कतारी महत्त्वाकांक्षा ओलम्पिकसम्म- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कतारी महत्त्वाकांक्षा ओलम्पिकसम्म

कतारको भित्री उद्देश्य हो, विश्वकपपछि ओलम्पिक आयोजना गर्ने । त्यसैले अहिले एसियाली खेलकुदको आयोजना दाबी खासमा ओलम्पिक आयोजनाको दाबेदारीका लागि बाटो निर्माण नै हो ।
हिमेश

काठमाडौँ — कतारी ओलम्पिक कमिटीको १२ सदस्यीय टोली काठमाडौं आफ्नो निजी विमानमा झरेको थियो । एक दिनबराबर मात्र समय बिताएर टोली पाकिस्तान लागिहाल्यो । त्यसपछि यो टोलीको गन्तव्य हो, भारत । यसअघि यो टोली श्रीलंका पनि पुगिसकेको थियो ।

यो टोलीको एकमात्र उद्देश्य छ, सन् २०३० को एसियाली खेलकुद आयोजनाको दाबेदारीका लागि समर्थन जुटाउनु । यही टोली बिहीबार बिहानै नेपाल ओलम्पिक कमिटी (एनओसी) को सातदोबाटोस्थित मुख्यालय पनि पुग्यो ।

सेतो चिटिक्क परेको पूरा शरीर छोपिने पोसाकमा रहेको यो टोलीका सदस्य लगभग त्यस क्षेत्रको खेलकुदका ‘हू इज हू’ नै खालका थिए । अझ त्यसमा दुई जना कतारी राजपरिवारका सदस्य पनि थिए । जस्तो, रसिद जे ए अल्बुनइन र डहलान जमन अल हमद । दुवै राजपरिवारका सदस्य हुन् । यसमध्ये रसिद टोली नेता थिए । उनी कतारी फुटबल टिमका पूर्वराष्ट्रिय खेलाडी हुन् । अहिले उनको परिचय कतारी ओलम्पिक कमिटीको महासचिव छ । अनि रसिदी दोहा २०३० एसियाली खेलकुद दाबेदारी कमिटीका कार्यकारी निर्देशक पनि हुन् । हमद भने एसियाली एथलेटिक्स कमिटीका अध्यक्ष हुन् । अर्का एक सदस्य मोहम्मद युसुफ अल मन एसियाली भारोत्तोलन संघका अध्यक्ष हुन् । नेपाल ओलम्पिक कमिटीको सभाकक्षमा आयोजित कार्यक्रममा उनीहरूले दोहाले सन् २०३० को एसियाली खेलकुद किन आयोजना गर्न पाउनुपर्छ भन्ने आफ्नो दाबीको प्रस्तुति देखाए । अवसर पाए उत्कृष्ट आयोजनाको नमुना पेस गर्ने दाबी पनि गरे ।

औपचारिक कार्यक्रम न थियो, नेपाल ओलम्पिक कमिटीका अध्यक्ष जीवनराम श्रेष्ठले कतारी आयोजना दाबीले सफलता पाओस् भनेर शुभकामना पनि व्यक्त गरे । दोहाले सन् २००६ मा एसियाली खेलकुदको आयोजना गरिसकेको थियो, त्यतिबेलाको मीठा सम्झना अध्यक्ष श्रेष्ठसँग छँदै थियो । पछि दुई टोलीबीचको छलफलमा आपसी खेल सम्बन्ध बढाउने प्रतिबद्धता देखाइयो । कतारबाट नेपाली खेलकुदलाई थप सहयोग गर्ने वचन मिलेको छ ।

यो सबै प्रसंग किन उल्लेखनीय र महत्त्वपूर्ण छ भने यति औपचारिक रूपमा कुनै देशले नेपाललाई ठूलो खेल महोत्सव आयोजनाको दाबेदारीमा समर्थनका लागि अनुरोध गर्न विरलै आउने गरेको छ । कतारले सन् २०२२ मै विश्वकप फुटबल पनि आयोजना गर्दै छ, त्यसको यस्तै दाबेदारी खुबै विवादित रह्यो । धेरै आर्थिक चलखेलका कुरा बाहिर निस्के । अचेल यस्तो दाबेदारीको समर्थनका लागि हुने प्रयास यत्तिको पारदर्शी हुर्नैपर्छ, केही तलमाथि हुन्छ भनेर नियम कडा हुन थालेका छन् ।

