लगनखेलमा च्याम्पियन बनेको त्यही टिम- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार

लगनखेलमा च्याम्पियन बनेको त्यही टिम

नेपाली टिमलाई फाइनलमा हराएर लगनखेलमा ७ वर्षअघि एएफसी यू–१४ गर्ल्स रिजनल च्याम्पियन भएको बंगलादेशी टिम उमेर समूहमा निरन्तर सहभागिता र सफलतापछि साफ च्याम्पियन बनको हो
राजु घिसिङ

काठमाडौँ — महिला फुटबललाई दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा पहिलोपल्ट सन् २०१० मा समावेश गरिएको थियो, जुन क्षेत्रीयस्तरमा महिला फुटबलको प्रवेश थियो । ढाकामा भएको ११ औं सागपछि त्यही वर्ष बंगलादेशकै कक्स–बजारमा साफ (दक्षिण एसियाली फुटबल महासंघ) महिला च्याम्पियनसिपको पहिलो संस्करण आयोजना गरियो । त्यसैले दक्षिण एसियाली स्तरमा महिला फुटबलको प्रतियोगिता सुरु भएको १२ वर्षमात्रै हुँदै छ ।‍

सिनियर टिमको प्रतियोगितामा १२ वर्षमा भारतको एकछत्र राज रह्यो । नेपालको छवि उपविजेताको बन्यो । भारतले पाँचपल्ट साफ च्याम्पियनसिप जित्दा नेपाल चारपल्ट फाइनलमा रोकियो । भारतले तीनपल्ट सागको स्वर्ण पदक जित्दा नेपाल तीनैपल्ट रजतमा सीमित भयो । त्यसैले इतिहासले देखाउँछ कि १२ वर्ष दक्षिण एसियाली महिला फुटबल भारत–नेपालको प्रतिस्पर्धामै सीमित रह्यो । भलै, बंगलादेशले साफ २०१६ को फाइनल खेलेको थियो, जुन बेला नेपाल सेमिफाइनलमा भारतसँग हारेको थियो ।

नेपाली उखानै छ नि १२ वर्षमा खोलो पनि फर्किन्छ । यसपालिको साफ महिला च्याम्पियनसिपमा त्यस्तै भयो । बंगलादेशले समूह चरणको अन्तिम खेलमा ३–० को एकतर्फी जित निकाल्दै च्याम्पियनसिपमा भारतको अपराजित यात्रालाई २५ खेलमा टुंग्याएन मात्रै सोमबार फाइनलमा नेपाललाई ३–१ ले हराएर ऐतिहासिक उपाधि पनि जित्यो । बंगलादेशले भारत र नेपाली टिमलाई पहिलोपल्ट पराजित भएको हो । नेपाली टिम दक्षिण एसियाली प्रतियोगितामा भारतबाहेक अरु टिमसँग हारेको पनि यो नै पहिलोपल्ट हो । बंगलादेश सिलिगुढी (सन् २०१६) को साफमा आयोजक भारतलाई गोलरहित रोक्दै समूह विजेता भएको थियो, जसको फाइनलमा भने भारतसँग हारेको थियो । तीन वर्षअघिसम्म पनि उसलाई भारत र नेपालले चुनौती दिनसक्ने प्रतिस्पर्धी मानेको थिएन । दोस्रो फाइनलमै ट्रफी कब्जा गर्दै बंगलादेशले दक्षिण एसियाली महिला फुटबलमा १२ वर्षपछि खोलो फर्काइदियो ।

कुनै बेला छोरीले फुटबल खेल्यो भनेर आलोचित समाजमा पहिलो उपाधि जितेपछि बंगलादेशी खेलाडीहरूलाई बुधबार ढाका फर्केपछि भव्य स्वागत गर्दै सजिसजाउ बस चढाएर सहरमा र्‍याली नै गर्‍यो । इस्लाम धर्मालम्बीको बाहुल्य रहेको १८ करोड जनसंख्याको देशले अहिले महिला टिम साफ च्याम्पियन भएकोमा खुसी मनाइरहेको छ, गर्व गरिरहेको छ, एउटा प्रतियोगिताको उपाधि जितेभन्दा धेरै नै ठूलो उपलब्धि महसुस गरिरहेको छ । बंगलादेश फुटबल महासंघ (बीएफएफ) र बंगलादेश क्रिकेट बोर्ड (बीसीबी) ले ५०–५० लाख टाका (रु.१ करोड २३ लाख १४ हजार) पुरस्कार दिने घोषणा गरेका छन् । साफकै उत्कृष्ट गोलकिपर रुपना चकमाका लागि घर बनाइदिन प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले निर्देशन दिएकी छन् । प्रधानमन्त्री हसिना अमेरिकाबाट फर्केपछि टिमका लागि नगद पुरस्कार घोषणा गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

