३२ वर्षपछि हङकङसँग खेल्दै महिला फुटबल टोली- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

३२ वर्षपछि हङकङसँग खेल्दै महिला फुटबल टोली

राजु घिसिङ

काठमाडौँ — नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमले सन् १९८६ मा हङकङमा भएको एफसी वुमेन्स च्याम्पियनसिपमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा डेब्यु गरेको थियो । पहिलो खेल थियो हङकङविरुद्ध । जहाँ नेपाली टिम १–० ले हारेको थियो । सन् १९८९ को च्याम्पियनसिपमा हङकङले नेपाललाई ३–० ले हरायो । यी दुई टिम ३२ वर्षपछि मंगलबार उज्वेकिस्तानको तास्केन्दस्थित जेएआर रंगशालामा प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् ।

नेपाली महिला टिमले तीनपल्ट (सन् १९८६, १९८९ र १९९९) एसियन च्याम्पियनसिप खेलेको थियो । त्यसबेला छनोट खेल्नुपर्ने व्यवस्था थिएन, सिधै च्याम्पियनसिपमा प्रतिस्पर्धा गर्न पाउने प्रावधान थियो । पछिल्लोपल्ट एसियन च्याम्पियनसिप खेलेको ११ वर्षपछि नेपाली टिम अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा फर्कियो ११ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग २०१०) बाट । एसियन कपमा छनोट खेल्ने व्यवस्था ल्याइएपछि यसपालि नेपाल महादेशीय च्याम्पियनसिपमा फर्कियो । यसै अवसरमा नेपालले हङकङविरुद्ध प्रतिस्पर्धा गर्न लागेको हो ।

उज्वेकिस्तान जानुअघि नेपाली टिमले अस्ट्रेलियन प्रशिक्षक ग्यारी फिलिप्सको नेतृत्वमा २२ वर्षपछि महिला फुटबलमा एसियाकै सर्वोच्च प्रतियोगिता ‘एएफसी वुमेन्स एसियन कप’ खेल्ने लक्ष्य राखेको थियो । तर, पहिलो खेलमै शनिबार फिलिपिन्ससँग हारेपछि लक्ष्यमा पुग्न नेपाललाई कठिन भएको छ । विमला चौधरीको गोलमा दसौं मिनेटमै अग्रता लिएर पनि नेपाली टिम अन्त्यतिर सम्हालिन नसक्दा २–१ ले हारेको थियो । फिफा वरीयतामा ३३ स्थानमाथिको प्रतिस्पर्धीले ९० र इन्ज्युरी समयको दोस्रो मिनेटमा गोल गरेको थियो । त्यसैले नेपाली टिम जापानको पहिलो श्रेणीको महिला लिगमा आवद्ध दुई फिलिपिनो खेलाडी अनुपस्थितिको फाइदा लिँदै अंक जोड्न चुक्यो ।

गोलकर्ता विमलाले पहिलो हाफ र डिफेन्डर पूजा रानाले दोस्रो हाफमा चोटका कारण मैदान छाड्न बाध्य भएपछि नेपाली टिम समस्यामा परेको थियो । दोस्रो हाफमा नेपाली खेलाडीहरू थाकेजस्तो देखिए । त्यसैले एसियन कप २०१८ मा छैटौं स्थानमा रहेको फिलिपिन्सको पुनरागमन जित सम्भव बनाइदियो । फिलिपिन्सको लक्ष्य आउने जनवरी–फेब्रुअरीमा हुने एसियन कप खेल्नेमात्रै होइन, सन् २०२३ को विश्वकपमै छनोट हुने हो । त्यसैले फिलिपिन्सविरुद्ध नेपाललाई गाह्रो हुने अनुमान गरिएकै थियो ।

चोटकै कारण गुमाएकी ‘गोल मेसिन’ सावित्रा भण्डारीको अभाव छनोटको पहिलो खेलमा देखिएको थियो । उनको अनुपस्थितिमा दशरथ रंगशालामा अघिल्लो साता भएका दुई मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालको अग्रपंक्ति निकै फितलो साबित भएको थिया । बंगलादेशविरुद्ध अपराजित यात्रा कायमै राखे पनि नेपालले पहिलो खेलमा २–१ को संघर्षपूर्ण जित हात पारेको थियो भने दोस्रो खेल गोलरहित टुंग्याएको थियो । तैपनि नेपाली टिमले फिलिपिन्सविरुद्ध गरेको प्रदर्शनको आधारमा मंगलबार हङकङविरुद्ध राम्रो नतिजा अपेक्षा गर्नसक्ने ठाउँ दिएको छ । तीन देश समावेश छनोटको समूह ‘एफ’ मा हङकङ पहिलोपल्ट मैदानमा उत्रन लागेको हो । त्यसैले नेपाली टिमलाई फिलिपिन्सविरुद्ध त्यही मैदानमा खेलेको अनुभवको पनि फाइदा हुनसक्छ ।

अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) का प्राविधिक निर्देशकसमेत रहेका प्रशिक्षक फिलिप्सले भने, ‘फिलिपिन्ससँगको रिजल्टले खेलाडीहरू निरास छन् । तर, त्यसले अर्को खेलका लागि कन्फिडेन्स भने बढाएको छ ।’ नेपाली महिला टिमका पहिलो विदेशी प्रशिक्षकले थपे, ‘फिलिपिन्ससँगको कठिन खेलपछि हङकङविरुद्ध खेल्दैछौं । यसमा दबाब हङकङलाई हुनेछ । हामी पहिलो खेलबाट रिकोभर भएर हङकङविरुद्ध खेल्न तयार छौं । हामीसँग साम्बा (सावित्रा) को स्तरका खेलाडी छैन । केही खेलाडीलाई चोटले सताएको छ । तर, हामीले राम्रो नतिजा अपेक्षा गरेका छौं ।’

राइटब्याक पूजा हङकङसँग खेल्न नसक्ने उनले बताए । फिलिपिन्सविरुद्ध उनलाई चोट लागेपछि दोस्रो हाफमा विमला बिकलाई अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा डेब्यु गराइएको थियो । त्यसैले हङकङविरुद्ध पूजाको स्थान विमलाले लिन सक्छन् । अहिलेको नेपाली टिमको सबैभन्दा बलियो पक्ष नै अनुभवी डिफेन्सलाइन हो । यसमा पूजाको अनुपस्थितिले समस्या हुनसक्छ । फरवार्ड विमला चौधरी भने चोटमुक्त भएर मैदानमा फर्किने उनले बताए । त्यसैले हङकङविरुद्ध पहिलो रोजाइमा फिलिपिन्ससँग खेलेकै खेलाडीको बाहुल्य हुने निश्चित छ । फिलिप्सले फिलिपिन्सविरुद्धकै ट्याक्टिसलाई निरन्तरता दिने पनि बताए ।

चौधपल्ट एसियन कप खेलिसकेको हङकङ फिफा वरीयताको ७६ औं स्थानमा छ भने नेपाल १०१ औंमा । हङकङले पछिल्लोपल्ट २००३ (थाइल्यान्ड) मा एसियन कपको फाइनल चरणमा प्रतिस्पर्धा गरेको थियो । हङकङ एसियाली खेलकुदमा सन् २०१४ (इन्चोन) र २०१८ (जाकर्ता–पालेम्बाङ) मा क्वाटरफाइनल पुगेको थियो । यसबाट हङकङको महिला टिमले फेरि बलियो रूप लिइरहेको देखाउँछ । त्यसैले हङकङविरुद्ध तास्केन्दमा ३ अंक जोड्न नेपाललाई सजिलो हुने छैन । फिफा वरीयताले टिमको स्तरको सही मापन पनि गर्दैन । त्यसैले प्रशिक्षक फिलिप्सले भनेजस्तै फुटबलमा जे पनि हुनसक्छ ।

फिलिपिन्सविरुद्ध पराजित भएकाले हङकङविरुद्धको जितले मात्रै एसियन कप खेल्ने नेपालको सम्भावना कायम राख्नेछ । यस्तो परिस्थितिमा समूहका तीनै टिमले बराबरी अंक बनाएको अवस्थामा नेपाल शीर्षस्थानमा रहन सक्छ । बराबरी वा हारको नतिजाले नेपालको यात्रा छनोटमै अन्त्य गर्नेछ । हङकङको भने सबै नतिजामा एसियन कप खेल्ने सम्भावना खुला हुनेछ । किनभने टोलीले अन्तिम खेलमा ३ अंक जोडिसकेको फिलिपिन्सविरुद्ध प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । समूहको शीर्ष टिम एसियन कप २०२२ मा छनोट हुनेछ ।

आजको खेल : हङकङविरुद्ध नेपाल, १५:४५ बजे, जेएआर रंगशाला, (तास्केन्द)

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०७:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हाइड्रोजन ऊर्जाको बल्ल गृहकार्य

‘हरित ऊर्जामा हाइड्रोजन बढी प्रभावकारी’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पेट्रोलियम पदार्थ र नवीकरणीय ऊर्जाका विभिन्न स्रोतलाई हाइड्रोजन ऊर्जाले प्रतिस्थापन गर्न सकिनेबारे बहस सुरु भएको छ । अहिले प्रयोग भइरहेका इन्धनका विभिन्न स्रोतलाई हाइड्रोजन ऊर्जामा परिणत गरेर कार्बन उत्सर्जन नियन्त्रण गर्ने र हरित ऊर्जा प्रवर्द्धनमा सघाउन सकिनेबारे नेपालले पनि गृहकार्य थालेको हो ।

नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति र व्यापार गरिरहेको एकमात्र सरकारी कम्पनी नेपाल आयल निगमले हाइड्रोजन ऊर्जालाई प्रवर्द्धन गर्न लगानी गरिरहेको छ । काठमाडौं विश्वविद्यालयसँगको सहकार्यमा ‘ग्रिन हाइड्रोजन ल्याब’ स्थापना गरेर हाइड्रोजन ऊर्जाको उत्पादन, यसको आवश्यकता र प्रयोगबारे अध्ययन भइरहेको निगमले जनाएको छ । डिजेल, पेट्रोल, मट्टीतेल, एलपीजीलगायत पेट्रोलियम पदार्थको ठाउँमा हाइड्रोजन ऊर्जाबाट चल्ने प्रविधिको विकासका लागि अध्ययन भइरहेको निगमका नायब कार्यकारी निर्देशक सुशील भट्टराईले बताए ।

