एएफसीको एक निर्णयले खुलेको अवसर- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

एएफसीको एक निर्णयले खुलेको अवसर

एएफसीको निर्णयले एसियन कप छनोटको समीकरण पनि सजिलो भएको छ । नेपाल र अन्य केही देशले एसियन कप खेल्ने सपना बुन्न सक्नेछन् ।
हिमेश

काठमाडौँ — एसियाली विश्वकप छनोटको दोस्रो चरण आफैमा जटिल थियो । आमखेलप्रेमीले बुझ्न केही मिहिनेत गर्नैपर्ने । यो चरणमा खेल्ने सबै टिमका लागि एसियाली फुटबल महासंघ (एएफपी) ले केही न केही व्यवस्था गरेको थियो, एक प्रकारले भन्दा यो हात खाली नहुने छनोट थियो ।

तस्बिर : कुवेत फुटबल संघ

यस्तो किनभन्दा यो विश्वकप छनोटमात्र थिएन, एसियन कप छनोट पनि थियो । फेरि यही कारणले छनोटको दोस्रो चरणको समीकरणलाई कठिन बनाएको थियो ।

र, रोमाञ्चक पनि । यही दोस्रो चरण मंगलबार टुंगिएको छ । यसको समाप्तिको अर्को दिन बुधबार एएफसीले अर्को ठूलो निर्णय लिएको छ । चीनमा हुने प्रतियोगिताको दुई वर्षअगाडि यसको छनोट खेल्ने २२ टिम घोषणा गरेको छ । यी २२ टिम एसियाली विश्वकप छनोट दोस्रो चरणको समाप्तिमा १४ देखि ३५ औं स्थानका छन् । यो निर्णयपछि नेपालजस्तै धेरैको भाग्य खुलेको छ । अब ढुक्क भएर एसियन कप छनोटका लागि तयारी सुरु गर्न सक्ने छ ।

एएफसीको यो एक निर्णयले एसियन कप छनोटको समीकरण पनि सजिलो भएको छ । त्यहीं नेपाल र अन्य केही देशले एसियन कप खेल्ने सपना बुन्न सक्नेछन् । छनोट सन् २०२२ को फेब्रुअरी १ देखि २७ सम्म हुनेछ । यो छनोटमा कुल २४ टिमको सहभागिता हुनेछ । बाँकी दुई टिमको निर्णय प्लेअफबाट हुनेछ । प्लेअफ खेल्ने टिम छन्, इन्डोनेसिया, कम्बोडिया, चाइनिज ताइपेई र ग्वाम । यी चार टिम ३६ देखि ३९ औं स्थानमा छन् ।

छनोट २४ टिमलाई ६ समूहमा विभाजन गरेर लिग चरणका खेल हुनेछ । यी खेल पनि ‘होम एन्ड अवे’ राउन्ड रोबिनका आधारमा हुनेछ । प्रत्येक समूहको शीर्षस्थानमा रहने ६ टिम स्वतः एसियन कपमा छनोट हुनेछन् । त्यसपछि समूहको दोस्रो चरणमा आउने शीर्ष ६ टिमले पनि एसियन कप खेल्ने पाउनेछन् । यसरी यो छनोट चरणबाट ११ टिमले एसियन कप खेल्नेछन् । त्यो भनेको २४ मध्ये लगभग आधाभन्दा केही कमले एसियन कप खेल्ने पाउनेछन् । एसियन कपमा पनि २४ टिम हुनेछन् ।

त्यसमध्ये १३ टिम यसअघि नै छनोट भइसकेका छन् । यी भाग्यमानी टिम हुन्, डिफेन्डिङ च्याम्पियन कतारसँगै सिरिया, चीन, अस्ट्रेलिया, इरान, इराक, साउदी अरेबिया, ओमान, जापान, यूएई, भियतनाम, दक्षिण कोरिया र लेवनान । यी टिमबाहेक एसियन कप छनोट खेल्ने टिममा एसियाली विश्वकप छनोटको आफ्नो समूहको तेस्रो स्थानमा रहने तीन टिम छन् । ती हुन्, कुवेत, उज्वेकिस्तान र ताजकिस्तान ।