महाभूकम्पले बदलेको भाग्य

दशरथ रंगशालाको मैदान झरीमा हिलाम्मे हुदाँ पनि सुन्दर खेल पस्किएको बंगलादेशको यो सफलताको खाका ७ वर्षअघि लगनखेलमा कोरिएको थियो । नेपाली सेनाको शारीरिक तालिम तथा खेलकुद प्रशिक्षण केन्द्रस्थित मैदानमा २० डिसेम्बर २०१५ मा भएको फाइनलमा नेपाललाई १–० ले हराएर बंगलादेश एएफसी यू–१४ गर्ल्स रिजनल (दक्षिण तथा मध्य एसिया) च्याम्पियनसिपको उपाधि जितेको थियो । खासमा उक्त फाइनल अप्रिल २५ मा दशरथ रंगशालामा तोकिएको थियो । तर, फाइनलको दुई घन्टाअघि ९ हजार बढीको ज्यान लिएको महाभूकम्प आएपछि उपाधि होड आठ महिनापछि भएको थियो ।

लगनखेलमा मर्जियाले १६ औं मिनेटमा गोल गरेपछि बंगलादेशले महिला फुटबलकै पहिलो उपाधि उचालेको थियो । त्यो टिमकी कप्तान थिइन्, कृष्णरानी सरकार । उनकै दुई गोलको सहयोगमा नेपाललाई हराएर बंगलादेश सिनियर टिमको साफमा नयाँ च्याम्पियन भएको हो । मार्जिया र कृष्णरानीसहित यू–१४ च्याम्पियन टिमका आठ खेलाडी छैटौं साफको पनि विजेता बनेका छन् । त्यसपछि बंगलादेशले लगातार उमेर समूहको प्रतियोगिता खेल्यो, सिनियर टिमलाई पनि नियमित प्रशिक्षण गराएर प्रतिस्पर्धामा उतारिरह्यो ।

उमेर समूहमा शृंखलाबद्ध सफलता

बंगलादेशले २०१६ मा डुसान्बे (ताजकिस्तान) को फाइनलमा भारतलाई ४–० ले हराएर यू–१४ च्याम्पियनसिपको उपाधि रक्षा गरेको थियो । ढाकामा भएको छनोटमा शक्तिशाली चाइनिज ताइपेईलाई पनि पराजित गरेर बंगलादेश पहिलोपल्ट एएफसी यू–१६ वुमेन्स च्याम्पियनसिप (२०१७) को फाइनल चरणमा पुगेको थियो । ढाकामा २०१७ मा भएको साफ यू–१५ च्याम्पियनसिपमा भारतलाई १–० ले हराएर अपराजित रहँदै च्याम्पियन भएको थियो । त्यसक्रममा उसले नेपाललाई ६–० ले हराएको थियो । यो उमेर समूहको प्रतियोगितामा बंगलादेशले नेपाललाई २०१८ मा ३–० र २०१९ मा २–१ ले परािजत गर्‍यो ।

बंगलादेश हङकङमा जकी क्लब अन्तर्राष्ट्रिय युवा प्रतियोगिता (२०१८) मा अपराजित रहँदै उपाधि जित्यो । थिम्पुमा नेपाललाई १–० ले हराएर साफ यू–१८ च्याम्पियन (२०१८) बन्यो । फाइनलमा गोल गरेकी मसुरा परविन अहिलेको साफ च्याम्पियन टिमकी भरपर्दा डिफेन्डर हुन् । त्यति बेला समूह चरणको भेटमा बंगलादेश २–१ ले विजयी भएको थियो । आफ्नै देशमा भएको बंगमाता यू–१९ प्रतियोगिता (२०१९) मा संयुक्त विजेता भएको बगलादेशले साफ यू–१९ च्याम्पियन (२०२१) पनि बन्यो ।