काठमाडौं विश्वविद्यालयले सञ्चालन गरिरहेको ग्रिन हाइड्रोजन ल्याब नेपालमा पहिलो हो । विकसित मुलुकहरूले पेट्रोलियम पदार्थ तथा कार्बन उत्सर्जन गर्ने ऊर्जालाई शून्यमा झारेर हरित ऊर्जालाई अवलम्बन गर्न विभिन्न रणनीति तथा प्रयोग गरिरहेका छन् । यसमध्ये हाइड्रोजन इनर्जी सम्भावित क्षेत्रका रूपमा पहिचान भइसकेको छ । हाइड्रोजन प्रयोगबाट कार्बन उत्सर्जन हुँदैन । त्यसैले यसलाई हरित ऊर्जाको भरपर्दो स्रोतका रूपमा हेरिँदै आएको छ ।

इन्धनका स्रोत विस्तारै परिवर्तन हुँदै गएको र पेट्रोलियम पदार्थ मात्र नभई अरू नवीकरणीय ऊर्जालाई पनि हाइड्रोजन ऊर्जाले प्रतिस्थापन गर्न सक्नेबारे सोच्नुपर्ने बेला आएको काठमाडौं विश्वविद्यालयका उपकुलपति भोला थापा बताउँछन् । ‘विभिन्न मुलुकले ऊर्जा क्षेत्रको अबको बाटो हाइड्रोजनको प्रयोगबाट तय गर्ने रणनीति बनाइसकेका छन् । यसलाई नेपालमा कसरी उपयोग गर्न सकिन्छ भनेर अध्ययन/अनुसन्धान आवश्यक छ,’ थापाले भने, ‘हाइड्रोजन कसरी उत्पादन गर्ने ? उत्पादन गरेर कहाँ प्रयोग गर्ने ? उत्पादित हाइड्रोजनको बजार कहाँ हुन्छ लगायत विषयबारे जानकारी गराउनु छ ।’ यस विषयलाई नीति निर्माण तहबाटै बहसमा ल्याउन आवश्यक रहेको ग्रिन हाइड्रोजन ल्याबका सल्लाहकारसमेत रहेका उपकुलपति थापाको भनाइ छ ।

निगमले अहिले पेट्रोलियम पदार्थको व्यापार गरिरहेको छ । भविष्यमा पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोग घट्दै जाने र त्यसलाई अरू कुनै क्षेत्रले प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने अवस्थाबारे समेत सोचेर हाइड्रोजन ऊर्जामा लगानी गरिरहेको भट्टराईले बताए । ‘भविष्यमा निगमलाई हाइड्रोजन उत्पादन गर्ने र निर्यात गर्न सक्ने संस्थाका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ,’ उनले भने ।

हाइड्रोजन अब ऊर्जा क्षेत्रको प्रभावकारी र दिगो स्रोतका रूपमा उदाउने ल्याब सञ्चालनको नेतृत्व गरिरहेका विराज सिंह थापा बताउँछन् । ‘विकसित मुलुकमा हवाईजहाज, रेल, बस, पानीजहाजलगायत यातायातका क्षेत्रमा हाइड्रोजन प्रयोग हुन थालिसकेको छ । हामीले पनि बिस्तारै यसलाई अवलम्बन गर्नुपर्छ,’ उनले भने । नर्वे, फ्रान्स भारत, चीन, दक्षिण कोरिया, अमेरिकालगायत देशले पछिल्लो समय हाइड्रोजन उत्पादनका लागि आफ्ना रणनीति सार्वजनिक गरिरहेका छन् । पेट्रोलियम पदार्थ निर्यात गर्ने मध्यपूर्वी देश नै हाइड्रोजन उत्पादनतिर केन्द्रित हुनुले अबको ऊर्जा क्षेत्रको नेतृत्व यसले गर्न सक्ने सम्भावना बलियो बन्दै गएको ठानिएको छ ।

सुरुवाती चरणमा नेपालमा रासायनिक मल, विभिन्न उद्योग र यातायातका क्षेत्रमा हाइड्रोजन प्रयोग गर्न सकिने सम्भावनाबारे अध्ययन गरिरहेको थापाको भनाइ छ । ‘विद्युत् बढी खपत हुने फलाम, स्टिल, सिमेन्टलगायत उद्योगमा हाइड्रोजनको प्रयोग बढी प्रभावकारी हुन सक्छ,’ उनले भने, ‘यातायातका क्षेत्रमा पनि यसलाई प्रयोगमा ल्याउन सक्छौं । किनकि हाइड्रोजनमा इनर्जी भण्डारण गर्न सक्ने क्षमता बढी हुन्छ । हामीले अहिले प्रयोग गरिरहेका ब्याट्रीहरूलाई दोब्बर बढी इनर्जी स्टोर गर्न सकिन्छ ।’

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०६:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×