एन्फामा बिर्सनलायक एक दिन- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार

एन्फामा बिर्सनलायक एक दिन

एन्फा मतभेद र विवादमा नयाँ पात्र थपिएका छन् र ती अरु कोही होइनन्, प्रशिक्षक अल्मुताइरी
हिमेश

काठमाडौं — अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को सातदोबाटोस्थित मुख्यालय आइतबार दिनभरि जस्तै तनावपूर्ण रह्यो । नहोस् पनि किन ? आखिरमा नेपाली राष्ट्रिय टिमका मुख्य प्रशिक्षक मोहम्मद अल्मुताइरीले सामाजिक सञ्जालबाट आफ्ना प्रशंसकलाई सम्बोधन गरेर राजीनामा दिएपछि गहिरो तरंग त आउनु नै थियो । 

एन्फामा प्रत्येक घण्टा नयाँ–नयाँ मोड थपिए, नयाँ–नयाँ दृष्टिकोण पनि तयार भए । तर पूरा दिन वास्तवमै बिर्सनलायक थियो । सबैभन्दा पहिले दिउँसो १२ बज्न अगाडि आफ्नो फेसबुक र ट्वीटरको माध्यमबाट अल्मुताइरीले घोषणा गरे, ‘समर्थकहरू, म राजीनामा दिन एन्फा जाँदै छु ।’

प्रशिक्षकले यसरी सामाजिक सञ्जालकै माध्यमबाट माहोल तताउन खोजेको अथवा बिगार्न खोजेको यो पहिलोपल्ट भने होइन । पछिल्लो समय यस्तो अन्य घटना पनि भइसके । साँझ पर्दा नपर्दा पूरा घटनाक्रमलाई शान्त र साम्य पार्न भने प्रयास भएको छ । प्रशिक्षकलाई भनिएको छ, राजीनामा अहिलेको अवस्थामा ठीक छैन, किनभने साफ च्याम्पियनसिप नजिक आउँदै छ ।

सम्भवतः प्रशिक्षक मानसिक तनावमा पनि होलान्, उनलाई शान्त रहन सुझाव पनि दिइएको छ । खासमा आफ्नो भूमिका र अधिकार के कस्तो छ, त्यसलाई नभुल्न र जथाभावी सामाजिक सञ्जालमा नलेख्न एन्फा नेतृत्वबाट उनलाई यसअघि सम्झाउने काम पनि भइसकेको थियो । एन्फा स्रोतले यसमै आश्चर्य पोखेको छ, ‘प्रशिक्षक अल्मुताइरीलाई आफ्नो क्षेत्रमा नपरेको विषयमा अनावश्यक ढंगले किन रिस उठ्छ ? सम्झाउन खोज्दा पनि किन सम्झन चाहँदैनन् ?’

विवादको किचलो ?

सबैलाई थाहा छ, पछिल्लो समय एन्फाभित्र अध्यक्ष कर्माछिरिङ शेर्पा र वरिष्ठ उपाध्यक्ष पंकज नेम्वाङबीच मतभेद रहेको छ । एक प्रकारले एन्फाभित्र ठ्याक्कै दुई चिरा छ । धेरै विषयमा विवाद छ । यस्ता मतभेद र विवादले नेपाली फुटबललाई कहिले पनि फाइदा गरेको छैन । यसपल्ट भने यही मतभेद र विवादमा नयाँ पात्र थपिएका छन् र ती अरू कोही होइनन्, तिनै प्रशिक्षक अल्मुताइरी हुन् । उनी कहिलेकाहीं आफूलाई सरोकार नभएको विषयमा पनि विचार पोखिरहन्छन् ।