महिला फुटबलमा अस्ट्रेलिया विश्वकै राम्रो टिममा पर्दछ । त्यही अस्ट्रेलियाली युवा टिमलाई बराबरीमा रोक्दै बंगलादेशले एएफसी यू–१६ वुमेन्स च्याम्पियनसिप २०१९ मा तहल्का मच्चाएको थियो । तोहुरा खातुनको दुई गोलमा दुईपल्ट अग्रता लिएको खेल २–२ भएको थियो । तोहुरा साफको फाइनलमा ‘बेन्च’ मा थिइन् । यसरी निखारिँदै बनेको बंगलादेशको सिनियर टिमले तीन महिनाअघि ढाकामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेलमा मलेसियालाई ६–० ले हराएको थियो । त्यसैले बंगलादेशले समूह चरणमा माल्दिभ्सलाई ३–०, पाकिस्तानलाई ६–०, भारतलाई ३–०, सेमिफाइनलमा भुटानमाथि ८–० र फाइनलमा नेपालविरुद्ध ३–१ को जित अस्वभाविक होइन । बरू बंगलादेशले ७ वर्षअघि बनाएको योजना र त्यसपछि गरेको मिहिनेतको प्रतिफल हो यो सफलता ।

युवा टिम, अनुभवी प्रशिक्षक

बंगलादेशी महिला टिमले पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेपालको सामना गरेको थियो । त्यो ११ औं सागमा नेपालले १–० को जित हात पारेको थियो । बंगलादेशविरुद्धको अपराजित यात्रालाई नवौं खेलसम्म डोर्‍याउन नसक्दा नेपाली टिम घरेलु मैदानमा १५ हजार बढी दर्शकसामु पहिलो उपाधि जित्न असफल भएको हो । यो साफमा सर्वाधिक गोलकर्ता र सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको अवार्ड जितेकी कप्तान सविना खातुन बंगलादेशी टिमकी अनुभवी खेलाडी हुन् । २८ वर्षीया उनले सबै साफ (६ वटा) खेलेकी छन् । २३ सदस्यीय टिमका अरू खेलाडी १७ देखि २१ वर्षसम्मका छन् ।

बंगलादेशमा महिला फुटबलको प्रतियोगिता सन् २००४ मा मात्रै सुरु भएको थियो । उमेर समूहको टिमले अर्को वर्षदेखि र सिनियर टिमले २०१० देखि प्रतिस्पर्धा गर्न थालेको थियो । अहिलेको युवा टिमलाई ९० मिनेट नै राम्रो टिम–वर्कसहित तीव्र गतिमा सुन्दर खेल्ने कौशल भर्ने काम गरेका हुन् प्रशिक्षक गोलाम रब्बानी छोटनले । सन् २००९ देखि नै महिला टिमसँग कार्यरत उनले पहिलो साफ २०१० देखि राष्ट्रिय टिमको मुख्य प्रशिक्षकको जिम्मेवारी सम्हालेका हुन् । उमेर समूहका टिम पनि उनैले सम्हाल्दै आएका छन् । लगनखेलमा यू–१४ च्याम्पियन टिम पनि सम्हालेका उनलाई १३ वर्षयता बीएफएफले गरेको विश्वास, महिला फुटबलमा गरेको लगानी र समाज बदल्ने खेलाडीको मिहिनेतमा बंगलादेश साफ च्याम्पियन भएको हो । यसलाई सफलताको सुरुआत मानिएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०७:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फाइनलको चोट र बिदाइ

छैटौं साफ महिला च्याम्पियनसिपको फाइनलमा हारेपछि मुख्य प्रशिक्षक कुमार थापाद्वारा टिम छाडेको घोषणासहित पुनम जर्घामगर, दीपा राई र इन्दिरा राईको संन्यास
राजु घिसिङ

काठमाडौँ — आफ्नो जमानाका उत्कृष्ट प्लेमेकर कुमार थापा प्रशिक्षकको सुरुआती करिअरमै नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिम सम्हाल्दै ६ वर्षअघि सिलिगुढी पुगेका थिए । तर, चौथो साफ महिला च्याम्पियनसिपमा नेपाल सेमिफाइनलबाटै फर्कियो । नतिजाका हिसाबले त्यो संस्करण साफकै सबैभन्दा खराब हो नेपालका लागि । उनले ‘सेकेन्ड लाइफ’ पाए छैटौं साफमा । पहिलोपल्ट भारतलाई हराएर (सेमिफाइनलमा) नेपालले इतिहास रच्यो । विगतको उपलब्धि बराबरी पनि गर्‍यो । तर, पहिलोपल्ट च्याम्पियन बन्ने लक्ष्यमा फेरि चुक्यो ।