यो भ्रमणको अर्को पाटो पनि छ । यो हो, कतारी खेल महत्त्वाकांक्षा, त्यसमा राजनीतिक उद्देश्य त लुकेकै छ । एकपछि अर्को ठूला खेल महोत्सव आयोजना गरेर कतार सबैलाई भन्न चाहन्छ, खाडी क्षेत्रको सबैभन्दा उत्कृष्ट र वैभवशाली देश कतार नै हो । यसले विश्वकप त दुई वर्षभित्र आयोजना गर्दैछ, उसको योजना एसियाली फुटबल च्याम्पियनसिप गर्ने पनि छ । अझ त्योभन्दा ठूलो महत्त्वाकांक्षा हो, सन् २०३२ को ओलम्पिक आयोजनालाई दाबी तयार पार्ने ।

कतारको भित्री उद्देश्य हो, विश्वकपपछि ओलम्पिक आयोजना गर्ने । त्यसैले अहिले एसियाली खेलकुदको आयोजना दाबी खासमा ओलम्पिक आयोजनाको दाबेदारीका लागि बाटो निर्माण नै हो । कतारी मिडियाले यस्तै दाबी गरिरहेका छन् । हुन पनि कतारसँग अहिले अपार खेल भौतिक पूर्वाधार तयार भइसकेको छ । त्यसैले त पछिल्लो केही वर्षयता उसले राम्रा स्तरको भन्न मिल्ने पाँच सय ठूला साना अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताको आयोजना गरिसकेको छ ।

त्यसो भए, के कतारले सन् २०३० को एसियाली खेलकुद आयोजनाको मौका पाउला त ? यही डिसेम्बर १६ मा ओमानमा यसलाई लिएर बैठक हुँदै छ र त्यसमा हुने मतदानले नै यसको निर्णय गर्नेछ । कतारका लागि यो सबै काम सोचे जस्तो सजिलो भने छैन । किनभने कतारविरुद्ध उभिएको छ साउदी अरेबिया । साउदी राजधानी रियादले पनि सन् २०३० को एसियाली खेलकुद आयोजनाका लागि आफ्नो दाबेदारी प्रस्तुत गरिसकेको छ, त्यसैले यसका लागि खाडीका दुई सहरबीच भिडन्त हुन लागेको छ ।

सबैलाई थाहा छ, कतार र साउदी अरेबिया दुई छिमेकी देश त हुन्, तर उनीहरूबीच सम्बन्ध भने राम्रो छैन । अझ साउदीले यूएई, बहराइनसँग मिलेर सन् २०१७ को मध्यमा कतारलाई राजनीतिक, आर्थिक नाकाबन्दी लगाएको थियो । साउदीको आरोप छ, कतारले आतंकवादलाई समर्थन गर्छ । यही तनावको पृष्ठभूमिमा टिकेर अहिले कतार र साउदीबीच प्रत्येक क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ ।

ठूला–ठूला खेल महोत्सव आयोजनामा साउदी अरेबिया कतारभन्दा पछाडि नै छ । त्यसैले त साउदीले अहिलेसम्म एसियाली ओलम्पिक कमिटीअन्तर्गतका कुनै ठूलो कार्यक्रम गरेको छैन, एकभन्दा बढी खेल समावेश भएको । त्यसैले सन् २०३० को एसियाली खेलकुद आयोजनाको दाबी पेस गर्न साउदी पनि उत्तिकै महत्त्वाकांक्षी रहेको छ । कतार जत्तिकै आक्रामक भएर लागिरहेको छ । साउदी भन्छ, ‘मौका पाए सबैभन्दा राम्रो आयोजना हामी नै गर्छौं ।’

रोयटर्सले प्रेसित गरेको समाचार आधार मान्ने हो भने साउदी अरेबियाले एसियाली खेलकुद आयोजनाको दाबेदारीलाई आफ्नो देशकै प्रतिष्ठासँग जोडेर हेरिरहेको छ । नेपालजस्तो देशलाई आफ्नो पक्षमा पार्न साउदीले गज्जबको प्रस्ताव अगाडि सारेका छन् ।