उनको यस्तो विशेषज्ञताले अधिकांश समय अप्ठ्यारो स्थिति नै तयार पारेको छ । उनी घुमाइफिराइ अध्यक्ष शेर्पाको समर्थन त गरिरहेकै हुन्छन् । उनमा अरूमाथि हाबी हुनुपर्ने व्यक्तित्व पनि छ । त्यसैले भनिन्छ, पछिल्लो समय एन्फाका अधिकांश पदाधिकारीमाथि उनी आफू माथि परेर प्रस्तुत भइरहेका छन् । फेरि नेपाली प्रशिक्षकमा नियुक्त भएयता उनले सबैभन्दा आफूलाई बढी सक्रिय केहीमा राखेका छन् भने त्यो सामाजिक सञ्जालमा हो ।

नेपाली फुटबलले अहिलेसम्म जति पनि प्रशिक्षक पाएको छ, त्यसमध्ये अल्मुताइरी जत्तिको सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय कोही छैनन् । यसमा उनले हजारौं फुटबलप्रेमीलाई आफ्ना समर्थक बनाएका छन् । उनी यी प्रशंसकसँग दोहोरो संवाद मात्र होइन, वादविवाद पनि गरिरहेका हुन्छन् । अनि त्यसमध्ये यस्ता हजारौं संख्यामा समर्थक पनि तयार भएका छन्, जसले अल्मुताइरीको समर्थनमा कोही कसैलाई सक्दो भद्दा गाली गर्न पनि पछाडि पर्दैनन् ।

आफूले राजीनामा दिने घोषणा गर्दै उनले यसको सीधा सीधा दोष तिनै वरिष्ठ उपाध्यक्ष नेम्वाङलाई दिन खोजेका छन् । यस्तोमा ती समर्थकको गाली उनमै तेर्सिएको छ । खासमा व्यक्तिगत रूपमा अल्मुताइरी र नेम्वाङबीच कुनै खराब सम्बन्ध छन् । केही दिन अगाडि मात्र नेम्वाङले प्रशिक्षकले सार्वजनिक गर्न खोजेको एउटा विचारमा भने आपत्ति पोखेका थिए । अल्मुताइरीले भनेका थिए, ‘नेपाली फुटबल फेरिन यसका पदाधिकारीको मानसिकता पनि फेरिनुपर्छ ।’

छानबिनको माग

उनलाई त्यतिबेला पनि सम्झाउने प्रयास भएको थियो । प्रशिक्षकका रूपमा उनका पछिल्ला केही भनाइ आपत्तिजनक नै थिए । आफू आउन अगाडि नेपालले वास्तविक फुटबल नै नखेलेकोसम्म दाबी गरेका अल्मुताइरीले नेपाली फुटबलले यसअघि आत्मसात् गरेका केही सफलतामा पनि प्रश्न उठाउन खोजेका थिए । उनले पुराना खेलाडी र प्रशिक्षकको योगदान पनि अवमूल्यन गर्ने प्रयास गरेका थिए । प्रशिक्षक भएर पनि उनी नेपालको फोहोरी फुटबल राजनीतिमा खेलाडी भएर छिर्न खोजे र आफैं फसे ।

अब पूरा घटनाक्रमलाई छानबिन गर्नुपर्ने मागमा पुगेका छन्, नेम्वाङ । दिउँसो नै उनले पूरा घटनाक्रममाथि छानबिन हुनुपर्ने र दोषीलाई कारबाही गर्नुपर्ने बताए । उनको भनाइ थियो, ‘छानबिनले मलाई दोषी ठहराउने काम गर्छ भने म राजीनामा दिन तयार छु ।’ उनको पूरा ठम्याइ के पनि छ भने अल्मुताइरीले उनीविरुद्ध जे जति आरोप लगाए, ती षड्यन्त्रकै एउटा रूप हो । आरोप लगाएपछि त्यसलाई प्रमाणित पनि गर्नुपर्छ, त्यसैले यो पूरा घटनाक्रममा साँच्चैकै दोषी को हो, त्यसलाई अगाडि ल्याउने काम हुनु नै पर्छ ।