दक्षिण एसियाली फुटबलमा अघिल्ला सबै उपाधि जितेको भारतको चुनौती समाप्त पारेर पनि ट्रफी कब्जा गर्न नसक्नु कति पीडादायी हुन्छ होला ? यो प्रश्न र फाइनलमा हारको कारण प्रशिक्षक र खेलाडीलाई सोध्न पनि गाह्रो लाग्छ । लगातार फाइनलमा हारेपछिको दुःख त खेलाडीभन्दा अरू बढी कसले पो महसुस गर्न सक्छ र ? त्यसैले यो छैटौं साफ महिला च्याम्पियनसिपअघि नेपाली टिमका मुख्य प्रशिक्षक कुमार थापाले भनेका हुन सक्छन्, ‘नेपाललाई च्याम्पियन बनाउने सम्भावना होइन, च्याम्पियन बनाएरै छाड्छौं ।’

तर, दशरथ रंगशालामा १५ हजार बढी दर्शकसामु नेपाली टिम र प्रशिक्षक थापाको वाचा पूरा भएन, दसौंपल्ट फाइनल खेलेर पनि पहिलोपल्ट ट्रफी चुम्ने सपना अधुरै रह्यो । विगतमा भारत, म्यानमार र उज्वेकिस्तानविरुद्ध फाइनलमा चुकेको नेपाली टिम बंगलादेशसँग पनि हार्‍यो । नेपाली महिला टिम बंगलादेशविरुद्ध पहिलोपल्ट हारेको हो । छैटौं साफको फाइनलमा ३–१ ले हार्नुअघि नेपालले बंगलादेशविरुद्ध ६ खेल जितेको थियो भने दुई खेल बराबरीमा टुंग्याएको थियो ।

बंगलादेशी महिला टिमले पहिलो उपाधि जित्दा नेपालीका लागि भने ऐतिहासिक उपाधि प्रतीक्षा अझै लम्बिएको छ । आफ्नो दोस्रो मौकामा उपाधि नजिते पनि प्रशिक्षक थापाले टिम छाडेका छन् । उपाधि नजितेरै तीन खेलाडी (पुनम जर्घामगर, दीपा राई र इन्दिरा राई) ले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलबाट संन्यास घोषणा गर्दै करिअर टुंग्याएका छन् ।

प्रशिक्षक थापा पत्रकार सम्मेलनमा अलि भावुक बने, ‘मैले आजदेखि यो टिम छोड्छु । सफल भएन, ‘हायर एन्ड फायर’ हो । मैले जुन लक्ष्य लिएको थिएँ, पूरा गर्न सकिनँ । त्यो ठाउँमा बसेर अब काम छैन । आजदेखि (सोमबार) यो टिम छाड्छु । आजदेखि नै यो घोषणा मान्नुहोस् । आफू सफल नभए पनि यसलाई चुइँगमजस्तो तन्काउनु भएन, अरूलाई मौका दिनुपर्छ । स्थान खाली गरिदिनुपर्छ । सहर्षभन्दा पनि दुःखसाथ छोड्दै छु । अर्कोलाई छोड्न खुसी हुनुपर्छ । ठाउँ ओगटेर बस्नु राम्रो होइन र म बस्दा पनि बस्दिनँ ।’

साउन १० देखि टिम सम्हालेका उनले भने, ‘टिमको तयारी राम्रो थियो । एसियन गेम्सको तयारीमा भएको टिम लिएको हो । त्यसैले सात साताको समय साफका लागि पर्याप्त थियो । प्रशिक्षक परिवर्तन भयो होला तर मैले दिनुपर्ने सात हप्तामा दिएकै हो । मैले दिनुपर्ने ज्ञान दिएकै हो । अब अरूलाई मौका दिनुपर्छ ।’ उनको टिमले समूह चरणमा भुटानलाई ४–० र श्रीलंकालाई ६–० ले हराएको थियो । रश्मिकुमारी घिसिङको गोलमा सेमिफाइनलमा भारतविरुद्ध १–० को जित हात पारेको थियो, जुन साफमा छिमेकी प्रतिद्वन्द्वीमाथि पहिलो जित हो ।

सिलिगुढी साफका दौरान ६ खेलाडीलाई ‘डेब्यु’ दिएका उनले छैटौं साफमा नयाँ चार खेलाडी मैदानमा उतारे । चोटग्रस्त प्लेमेकर रेनुका नगरकोटेको स्थानमा ल्याइएको दीपा शाही प्रभावशाली देखिइन् । उनलाई टिम निर्माणमा डेंगीले पनि असर गर्‍यो । विंगर मन्जलीकुमारी योन्जन मैदानमा ओर्लनै पाइनन् । कीर्तिमानी गोलकर्ता सावित्रा भण्डारी भुटानविरुद्ध दुई गोल गरेपछि एकैपल्ट फाइनलको दोस्रो हाफमा फर्किइन् ।

