पुलिस र एपीएफ भिड्ने- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
प्रधानमन्त्री कप क्रिकेट

पुलिस र एपीएफ भिड्ने

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विभागीय टोलीद्वय नेपाल पुलिस क्लब र एपीएफ क्लबले प्रधानमन्त्री कप राष्ट्रिय ट्वान्टी–२० क्रिकेटको उपाधिका लागि बुधबार प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् ।

मंगलबार सेमिफाइनलमा पुलिसले वाग्मती प्रदेशलाई ५० रन र एपीएफले अर्को विभागीय प्रतिद्वन्द्वी त्रिभुवन आर्मीलाई ४७ रनले पराजित गरे ।

ओपनरद्वय प्रदीप ऐरी र आसिफ शेखको १ सय ५० रनको साझेदारी तथा लोकेश बमको विष्फोटक अर्धशतक मद्दतमा एपीएफले आर्मीलाई ४७ रनले हरायो ।

दिनको दोस्रो सेमिफाइनलमा टस जितेर ब्याटिङ गरेको एपीएफले लोकेशको सानदार फिनिसिङपछि २ विकेट गुमाई २ सय ३० रनको ठूलो योगफल खडा गर्‍यो । १८ बलमा ६६ रनको अविजित इनिङ्स खेल्नेक्रममा उनले १४ बलमै अर्धशतक पार गरे । घरेलु क्रिकेटको ट्वान्टी–२० फर्म्याटमा बनेको यो सबैभन्दा तीव्र अर्धशतक हो । लोकेशले ९ छक्का र २ चौका प्रहार गरेका थिए ।

त्यसअघि ओपनरद्वय प्रदीप र आसिफले पहिलो विकेटका लागि १ सय ५० रनको साझेदारी गर्दै सानदार सुरुआत दिलाएका थिए । आसिफ ४३ बलमा १० चौका र ५ छक्कासहित ८४ रन बनाएर आउट हुँदा प्रदीप ५७ रनमा अविजित रहे । प्रदीपले ५३ बल खेल्दा ७ चौका र १ छक्का प्रहार गरे ।

आसिफ र प्रदीप जारी प्रतियोगितामा उत्कृष्ट लयमा छन् । यी दुई प्रतियोगितामा सर्वाधिक रन बनाउने सूचीको शीर्ष दुई स्थानमा छन् । पाँच इनिङ्समा आसिफले २ अर्धशतकसहित २ सय १८ रन बनाएका छन् । प्रदीपले पनि २ अर्धशतकसहित २ सय ६ रन जोडेका छन् । २ सय रनको आँकडा पार गर्ने उनीहरूमात्र छन् ।

जवाफमा २ सय ३१ रनको लक्ष्य पाएको आर्मीले ९ विकेट गुमाई १ सय ८३ रनमात्र बनाउन सक्यो । ओपनर भीम सार्की (३५) र हरिबहादुर चौहान (२२) ले ५५ रनको सुरुआती साझेदारी गरे पनि मध्यक्रम सम्हालिन नसक्दा लक्ष्य आर्मी भेट्टाउन असफल रह्यो । ठूलो लक्ष्य पछ्याउने क्रममा दबाबमा देखिएको आर्मीका तुल थापा (२), कुशल मल्ल (७) र कप्तान विनोद भण्डारी (१) सस्तैमा आउट भए ।

त्यसपछि राजेश पुलामी र सुमित श्रेष्ठले छैटौं विकेटमा ५७ रनको साझेदारी गर्दै इनिङ्स उकास्ने प्रयास गरे पनि लामो इनिङ्स खेल्न सकेनन् । राजेशले २१ बलमा ४ छक्कासहित ३८ र सुमितले १८ बलमा २४ रन बनाए । विक्रम सोबले १४ रन जोड्दा शाहब आलम २१ रनमा अविजित रहे ।

ब्याटिङतर्फ ९ रनमात्र बनाएर आउट भएका एपीएफ कप्तान शरद भेषावकरले ३ विकेट लिए । उनले ४ ओभरमा १६ रन खर्चिए । भुवन कार्की र अविनाश बोहोराले २–२, किशोर महतो र दीपक बोहराले १–१ विकेट लिए ।