उनले गम्भीर भएर भनेका छन्, ‘मैले लामो समय नेपाली फुटबलमा लगानी गरेको छु । यसमा मेरो समर्पण, माया र आस्था सबै छ । अहिले यसमै प्रश्न उठाउने काम भएको छ । त्यसैले मैले माग गरेको हुँ, उच्चस्तरीय छानबिन कमिटी गठन हुनुपर्छ ।’ एन्फा स्रोतकै अनुसार अल्मुताइरीको पछिल्लो काम एक प्रकारले ‘स्टन्ट’ पनि हुनुपर्छ र यस पछाडिको उद्देश्य भनेको नेपाल छाडेर जाने हुनुपर्छ । नेपाली टिम सम्हालेर प्राप्त चर्चापछि उनलाई अरबतिरकै केही क्लबको प्रस्ताव आइरहेको छ र सम्भवतः उनी त्यसमा लोभिएका छन् ।

साफ आयोजना गर्ने प्रस्ताव

प्रशिक्षकबारे पूरा विवाद भइरहँदा एउटा सुखद समाचार पनि आयो । समाचार थियो, नेपाललाई अबको साफ च्याम्पियनसिप आयोजना गर्ने प्रस्ताव । यो प्रस्ताव मात्र थिएन, ससर्त प्रस्ताव थियो । दक्षिण एसियाली फुटबल महासंघले राखेको सर्त पूरा गर्न नेपाल तयार रहन्छ भने अक्टोबरमा १३ औं संस्करणको साफ च्याम्पियनसिप हुनेछ । पाकिस्तान र बंगलादेशले यो प्रतियोगिता आयोजना गर्ने बताएर पनि नाम फिर्ता लिएको थियो । यस्तोमा नेपालसँगै श्रीलंका, भारत र माल्दिभ्स आयोजनाका लागि इच्छुक देखिएका थिए ।

महासंघका लागि नेपालको प्रस्ताव उपयुक्त रहेको छ र उसले अगाडि सारेका सर्त हो, १० करोड नेपाली रुपैयाँको बन्दोबस्त गर्नु । एन्फाका महासचिव इन्द्रमान तुलाधरका अनुसार नेपालले यत्तिको रकम व्यवस्था गर्न सक्छ भने प्रतियोगिता नेपालमा हुनेमा दुविधा हुने छैन । प्रतियोगिताको आयोजनाका लागि यति रकम पनि आवश्यक पर्ने छैन, त्यसैले एन्फा पाँच करोड रुपैयाँ सरकारले दिने हो भने बाँकी रकम नपुग आफैंले व्यवस्था गर्ने सोचमा छ ।

आइतबार साँझ सबै एन्फा छाडेर जाने क्रममा एउटा तथ्यमा के विश्वस्त देखिए भने केही ठूलो नाटकीय परिवर्तन भएन भने अब साफ च्याम्पियनसिप नेपालमै हुन्छ । प्रशिक्षक अल्मुताइरीलाई पनि प्रतियोगितासम्म नेपालमै कायम राख्नुपर्छ, आखिरमा उनले लिखित र औपचारिक रूपमा राजीनामा त दिएकै छैनन्, खालि सामाजिक सञ्जालमा हल्ला मात्र गरेका त हुन् । सबै के पनि मान्छन् भने प्रशिक्षक अल्मुताइरीलाई आफ्नो काम गर्न दिन पर्याप्त सुविधा र अवसर दिनु नै पर्छ ।

खालि उनले आफ्नो सीमा उल्लंघन नगरोस् भन्ने त हो । वरिष्ठ उपाध्यक्ष पंकज नेम्वाङकै भाषामा पनि उनको पनि समर्थन प्रशिक्षक अल्मुताइरीमा छ, किनभने नेपाली फुटबल टिमले पछिल्लो समय केही उत्साह जगाएको छ । तर अब नयाँ घटनाक्रमबारे छानबिन पनि गर्नु नै पर्छ, यसलाई दबाउन खोज्नु ठीक होइन्, न त प्रशिक्षकलाई नेपालको आन्तरिक विवादमा मुछिन र मुछाउने काम गर्न आवश्यक छ । यो यस्तो घटना हो, जसलाई जति दबाउन खोज्यो, त्यसले भविष्यमा अझ समस्या ल्याउनेछ ।