‘चुकेको होइन, अवसर गुमाएको’

फाइनलमा के कमजोरी भयो, जसले नेपाललाई फेरि उपाधिविमुख बनायो ? प्रशिक्षक थापाले भने, ‘चुकेको होइन, हामीले उपयोग (अवसर) गर्न सकेन । सावित्रा र रश्मिले हानेको बल गोल हुन्थ्यो होला तर भइदिएन । भएको भए हामीले तीन गोल गर्थ्यौं, अग्रता नै लिने थियौं होला । अवसर (गोलका) हामीले पनि सिर्जना गरेको हो तर उसले (बंगलादेश) उपयोग गर्यो, हामीले गर्न सकेन । खास कुरा यति नै हो ।’ दोस्रो हाफमा रश्मिको ‘फ्रि–हेडर’ सावित्राको ‘खुला प्रहार’ मा बल पोस्टबाहिर गएको थियो । दुवै खेलाडीले पेनाल्टी क्षेत्रभित्र ‘अनमार्क’ रहेको अवस्थामा अवसर पाएको थियो ।

प्रीति राई र अमृता जैसीको प्रहार गोललाइनबाट क्लियर गर्नु, अनिता बस्नेतको फ्रि–किमा गोलकिपर रुपना चकमाले राम्रो बचाउ गर्नु पनि फाइनलको भाग्य बंगलादेशले खोस्नु जस्तै बन्यो । बंगलादेशको केही सुस्त डिफेन्स लाइनलाई बारम्बार उछिनेर पनि घरेलु टिम ‘फिनिसिङ’ मै चुक्यो ।

‘हामीले राम्रो चुनौती दिएको हो, गेम होल्ड गरेको हो,’ प्रशिक्षक थापाले भने, ‘बंगलादेशले सेमिफाइनल र भारतविरुद्ध खेलेजस्तो खेल्न (उत्कृष्ट प्रदर्शन) नसकेकै हो । हामीले गोल खाएर पनि गेममा वर्चस्व राखेको हो । तर, वर्चस्व राख्दाराख्दै पनि गोल खान पुग्यो । २–१ सम्म (पछाडि परेको अवस्था) ठीकै थियो । हामी दुई गोलसम्म आत्तिएको थिएन । ४५ मिनेट बाँकी थियो । तर, गोल गर्नै सकेनौं ।’ उनले साफको नयाँ च्याम्पियनबारे भने, ‘बंगलादेश युवा टिम हो । राम्रो टिम हो । यसैलाई अगाडि लैजाँदा अझै राम्रो हुन्छ ।’

‘आफ्नै गल्तीमा गोल’

आठ वर्षयता राष्ट्रिय टिममा नियमित रहेकी गोलकिपर एवम् नयाँ कप्तान एन्जिला तुम्बापो सुब्बाले भनिन्, ‘जित्ने लक्ष्य थियो, सफल हुन सकेनौं, हामी सबै निरास छौं । अर्कोपल्ट म खेल्छु कि खेल्दिनँ थाह छैन । खेल्न त सबैले राम्रो खेलेको हो तर सानो–सानो गल्तीले गर्दा नै गोल खाएको हो । आउँदो दिनमा राम्रो गरौंला ।’

नेपाली टिम साफ महिला च्याम्पियनसिपको फाइनलमा सन् २०१० (कक्सबजार), २०१२ (कोलम्बो), २०१४ (इस्लामावाद) र २०१९ (विराटनगर) मा भारतसँग हारेको थियो । सिलिगुढी (२०१६) मा अन्तिम चारमा भारतसँगै चुकेको थियो । दोस्रोपल्ट फाइनल खेल्दै बंगलादेश दक्षिण एसियाली च्याम्प्यिन भएको हो । उसको उदयबारे प्रशिक्षक थापाले भने, ‘भारतभन्दा बंगलादेश राम्रो देखियो । हाम्रो स्तर पनि त्यही हो । दुई टिमले फाइनल खेल्छ । अब फाइनल पुग्न पनि चुनौती छ । चुनौती सामना गर्नुपर्छ, भविष्यमा एन्फाले गर्छ होला ।’

प्रकाशित : आश्विन ४, २०७९ ०६:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×