अर्को खेलमा ब्याटमा पवन सर्राफ र बलमा दीपेन्द्रसिंह ऐरीले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दा पुलिस क्लब वाग्मती प्रदेशलाई हराउन सफल भयो । कीर्तिपुर मैदानमा टस जितेको पुलिसले ५ विकेट क्षतिमा १ सय ५५ रनको योगफल खडा गर्नेक्रममा ओपनर पवनले ५९ रनको अर्धशतकीय इनिङ्स खेले । उनले ५४ बलमा ३ छक्का र ३ चौका प्रहार गरे । अनिल साहले २५ र आरिफ शेखले १२ रन जोडे । दिलीप नाथले १६ बलमा २ छक्का र २ चौकासहित अविजित ३१ रन बनाए । पुलिसले अतिरिक्त १५ रन पायो । वाग्मतीका नन्दन यादव र रिजन ढकालले २–२, प्रतिस जिसीले १ विकेट लिए ।

पुलिसले नियमित खेलाडी कुशल भुर्तेल र करण केसीविना खेलेको थियो । यी दुई खेलाडी ‘स्वास्थ्यका कारण’ उपस्थित हुन सकेनन् । यद्यपि पुलिसले सन्तुलित प्रदर्शन गरेको थियो ।

जवाफमा वाग्मतीलाई १ सय ५ रनमै रोक्नका लागि पुलिसका दीपेन्द्रले सानदार बलिङ गरे । ब्याटबाट रन बनाउन नसकेका उनले ४ ओभरमा १० रन खर्चेर वाग्मतीका महत्त्वपूर्ण ५ विकेट लिए । प्लेयर अफ द म्याच दीपेन्द्रले वाग्मतीका शीर्षक्रमका ब्याटर कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल, विपिन आचार्य र सुमन सुनवारलाई आउट गरे । शीर्षक्रममा आदिल खानले २७ र कप्तान ज्ञानेन्द्रले २३ रन बनाउनुबाहेक अन्य सबै ब्याटर सस्तैमा आउट भए ।

रिजन ढकाल र रामनरेश गिरीले ३६ रनको अविजित साझेदारी गरेपछि वाग्मतीले एक सय रनको आँकडा पार गरेको हो । रिजन १५ र रामनरेशले २२ रन जोडे । बलिङतर्फ दीपेन्द्रबाहेक सागर ढकालले २ र आरिफ शेखले १ विकेट लिए ।

यो पाँच विकेटसँगै दीपेन्द्र सर्वाधिक विकेट लिने बलरको शीर्षस्थानमा पुगेका छन् । उनले ५ इनिङ्समा १५ ओभर बलिङ गर्दै ११ विकेट लिइसकेका छन् । समान ५ इनिङ्समा २० ओभर बलिङ गरेका एपीएफका अविनाश बोहराको पनि ११ विकेट नै छ ।

प्रकाशित : माघ ५, २०७८ ०७:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सर्वसाधारणले किन्ने सिटामोल बजारमै छैन

राजु चौधरी, प्रशान्त माली

काठमाडौँ — कोभिड–१९ संक्रमण तीव्र भएका बेला बजारमा सिटामोलको चरम अभाव छ । सिटामोल अभावकै कारण कोभिड–१९ महामारीको पहिलो र दोस्रो लहरमा धेरै बिरामीले सास्ती भोग्नुपरेको थियो । तर मूल्य वृद्धिका लागि विगत लगातार अभाव सिर्जना गरिए पनि सरकार संवेदनशील नहुँदा समस्या अहिले झन् चर्किएको छ । 

राजधानी उपत्यकाका अधिकांश फार्मेसीमा अहिले सिटामोल पाउन मुस्किल छ । अहिले सिटामोल माग्न आउनेलाई फार्मेसीले वैकल्पिक औषधि दिएर पठाउने गरेका छन् । यसले बिरामीले महँगो मूल्य तिर्नुपर्ने र जे चाहिने हो त्योभन्दा फरक औषधि सेवन गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

सर्वसाधारण मात्र होइन, सरकारी निकायले पनि सिटामोल पाएका छैनन् । तर, यो विषयमा सरकारले गम्भीर छलफल गरेको छैन । साताअघि प्रदेश १ र गण्डकी सरकारले मातहतका स्वास्थ्य संस्थामा सिटामोल अभाव सम्बोधन गर्न नेपाल औषधि लिमिटेडसँग ५० लाख चक्की मागेका थिए, तर लिमिटेडबाट कुनै जवाफ नपाएको बताउँछन् प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. नारायण श्रेष्ठ । ‘औषधि अभावकै कारण बिरामीले दुःख भोग्नुपरेको छ,’ उनले भने ।