तेस्रो र चौथो स्थानमा रहने सबै १६ टिमले पनि एसियन कप छनोट खेल्न पाएका छन् । तेस्रो स्थान आउने टिम हुन्, फिलिपिन्स, जोर्डन, बहराइन, प्यालेस्टाइन, भारत, किर्गिस्तान, मलेसिया र तुर्कमेनिस्तान । यस्तै चौथो स्थानमा आउने टिम हुन्, माल्दिभ्स, नेपाल, हङकङ, सिंगापुर, अफगानिस्तान, मंगोलिया, थाइल्यान्ड र श्रीलंका । यमन, बंगलादेश र म्यानमारले भने अन्तिम तथा पाँचौं स्थानमा रहेर पनि एसियन कप छनोट सिधै खेल्न पाए ।

यसको ‘ड्र’ एएफसीको मुख्यालय क्वालालम्पुरमा जुन २४ मा निकालिने छ । नेपाल आफ्नो वरीयताअनुसार त्यसको चौथो ‘पट’ मा परेको छ । एसियाली विश्वकप छनोट दोस्रो चरणको समाप्तिमा १२ टिमले अब तेस्रो चरण खेल्नेछ । यी टिम तिनै १३ मध्ये १२ टिम हुन्, जसले सिधै एसियन कप खेल्नेछ । कतारले विश्वकप आयोजकको रूपमा छनोट खेल्नुपर्ने छैन । यी १२ टिमलाई दुई समूहमा विभाजन गरेर ‘होम एन्ड अवे’ राउन्ड रोबिनको आधारमा हुनेछ ।

त्यसमध्ये प्रत्येक समूहको शीर्ष दुई स्थानमा रहने टिम विश्वकप अन्तिम चरणका लागि छनोट हुनेछ । प्रत्येक समूहको तेस्रो चरणमा रहने टिम भने छनोटको चौथो चरण पुग्नेछन् । यो चरण भनेको एकै प्लेअफको खेल हुनेछ, यसमा दुई लेगको खेल हुने छैन । यसको विजेताले अन्तरमहादेशीय प्लेअफ खेल्नेछ । यसमा एसियासँगै उत्तर र केन्द्रीय अमेरिका, दक्षिण अमेरिका र ओसियनाका एक एक गरेर चार टिम हुनेछन् । यसबाट दुई टिमले विश्वकप अन्तिम चरण खेल्नेछन् ।

प्रकाशित : असार ३, २०७८ ०८:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चेसको वृत्त फैलाएका जोशी

‘राजेशहरि जोशीको निधन नेपाली चेसका लागि ठूलो क्षति हो । सम्भवतः उनी जत्तिको व्यक्तित्व नेपाली चेसले पाउने छैन ।’
हिमेश

काठमाडौँ — फुटबल र क्रिकेट त त्यसै भइहाले, नेपाली मिडियामा प्रायः यिनै दुई खेल बढी छाउने गर्छ । पछिल्लो समय भलिबल भयो । त्यसपछि ? ठ्याक्कै उत्तर दिन गाह्रो हुनसक्छ, तर त्यसको नजिक पुग्ने खेल हो, चेस (बुद्धिचाल) ।

यसमा ग्ल्यामर छैन । न त यसले कुनै ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय उपलब्धि नै हात पारेको छ । तर नेपालमा यो चलायमान खेल हो । यो खेलमा केही न केही भइरहन्छ । यसको कारण हो, यो खेललाई असाध्यै माया गर्ने केहीको पागलपन ।

यस्तै नेपाली चेसलाई असाध्यै माया गर्नेमा पर्थे राजेशहरि जोशी । उनको पृष्ठभूमि खेलाडीको होइन । उनी पदाधिकारीका रूपमा नेपाली चेसमा प्रवेश गरे, यसलाई एउटा उचाइ दिए । अहिले यिनै जोशी एकाएक हराएका छन् । हराएको के अर्थमा भने नेपाली चेसलाई स्तब्ध पार्दै नेपाल बुद्धिचाल संघका पूर्वअध्यक्ष जोशीको आइतबार निधन भयो । उनी ६३ वर्ष थिए । अझै धेरै गर्नसक्थे नेपाली चेसमा । पाटन सुन्धारास्थित घरमा छँदै आइतबार साँझ हृदयघात भएको थियो ।