जस्तो सहभागी हुने सबै खेलाडी र पदाधिकारीले प्रतियोगिताका क्रममा त्यहाँ बस्न कुनै खर्च नै गर्नुपर्ने छैन । सबै निःशुल्क हुनेछ । जेहोस्, यो दुवै देशको दाबेदारी के कस्तो छ, त्यसको छनक, सामान्य नै सही, सातदोबाटोमा देखिनु नेपाली खेलकुदका लागि राम्रो संकेत रहने सम्बन्धित क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन् ।

प्रकाशित : मंसिर १९, २०७७ १०:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेता स्वाँर रहेनन्

तिरो तिर्ने मालअड्डा, पाठशाला, हुलाक स्थापना, बाटो सुधारलगायतका माग राख्दै २०१४ सालको ‘राजा घेराउ’ आन्दोलनमा सहभागी हुने नैनबहादुर स्वाँरको बिहीबार बिहान ९४ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ ।
सुरज कुँवर

काठमाडौँ — ६ दशकअघिको कुरा हो । अछामीहरू जग्गाको तिरो तिर्न सामलतुमलको भारी बोकेर डोटी गौडाको सदरमुकाम सिलगढी पुग्थे । कम्तीमा दुई दिन जंगलको अप्ठ्यारो बाटो छिचोल्दै हिँड्नुपर्ने दुःखबाट मुक्ति पाउन उनीहरूले थुप्रै पटक दरबारमा बिन्तीपत्र बुझाए तर सुनुवाइ भएन ।

२०१४ सालमा सुदूरपश्चिम दौडाहामा निस्केका राजा महेन्द्रको अन्तिम कार्यक्रम स्थल सिलगढी हुने खबर फैलियो । यो खबर सुनेर त्यसबेलाका अछामी युवा डोटी गौडा पुगे । राजा महेन्द्र घोडा चढेर सैनिक क्याम्पबाट खुलाचौरतर्फ जाँदै थिए । सुदूरका पहाडी भेगबाट राजा हेर्न आएका स्थानीय स्वागत गर्न बाटोको दायाँबायाँ उभिएका थिए । त्यसैबेला अचानक अछामी युवाको भीडले बीचबाटोमा चारैतिरबाट राजा महेन्द्रलाइ घेरा हाले । केहीले उनको घोडाको लगाम अँठ्याए । अछामी भाषामा नाराबाजी गरे । राजाका सुरक्षाकर्मी र अछामीबीच घम्साघम्सी पर्‍यो । बाटोको दायाँबायाँ उभिएका स्थानीयबीच भागाभाग मच्चियो ।

सुरक्षाकर्मीले खुकुरी फड्काउँदै लाठी र राइफलको कुन्दाले आन्दोलनकारी युवालाई लखेटे । त्यहाँबाट राजालाई जोगाउँदै कार्यक्रम स्थल पुर्‍याइयो । कार्यक्रम सकिएपछि राजाले अछामीका माग सुने र पूरा गरिदिए । अर्थात् अछाममै मालअड्डा, हुलाकलगायत सरकारी अड्डा खुले । ‘त्यसबखत त्यो घटना खुबै चर्चित बन्यो,’ त्यसताका राजाको सवारी हेर्न बझाङको सत्यवादी हाइस्कुल भोपुरबाट त्यहाँ पुगेका पूर्वसांसद बलबहादुर कुँवर भन्छन्, ‘त्यो आन्दोलनमा घोडा नियन्त्रणमा लिने प्रभाल, जुपाललगायत अछामी युवाको भीडमा नैनबहादुर स्वाँर पनि थिए ।’ राणाकालीन समय (२००६ साल) मै रक्सौलमा गणेशमान सिंहबाट राष्ट्रिय कांग्रेसको सदस्यता लिएका उनी राजाको घोडा रोक्नेमध्येका थिए ।