यता वीर परिसरमा झन्डै आधा दर्जन फार्मेसी छन् तर मंगलबार कुनै फार्मेसीमा पनि सिटामोल थिएन । वीर अस्पतालले सिटामोलका लागि लिमिटेडसँग ताकेता गरेको दुई साता बित्यो । ‘झन्डै डेढ सातायता माग ह्वात्तै बढेको छ । एउटै परिवारले ४/५ पत्तासम्म सिटामोल किन्नुपर्ने अवस्था छ,’ अस्पतालका फार्मेसिस्ट भन्छन्, ‘सिटामोल यथाशीघ्र आपूर्ति गर्न पटक–पटक ध्यानाकर्षण गराइएको छ तर लिमिटेडले आश्वासन मात्र दिने गरेको छ ।’

ललितपुरको लगनखेल फार्मेसीमा सिटामोल खरिद गर्न आउने सबै बिरामी खाली हात फर्कन बाध्य भएको दुई साता भयो । फार्मेसी सञ्चालक रामशरण महत भन्छन्, ‘सिटामोल अभाव हुँदा कोभिड पोजिटिभ भएर होम आइसोलेसनमा बस्ने बिरामी बढी मर्कामा छन् । कोभिड–१९ महामारीमा बढी प्रयोग हुने यस्ता औषधिबारे सरकार समयमा गम्भीर भएन भने संक्रमण बढ्दा भयावह स्थिति आउन सक्छ ।’

खासमा सिटामोलको मूल्य बढाउन उद्योगहरूले उत्पादन घटाएर कृत्रिम अभाव सिर्जना गरिएको फार्मेसी सञ्चालकहरूको भनाइ छ । ‘कच्चा पदार्थ महँगो भएको बहानामा उद्योगहरूले उत्पादन घटाएको सुनेका छौं,’ वीर परिसरमै रहेको अर्को एक फार्मेसीका सञ्चालकले भने, ‘अहिले माग धेरै बढेकाले केहीले लुकाएका पनि हुन सक्छन् । सरकारले त्यता ध्यान नै दिएको छैन । व्यवसायीको भनाइ जायज भए सम्बोधन हुनुपर्छ, नभए अत्यावश्यक वस्तु अभाव गराएकालाई कारबाही गर्नुपर्छ ।’

व्यवसायीहरूले मूल्य बढाउन सर्वसाधारणको स्वास्थ्यमाथि गम्भीर खेलबाड गरेको उपभोक्ता अधिकारीकर्मीहरू बताउँछन् । उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च नेपालका अध्यक्ष ज्योति बानियाँले केही उत्पादक र व्यापारीको चरम सिन्डिकेट र कार्टेलिङ गरेका कारण सिटामोल अभाव भएको दाबी गरे । ‘सिटामोललगायत अत्यावश्यक तथा जीवनरक्षक ९० वटा औषधिमा यिनकै दबाब र प्रभावमा आयात प्रतिबन्ध भयो । संकटका बेला तिनै व्यापारीहरूले मूल्य निर्धारण गर्न माग गरिरहेका छन्,’ बानियाँले भने, ‘अहिले पनि चरम कालोबजारी र कृत्रिम अभाव गराइएको हो । तर, स्वास्थ्य मन्त्रालय, औषधि व्यवस्था विभाग उनीहरूकै साथमा देखिन्छ ।’ महामारीको यो घडिमा प्रधानमन्त्री कार्यालय र गृह मन्त्रालयले तत्काल हस्तक्षेप गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

यस्तै, उपभोक्ता अधिकार अनुसन्धान मञ्चका अध्यक्ष माधव तिमिल्सिनाले व्यापारीहरूले कृत्रिम अभाव गराएकै कारण बजारमा सिटामोल अभाव देखिएको बताए । ‘औषधिको अनुगमन गर्ने दायित्व पाएको विभागमा ३/३ महिनामा महानिर्देशक परिवर्तन हुन्छन् । कुन औषधि कहाँ दर्ता भए, उत्पादन र आयातको कुनै तथ्यांक छैन । तर, विभागको नेतृत्व हत्याउनलाई नै लडाइँ छ,’ तिमिल्सिनाले भने, ‘उत्फादक र वित्रेताले बजारमा कृत्रिम अभाव बनाउँदा अनुगमन र कारबाही गर्ने विभाग मौन छ ।’