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७८ ०८:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतको विश्वकप सफलताका सूत्रधार

शर्मालाई भारतीय टिमसम्म पुर्‍याउन कसैले सबैभन्दा ठूलो सहयोगी भूमिका खेलेका थिए भने ती सदाबहार नायक दिलीप कुमार थिए ।
हिमेश

काठमाडौँ — भारतले सन् १९८३ को विश्वकप क्रिकेट के जित्यो, त्यसको प्रभाव अनगिन्ती रहे । भारतमै त्यसअगाडि क्रिकेटको व्यावसायिक जग बसेको थिएन । त्यसैले भन्ने गरिन्छ, अहिलेको भारतीय क्रिकेट जे जस्तो छ, त्यही सफलतामा टिकेको छ ।

भारतीय क्रिकेटको समर्थक हुनका लागि पनि त्यो एउटा विश्वकप पर्याप्त हुन सक्छ । धेरैले त्यो विश्वकप प्रत्यक्ष हेर्न नपाएका हुन सक्छन्, तर त्यसका किस्सा–कहानी सुनेर धेरै भारतीय क्रिकेटको प्रशंसक बने ।

त्यही विश्वकप विजयी भारतीय टिमका एक सदस्य यशपाल शर्माको हालै निधन भएको छ । त्यस विजयी भारतीय टिमका सदस्यहरूको आफ्नै अलग ह्वाट्सएप समूह रहेको छ । त्यसमा कीर्ति आजादले मंगलबार शर्माको निधन भएको सूचना पहिलोपल्ट हाले । लगभग दुई घण्टासम्म कसैले प्रतिक्रिया दिन सकेनन् । सबै स्तब्ध थिए । मर्निङवाकबाट फर्केयता उनलाई हृदयाघात भएको थियो । उनी ६६ वर्षका थिए ।

तथ्यांकको जालो बुन्ने हो भने उनले ३७ टेस्ट खेले अनि ४२ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय । पछि उनी भारतीय टिमको छनोटकर्ता बने । उनकै कमिटीले सन् २०११ को विश्वकप विजयी भारतीय टिम छनोट गरेको थियो । तर उनलाई सबैले सम्झने भनेको त्यही १९८३ को विश्वकपमा भारतलाई उपाधि दिलाउन खेलेको सूत्रधारको रूपमै हो । उनले इंग्ल्यान्डविरुद्धको सेमिफाइनलमा निर्णायक सावित ६१ रनको इनिङ्स खेलेका थिए, जसलाई भारतीय एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट इतिहासको उत्कृष्ट प्रदर्शनमध्ये एक मानिन्छ ।

उक्त विश्वकप सफलतापछि एक–एक खेलाडी सबैको मुखमा झुन्डिएको नाम भएको थियो । त्यसले भौगोलिक सीमा तोड्न धेरै मिहिनेत गर्नुपरेन । नेपालमै पनि सन् ८० पछि जति क्रिकेट खेलका पारखी भए, ती सबैले कुनै न कुनै मोडमा शर्माबारे पक्कै धेरै सुनेको हुनुपर्छ । अधिकांश समय मन्द मुस्कानमा रहने शर्मा आफैं आफ्नो समयको क्रिकेटबारे मज्जाले सुनाउने दखलता राख्थे । त्यसैले पनि १९८३ को विश्वकपमा भारतीय टिमको यात्राबारे धेरैले उनकै मुखबाट सुनेको हुनुपर्छ ।

अझ भनौं, हामीले त्यस विश्वकपबारे जे जति सुनेका छौं, त्यसमध्ये अधिकांश शर्माले भनेका हुन् । पछिल्लो जुन अन्त्यतिर मात्रै उक्त विश्वकप विजयी टिमका कप्तान कपिल देवले नयाँदिल्लीमा एक ‘जमघट’ आयोजना गरेको थियो । विश्वकप सफलता सम्झेर खुसियाली मनाउने अवसर थियो । त्यो टिमका कसैले पनि त्यो अवसर छुटाएनन् । सबै खुसीसाथ सहभागी थिए । यिनै खेलाडीमध्ये सबैभन्दा फिट र युवा देखिन्थे शर्मा ।