तिरो तिर्ने मालअड्डा, पाठशाला, हुलाक स्थापना, बाटो सुधारलगायतका माग राख्दै २०१४ सालको ‘राजा घेराउ’ आन्दोलनमा सहभागी हुने तिनै नैनबहादुर स्वाँरको बिहीबार बिहान काठमाडौंको पुरानो बानेश्वरस्थित आफ्नै निवासमा ९४ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । छोरा विजयका अनुसार स्वाँर केही समययता मुटु तथा उच्च रक्तचापको समस्याबाट पीडित थिए । दसैंताका कोराना पोजिटिभ देखिएका उनलाई सोमबार मात्रै परिवारजनले नर्भिक अस्पताल थापाथलीबाट घर ल्याएका थिए ।

अछामको रिडिकोटमा जन्मिएका स्वाँर डोटीमा त्यो आन्दोलन हुँदा ३० वर्षका थिए । ३२ वर्षको उमेरमा २०१६ सालताका कांग्रेस छाडेर तत्कालीन नेपाल राष्ट्रियवादी गोरखा परिषद् नामको दलबाट संसद्को माथिल्लो सदन (महासभा) को सदस्य निर्वाचित भएका थिए ।

त्यसपछिको पञ्चायतकालीन राजनीतिक दौडमा उनी चारपटक (२०२४, २०२९, २०३६, २०३८) राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्य भए । त्यस्तै २०२५ सालमा भूमिसुधार राज्यमन्त्री, २०३० देखि २०३२ सम्म राष्ट्रिय पञ्चायतको अध्यक्ष, २०३७ सालमा कानुन तथा न्याय र खाद्य तथा कृषिमन्त्री, २०३८ मा गृहमन्त्री भएका थिए । पञ्चायतकालको अन्तिम मन्त्रीमण्डल (२०४६ चैत) मा पनि गृहमन्त्रीमा नैनबहादुर नै थिए । पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध राजनैतिक दलले २०४६ मा आन्दोलन सुरु गरे । त्यो आन्दोलन चर्कंदै गएपछि मरिचमान सिंह प्रधानन्त्रीबाट हटाइए र लोकेन्द्रबहादुर चन्द प्रधानमन्त्री बने । उक्त मन्त्रिमण्डलमा चन्दले स्वाँरलाई गृहसहित ९ वटा मन्त्रालयको जिम्मेवारीमा दिएका थिए ।

अछामबाहेक कैलालीबाट पनि राजनीति गरेका स्वाँर २०२२ सालमा कैलाली जिल्ला पञ्चायतको निर्विरोध सभापति थिए भने २०२४ सालमा किसान संगठनबाट राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य भएका थिए । ७ दशकअघि अछामको बयलपाटामा स्थापना गरिएको नवदुर्गा मिडिल स्कुल तथा कैलालीको चुहामा नव जागृती मिडिल स्कुल र जनप्राथमिक विद्यालय स्थापना गर्ने श्रेय पनि पूर्वगृहमन्त्री स्वाँरलाई नै जान्छ ।

सुदूरपश्चिमका चर्चित देउडा गायक तथा प्राज्ञ यज्ञराज उपाध्यायका अनुसार, पञ्चायतकालीन राजनीतिमा लामो समय बिताएका स्वाँर स्वच्छ छवि भएका सादगी नेताका रूपमा स्थापित थिए । ‘झन्डै तीन दशक मूलधारको राजनीति गरे पनि उहाँको जीवन सादा थियो । पैतृक सम्पत्ति बेचेर गुजारा गरे तर न कहिल्यै उनले भ्रष्टाचार गरेको सुनियो न त कुनै छापामा देखियो,’ उनले भने, ‘अहिले त केही महिना सत्तामा पुग्नेहरूले पनि सम्पत्ति जोड्नै तँछाडमछाड गरेको देखिन्छ ।’

पछिल्लो पटक राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टर्कीा पूर्ववरिष्ठ उपाध्यक्षसमेत रहेका स्वाँर २०४६ सालको परिवर्तनपछि कैलालीको टीकापुर, चुहालगायत सुदूरपश्चिमको सामाजिक विकासमा चासो देखाइरहेका हुन्थे । साधारण लेखपढ अछाम र सिलगढीबाट गरेका उनले काठमाडौंको दरबार हाइस्कुलबाट त्यसबेलाको मध्यमा उत्तीर्ण गरेका थिए । उनका श्रीमती, २ छोरा र ४ छोरी छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १९, २०७७ १०:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×