नेपालमा सरकारी लगानीमा सिटामोल उत्पादन गर्ने जिम्मेवारी पाएको नेपाल औषधि लिमिटेड भने आफ्नो कमजोरीका कारण अभाव सिर्जना नभएको दाबी गरेको छ । कच्चा पदार्थ महँगो भएको, खरिद ऐन झन्झटिलो र बजारभाउअनुसार औषधिको मूल्य परिमार्जन नहुँदा पर्याप्त उत्पादन गर्न नसकेर अभाव सिर्जना भएको लिमिटेडको भनाइ छ । ‘स्वास्थ्य मन्त्रालयले सिटामोल, जीवनजललगायत अत्यावश्यक औषधिको मूल्य २०६४ यता समायोजन गरेको छैन,’ लिमिटेडका महाप्रबन्धक मोहम्मद सफिउल्लाह भन्छन्, ‘सिटामोल बनाउने कच्चा पदार्थको मूल्य प्रतिकेजी २ सय ८० बाट बढेर एक हजार २ सय रुपैयाँ पुगिसकेको छ । एउटा सिटामोल बनाउन १ रुपैयाँ ३० पैसा लागत पर्छ । होल–सेलरलाई ७४ पैसामा वितरण गर्नुपर्छ । बिक्री मूल्य प्रतिचक्की एक रुपैयाँ नै छ ।’ उनले मूल्य समायोजन गर्न पटक–पटक आग्रह गर्दा पनि औषधि व्यवस्था विभाग र स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट सम्बोधन नभएको गुनासो गरे ।

लिमिटेडले गत माघयताको घाटा १ करोड ६ लाख रुपैयाँ पुगेको जनाएको छ । लिमिटेडले दुई दिनमा ३ ब्याच (३ लाख २० हजार चक्की) उत्पादन गर्न सक्छ । यसकै आधारमा वार्षिक झन्डै ६ करोड चक्की उत्पादन गर्न सक्छ । बजारमा वर्षमा ५ करोड चक्कीको मात्र माग भए पनि लिमिटेडले उत्पादन गर्न सकेको छैन । गत वर्ष ८० लाख चक्की मात्र उत्पादन गर्न सकेको थियो । चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा ६५ लाख उत्पादन गरिसकेको लिमिटेडले जनाएको छ ।

अहिले लिमिटेडले खरिद प्रक्रिया लम्बिएको भन्दै कोटेसनमार्फत सिधै सप्लायर्ससँग सम्झौता गरी कच्चा पदार्थ किनिरहेको छ । कोटेसनमार्फत खरिद गर्दा एक पटकका लागि २० लाख रुपैयाँसम्मको मात्र किन्न पाउने कानुनी व्यवस्था छ । उनले आवश्यक कच्चा पदार्थ खरिदका लागि रकम बन्देज नहुने भनी मन्त्रालयले पत्र लेखिदिएमा पर्याप्त मात्रामा उत्पादन गर्न सकिने दाबीसमेत गरे ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सचिव डा. रोशन पोखरेलले भने सिटामोल अभाव हुनुमा मूल्य समायोजन मात्र नभई कालोबजारी र औषधि व्यवस्था विभागमा राजनीतिक हस्तक्षेप पनि कारण रहेको बताए । ‘उत्पादन गर्दा कम्पनीलाई भएको घाटाको क्षतिपूर्ति बेहोर्छौं,’ उनले भने, ‘महानिर्देशक परिवर्तन भइरहने जस्ता कारणले पनि उत्पादनमा समस्या भएको हो ।’ उनले सिटामोलबाहेक अन्य औषधि उत्पादन गर्दा हुने फाइदाबाट पनि घाटा पूर्ति गर्न सकिने बताए । ‘हामीले निजी कम्पनीलाई पनि उत्पादन गर्न आग्रह गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।