भनिन्छ, चेस त्यस्तो एकमात्र खेल हो, जससँग एकपल्ट नजिक हुनुपर्छ, त्यसपछि टाढा हुन सकिन्न । यसैमा झुम्मिने हुन्छ । त्यो पनि एकोहोरो । केही नभए पनि १५ वर्षअगाडि उनी औपचारिक रूपमा नेपाली चेससँग जोडिएका थिए, मकवानपुर चेस संघको उपाध्यक्ष भएर । त्यतिबेला नेपालमा पहिलोपल्ट रेटिङ प्रतियोगिता भएको थियो । उनी यसै अवसरमा यो खेलसँग जोडिए । २०६४ सालमा उनी पहिलोपल्ट चेस संघको अध्यक्ष भए ।

उनले दुई कार्यकाल नेपाली चेसको नेतृत्व गरे । उनको अध्यक्षता २०७२ सालसम्म चलेको थियो । ‘नेपाली चेसका लागि यो नै त्यो समय हो, जतिबेला यसले उडान लिएको थियो । एक प्रकारको निर्णायक परिवर्तनबाट गुज्रिएको थियो,’ अनुभवी खेलाडी तथा चेस व्यक्तित्व सुजेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ मान्छन् । नेपाली चेस संघको आधिकारिक इतिहास पनि धेरै लामो छैन । नेपाल बाघचाल र बुद्धिचाल संघ २०३५ सालतिर अस्तित्वमा आएको थियो, ०४९ पछि चेसको मात्र आफ्नै अलग संघ बन्यो । त्यसयता अहिलेसम्म पाँच अध्यक्ष बने । जोशी चौथो अध्यक्ष थिए । उनले नेपाली चेसमा कायापलट गरे ।

‘जोशीको निधन नेपाली चेसका लागि ठूलो क्षति हो । सम्भवतः उनी जत्तिको व्यक्तित्व नेपाली चेसले पाउने छैन,’ श्रेष्ठ मान्छन् । मखन चेस क्लबका श्रेष्ठको यो दाबी ठीक पनि हो । यो के अर्थमा भन्दा जोशीले नेपाली चेसवृत्तलाई ठूलो पारे । त्यो भनेको अन्तर्राष्ट्रियकरण गरे । एकप्रकारले उनमा पर्याप्त कूटनीतिक चलाखी थियो, नेपाली चेसका लागि त्यसको भरपूर प्रयोग गरे ।

चेस संघका अध्यक्ष छँदा एक प्रसंगमा जोशीले यस संवाददातासँग भनेका थिए, ‘नेपाली चेसलाई विकास गर्नु छ भने घरमै मात्र सीमित रहेर हुन्न । नेपाली चेसले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पनि उत्तिकै मजबुत बनाउनुपर्छ ।’ हो पनि । यसैक्रममा उनी एसियाली जोनल–३.२ को एक कार्यकालका लागि अध्यक्षसमेत बने । भारत छाडेर यसमा दक्षिण एसियाली देश सदस्य हुने गर्छन् । नेपाली चेसका कोही व्यक्ति त्यति ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय पदमा पुगेको यो एक्लो उदाहरण हो ।

पछिल्लो समय उनी अन्तर्राष्ट्रिय चेस महासंघको इथिक्स कमिटीका सदस्य पनि थिए । उनको अध्यक्ष कार्यकालमा दुई ठूला प्रतियोगिता नेपालमा भए । पहिलो त ग्रान्ड मास्टर्सको प्रतियोगिता थियो भने अर्को एसियाली जोनलकै । उनको पालामा नेपाली खेलाडीको अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता पनि बाक्लो रह्यो । मनीष हमाल फिडे मास्टर भएको उनकै कार्यकालमा हो । उनले नेपाली आर्बिटरको विकासका लागि उत्तिकै भूमिका खेले ।

पेसाले इन्जिनियर र नेपाली सहकारीमा पनि उत्तिकै दख्खल तथा योगदान दुवै रहेका जोशीको अर्को एउटा ठूलो विशेषता छ । त्यो उनले नेपाली चेसमा व्यक्तिगत रूपमा लगानी गरे, त्यसको प्रतिफल खोजेनन् । व्यक्तिगत रूपमा उनी उत्तिकै भलाद्मी थिए । प्रायः उनको मुहार हँसिलो रहने गर्थ्यो । नेपाली चेससँग लामो समयदेखि कुनै न कुनै रूपमा आबद्ध ज्ञानेन्द्र खाइजुले ठीकै भनेका छन्, जोशीको निधन भनेको नेपाली चेसले अभिभावक गुमाएजस्तै हो । नेपाली चेस उनीप्रति सधैं ऋणी रहनेछ ।

प्रकाशित : असार १, २०७८ ०९:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×