उनी आफ्नो स्वास्थ्य, खानपिनलाई लिएर खुबै होसियार रहन्थे । उनमा कुनै प्रकारको खराब बानी थिएन । तर दुर्भाग्य सबैभन्दा पहिला उनकै निधन भयो । शर्मालाई लिएर प्रायः चर्चा हुने दुई घटना छन् । जुन भारतीय क्रिकेटबारे सामान्य जानकारी राख्ने नयाँ नहुन सक्छ । यी यस्ता दुई घटना हुन्, जसको फेरि फेरि दोहोर्‍याएर चर्चा गर्दा यसको रोमाञ्च फिटिक्कै कम हुने गर्दैन । अझ मज्जा आउने गर्छ ।

जस्तो, पहिलो घटना । शर्मा आफैं के स्विकार्थे भने उनलाई भारतीय टिमसम्म पुर्‍याउन कसैले सबैभन्दा ठूलो सहभागी भूमिका निभाएका थिए भने ती सदावहार नायक दिलीप कुमार थिए । संयोग, उनको पनि केही दिनअगाडि मात्र निधन भएको थियो । भएको के थियो भन्दा अन्य सयौं भारतीय क्रिकेट खेलाडीले जस्तै सन् ८० तिर शर्माले पनि रणजी ट्रफी खेल्थे । उनी पन्जाबका खेलाडी थिए । उत्तर प्रदेशविरुद्धको एउटा खेल त्यो बेला मुम्बईमा चलिरहेको थियो ।

त्यो खेललाई हेर्न दिलीप कुमार मैदानसम्म पुगेका थिए । त्यही खेलको दुवै इनिङ्समा शर्माले शतक बनाएका थिए । उनको खेलबाट दिलीप कुमार खुबै प्रभावित भए । त्यतिबेला भारतीय क्रिकेट भन्नु नै एक प्रकारले मुम्बईको क्रिकेट थियो । सिनेमाकर्मीहरूको मुम्बई क्रिकेटवृत्तसँग राम्रो गहिरो सम्बन्ध थियो । दिलीप कुमारले भारतीय क्रिकेट बोर्डलाई सिफारिस गरेछन् । शर्मा राम्रा खेलाडी हुन्, उनलाई भारतीय टिममा राख्नुपर्छ । त्यसको केही वर्षमै उनी साँच्चै भारतीय टिममा परे नै ।

अब दोस्रो घटना । सन् १९८४ मा भारतमा शिखविरुद्ध ठूलो दंगाफसाद चलेको थियो । पुनामा हुनुपर्ने खेल रद्द भएपछि नर्थ जोनका केही खेलाडी दिल्लीसम्म चार दिन लगाएर ट्रेनमा फर्किरहेका थिए । त्यही बेला केही प्रदर्शनकारीले त्यस टिमका तीन शिख खेलाडीलाई पनि आक्रमण गर्ने प्रयास गरे । त्यो समय नै निकै भयावह थियो । जताततै काटमार चलिरहेको थियो । साँच्चै बीभत्स स्थिति थियो । यही बेला शर्माले चेतन चौहानसँग मिलेर टिममा रहेका तीन शिख खेलाडीको बचाउ गरे । शर्मा कतिसम्म निडर थिए भने उनले आफ्ना शिख साथीको बचाउ गर्न भीडसँगै विवाद पनि गरे । यसरी उनीहरूले बचाएका एक शिख खेलाडीमा नवोजित सिद्दु पनि पर्छन् । स्थिति निकै नाजुक भएपछि शर्माले ती शिख खेलाडीलाई आफ्नो कम्पार्टमेन्टमा लुकाएर राखेका थिए । जतिबेलासम्म ती खेलाडी सुरक्षित दिल्ली पुगेनन्, शर्माले राहत महसुस गरेनन् ।

प्रकाशित : श्रावण ४, २०७८ ०८:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×