औषधिको मूल्य समायोजन गर्न औषधि व्यवस्था विभागका महानिर्देशकको संयोजकत्वमा मूल्य अनुगमन समिति छ । समितिले मूल्य समायोजन गर्न आवश्यक कार्यविधि बनाएर बजारमा औषधि अभाव हुन नदिन प्रमुख भूमिका खेल्नुपर्ने हो, तर समिति निष्क्रियजस्तै छ । विभागका महानिर्देशक नारायणप्रसाद ढकाल भन्छन्, ‘कार्यविधि नहुँदा मूल्य समायोजन रोकिरहेको थियो । हामीले तयार गरेर मन्त्रालयमा पेस गरिसकेका छौं । मन्त्रिपरिषद्बाट पारित भएपछि लागू हुनेछ ।’

विभागका सूचना अधिकारी सन्तोष केसीले मुलुकमा वार्षिक ५ करोड चक्की उत्पादन हुँदै आए पनि अहिले माग बढेकाले केही मात्र अभाव देखिएको दाबी गरे । ‘अहिले चरम अभाव भइसकेको छैन । ४/५ वटा ठाउँमा खोज्दा औषधि पाइन्छ,’ केसीले भने, ‘बजारमा चाहिनेभन्दा बढी स्टक राख्ने प्रवृत्ति रहेकाले समस्या भएको हो ।’ अहिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा पदार्थको मूल्य बढेको भन्दै व्यवसायीहरूले लागत समायोजन गर्नुपर्ने माग गरिरहेको उल्लेख गर्दै कोभिड–१९ महामारीकै कारण मूल्य समायोजन गर्न नसकेको बताए । ‘अहिले कोभिडकाल भएकाले मूल्य बढाउन सक्दैनौं, त्यसैले चुप लागेका छौं,’ उनले भने ।

बजारमा सिटामोल अभाव देखिएपछि औषधि लिमिटेडलाई सक्रिय बनाइएको उनले बताए । लिमिटेडले एक दिनमा एक लाख चक्की सिटामोल उत्पादन गरिरहेको उनले जानकारी दिए । ‘अहिले मुख्य समस्या आपूर्तिको हो । भारतबाट आए पनि महँगो पर्छ । प्रतिट्याब्लेट १.७० रुपैयाँ पर्छ, त्यही भएर व्यवसायीहरूले त्यति आयात गरेका छैनन्,’ उनले भने ।

भारतीय बजारमा भन्दा नेपाली बजारमा सिटामोलको मूल्य कम छ । भारतमा एक चक्कीको पौने दुईदेखि सवा दुई रुपैयाँसम्म पर्छ । नेपाल औषधि उत्पादक संघका अध्यक्ष प्रज्वलजंग पाण्डेले केही व्यवसायीले बढी फाइदा खोज्दै छिमेकी मुलुकमा पठाउने गरेकाले पनि अभाव सिर्जना भएको हुन सक्ने बताए । स्वदेशी उत्पादनले मागको करिब ५० प्रतिशत मात्रै धान्ने हुँदा आयातमा भइरहेको कमीले पनि अभाव भएको हुन सक्ने उनको अनुमान छ । ‘पछिल्लो २ वर्षमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा पदार्थको मूल्य ४/५ गुणाले बढेको छ । तर, यहाँ मूल्य समायोजन भएको छैन । औषधि उत्पादन गर्ने उद्योगले क्षमताअनुसार नै उत्पादन गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘समस्या पर्दा मात्र सबैको ध्यान जाने, अरू बेला बेवास्ता गर्ने गरेकाले पनि दिगो समाधान नभएको हो ।’

औषधि उद्योगी हरिभक्त शर्माले कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि भएकाले क्षमताअनुसार उत्पादन गर्न नसकेको बताए । ‘बारम्बार घाटा खाएर उत्पादन गर्न सकिन्न,’ उनले भने, ‘सरकार यस विषयमा गम्भीर हुनुपर्‍यो ।’

बजार अनुगमन तथा मूल्य नियन्त्रण गर्न दायित्व पाएको वाणिज्य आपूर्ति तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागका महानिर्देशक पेमकुमार श्रेष्ठले औषधि व्यवस्था विभागसँग सहकार्य गरेर अनुगमन गरिने बताए । ‘महामारीमा बढी माग हुने सेनिटाइजर, मास्क, औषधिलगायत वस्तुमा समन्वय गरेर अनुगमन हुन्छ,’ उनले भने, ‘बुधबार छलफल गरेर टोली परिचालन गर्छौं ।’

प्रकाशित : माघ ५, २०७८ ०७:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×