाइने सबै १६ प्रजातिका कछुवाहरु संकटमा रहेपनि त्यसको संरक्षणमा पर्याप्त ध्यान नपुगेको उभयचर एवं सरिसृप विज्ञ प्राध्यापक करनबहादुर शाहले बताए । उनले यो प्रजातिको जीव नेपालमा विभिन्न बहानामा मारिने तथा ओसारपसार हुने गरेकाले ध्यान दिनुपर्ने बताए ।

अनलाइन प्लटेफर्ममा मार्फत आयोजित उक्त कार्यक्रममा क्यारोनका संस्थापक एवं उभयचर अध्येता प्रकाशचन्द्र अर्यालले कछुवा नेपालका तराई क्षेत्रमा मात्रै पाइने र यो जीव मानिसहरुले खाने गरेकाले पनि संरक्षणमा चुनौती आएको बताए । उनले राज्यले यसतर्फ ध्यान दिन नसकेको बताए । कछुवा प्रजातिहरु खुलेआम विक्री वितरण तथा घरमा पालिदा समेत राज्य मौन रहेको उनको भनाइ छ ।

अनुसन्धानकर्मीहरुले कछुवाको संरक्षण र अध्ययनमा सरोकारवाहरुले ध्यान नदिएको पनि बताएका छन् । उनीहरुले कछुवाको अनुसन्धानमा गर्दा विविध कठिनाईहरु आउने र त्यसका लागि सरोकारवालाहरुले चासो र सम्बोधन नदेखिएको बताए । नेपालमा ठूला प्रजातिका जीवहरुको अनुसन्धानमा प्राथमिकता दिँदा साना प्रजातिहरुका अनुसन्धान नभइरहेको उनीहरुको भनाइ छ ।

पछिल्लो समय जलवायु परिवर्तनका कारणले पनि कछुवाको बासस्थान मासिदै गएको अनुसन्धानकर्ताहरुको भनाइ छ । सन् २०१० नेपालमा पाइने कछुवाहरुको अध्ययनमा संलग्ने रहेका त्रिविका केन्द्रीय वातावरण विज्ञानका उपप्राध्यापक मनकुमार धमलाले भने,‘जलवायु परिवर्तनसँगै प्लाष्टिकजन्य फोहोरहरुले कछुवा प्रजातिको बासस्थान र अस्तित्व संकटमा पर्दै गएको देखिन्छ ।’

नेपालमा १६ प्रजाति र १७ उपप्रजातिका कछुवाहरु पाइने भएतापनि केही प्रजातिहरु देखिएका छैनन् । पहिलो पटक सन् १९९५मा भेटिएको इन्डियन आइड टर्टल प्रजातिको कछुवा २००८मा गरिएको सर्वेक्षणमा अनुसन्धानकर्मीहरुले भेटाएका थिएनन् । स्थानीयस्तरमा प्राकृतिक पोखरी तथा जलाशय क्षेत्र अतिक्रमण र सुख्न थालेपछि ती प्रजातिहरु हराइरहेको वातावरण अध्ययन तथा संरक्षण केन्द्रका अध्येता चन्द्रमणि अर्यालले बताए ।

यस्तै, नेपालको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐनले वन्यजन्तुको ओसारपसारर बेचबिखनमा रोक लगाएपनि राजधानीमै कछुवाहरु बिक्री वितरण भइरहको अनुसन्धानकर्मीहरुको भनाइ छ । कछुवाको विक्री वितरणसम्बन्धी अनुसन्धान गर्दै आएका सन्देश न्यौपाने भने,‘काठमाडौंमा मात्रै वार्षिक रुपमा २६ लाख ५६ हजार ८ सय रुपैयाँ बराबरको कछुवा बिक्रीसँग सम्बन्धित कारोबार हुनछ ।’

यस्ता, कछुवाहरु कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष छेउछाउबाट समेत तस्करी हुने गरेको अध्येताहरुको भनाइ छ । नेपालमा थाइलेन्डबाट रातो काने कछुवा प्रजातिहरु बिक्रीका लागि आउने गरेको अनुसन्धानकर्मीहरुको भनाइ छ ।

कोभिड–१९ को माहामारीको मौका छोपेर सामुदायिक एवं राष्ट्रिय वन क्षेत्रहरुमा पनि चोरी सिकारी बढेकाले त्यसतर्फ ध्यान दिन पनि उनीहरुले आग्रह गरेका छन् ।

यो पनि पढ्नुहोस्ः

राज्यको नजरमा नपरेको कछुवा

प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७७ २१:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रुपन्देहीबाट पनि १० संक्रमित निको भएर घर फर्किए

सन्जु पौडेल

तिलोत्तमा — शनिबार रुपन्देहीको बुटवलस्थित कोरोना विशेष अस्पतालबाट एकैसाथ १० जना संक्रमित निको भएर घर फर्किएका छन् । निको भएका उनीहरू सबै कपिलवस्तुका हुन् ।

फाइल तस्बिर

दुई साताअघि अस्पताल भर्ना भएका संक्रमितको लगातार दुई पटकको रिपोर्ट नेगेटिभ आएपछि डिस्चार्ज गरिएको बुटवल धागो कारखानास्थित कोरोना विशेष अस्पतालका फोकल पर्सन तथा वरिष्ठ कन्सलटेन्ट डा. सुदर्शन थापाले बताए ।

'बिरामी निको भएर पठाउँदा खुसी लागेको छ', उनले भने, 'आत्मबल बलियो राख्ने र अपनाउनुपर्ने नियममा ख्याल गरे कोरोनालाई जितिन्छ ।'

निको भएर जानेहरुले ‘कोरोनाबाट डराउनुपर्दैन, सजिलै जित्न सकिन्छ’ भन्ने सन्देश पनि दिएको उनले बताए । थापाका अनुसार अहिले अस्पतालमा ८ जना नयाँ बिरामी थपिएका छन् । धागो कारखानाको कोरोना अस्पतालमा उपचार गराइरहेका बिरामीको संख्या ३४ छ ।

यसअघि रुपन्देहीको कोटहीमाई गाउँपालिकाका २५ वर्षीय युवा निको भएर घर गइसकेको छन् ।


प्रकाशित : जेष्ठ १०, २०७७ २०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×