‘अवतारी’ टासी दाइ र मनाङ- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘अवतारी’ टासी दाइ र मनाङ

टासी घले लगभग चार दशकभन्दा बढी समयको नेपाली फुटबलमा कुनै न कुनै भूमिका र पात्रका रुपमा देखा परे । उनीबिना नेपाली फुटबलको एक कालखण्ड अधुरो नै हुन्छ ।
हिमेश

काठमाडौँ — केही बूढो भएर हो कि अब त टासी घले पनि धेरैका ‘टासी दाइ’ भए । अझ अवतारी टासी रे एक उनले आफ्नो जमानामा फुटबल पनि खेले, गल्फ त अझै खेलिरहेका छन् । तर जतिबेला उनले फुटबलको बल देखेका थिएनन् ।

गल्फ भन्ने खेल हुन्छ भनेर सुनेका पनि थिएनन्, आफ्नो मनाङतिरको गाउँमा सानो छँदा खाली खेलिरहन्थे । उनले खेल्ने खेल अलिकति फुटबल जस्तो थियो, अलिकति क्रिकेट जस्तो पनि थियो ।

आफ्नै गाउँले प्रविधिले बनाएको बललाई पहाडको भित्तामा सकेसम्म जोरले प्रहार गर्थ, सके खुट्टाले नभए लट्ठीले अनि भित्तामा ठोक्किएर आएको बललाई समाउनुपर्थ्यो । यही खेलमा सानो टासीलाई महारथी प्राप्त थियो । त्यसैले त्यति बेलाकै बूढापाका भन्थे रे, यी त अवतारी हुन् खेलका । अझ भनौं खेल्नका लागि फेरि पुनर्जन्म लिएका । नभन्दै टासी दाइले फुटबलको मैदानमा पनि धेरै खेले, गल्फ कोर्समा पनि उत्तिकै समय बिताइसकेका छन् ।

मैदानबाहिरको खेलमा पनि उनी उत्तिकै माहिर छन् । जेहोस्, हालैका कुनै दिन बिहान सबेरै उनी आफ्ना केही पुराना कुरा सुनाउन तयार भए । लगभग चार दशकभन्दा बढी समयको नेपाली फुटबलमा कुनै न कुनै भूमिका र पात्रका रूपमा देखा परे । उनीबिना नेपाली फुटबलको एक कालखण्ड अधुरो नै हुन्छ । अब टासी घले भनेपछि मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबको कुरा आउने नै भयो । खासमा कुरा यसैबारे हो, नेपाली घरेलु फुटबलको सबैभन्दा सफल र लोकप्रिय क्लब कसरी अस्तित्वमा आयो त ?

फेरि बिहानकै कुरा, त्यो पनि पुसको । त्यसमाथि काठमाडौंको जाडो । तर घटना भने आजको होइन, ०३८ सालको । त्यो वर्षको पुसको कुनै बिहान दशरथ रंगशालामा ८ बजे निकै महत्त्वपूर्ण खेल भएको थियो । त्यतिबेला लिगमा पनि फाइनल हुन्थ्यो, त्यो खेल सहिद स्मारक लिग ‘बी’ डिभिजनको फाइनल थियो । खेल थियो, थ्रीस्टारविरुद्ध ठमेल–११ । कुनै न कुनै अवसरमा यो खेलबारे प्रायः चर्चा भइरहन्छ । आखिरमा यो खेलको ऐतिहासिक महत्त्व छ । यो खेल जसले जित्थ्यो, त्यो ‘ए’ डिभिजन पुग्थ्यो । त्यसै बिहानै दशरथ रंगशालाका दर्शकदीर्घा लगभग भरिसकेको थियो । खेल आखिरमा थ्रीस्टारले २–० जित्यो र ‘ए’ डिभिजनमा उक्लिन सफल रह्यो । त्यसयता त थ्रीस्टार त्यहीं छ, सानले । यसबारे थ्रीस्टार र भित्री पाटनका फुटबलप्रेमीले सुनाउने कथा एकथरी छ ।

त्यसअनुसार त्यस खेलमा पवन रानामगर र प्रेमबहादुरले गोल गरेका थिए । अब टासी दाइको मुखबाट सुनेको विवरण यस्तो छ, जुन ठमेल र भित्री काठमाडौंको हो । स्कोरमा कुनै समस्या भएन, खेल थ्रीस्टारले नै जितेको हो । तर त्यो खेल पूरा चलेको थिएन । दोस्रो गोल विवादास्पद रह्यो । खेलका रेफ्री थिए मथुरा श्रेष्ठ । दर्शकदीर्घाबाट बजेको सिठीमा ठमेलका खेलाडी झुक्किए र उनीहरूले आफ्नो पेनाल्टी एरियामा बल रोके । त्यसैमा रेफ्रीले पेनाल्टीको निर्णय दिए र दोस्रो गोल भयो । तर यसलाई ठमेल समर्थकले स्विकार्न सकेनन् र झगडा सुरु भयो । झगडा बढ्दै गयो, दर्शक मैदानमै ओर्लिए, खेल त्यहीं रोकियो । त्यस दिन दशरथ रंगशालामा भएको झगडा निकै डरलाग्दो थियो ।

यस्तो मारामार र काटाकाटको झगडा यसअघि र पछि कहिले पनि भएन होला । झगडा न हो, अहिलेका बूढापाका पाटनतिरका भए भन्छन्, त्यसमा हामीले नै जित्यौं । ठमेलतिरका बूढापाका भन्छन्, होइन झगडामा हामी नै माथि रह्यौं । आखिरमा यस्तो झगडाको नतिजा त हुन्न होला । जेहोस्, त्यो घटनापछि ठमेल कारबाहीमा पर्‍यो, दुईवर्षे प्रतिबन्धको । अझ रेलिगेसनमै पारियो ।

खेलाडीमाथि पनि यस्तै प्रतिबन्धको सजाय सुनाइएको थियो । त्यसको अर्थ टासी दाइ पनि प्रतिबन्धमा परे । त्यो खेल खेल्नेमा भर्खर किशोर उमेर छोएका दुई खेलाडी पनि थिए, पहिलो त मणि शाह भए, अर्को विराटजंग शाह । उनीहरू पनि कारबाहीमा परे । पछि उनीहरू तत्कालीन राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य सचिव शरदचन्द्र शाहलाई भेटेर क्लब र आफूहरूमाथि लागेको प्रतिबन्ध हटाउन अनुरोध गर्न गए । तर कुरा मिलेन । पछि मणिमाथिको प्रतिबन्ध मात्र हट्यो किनभने उनलाई नेपालको उमेर समूहको फुटबलमा खेलाउनु थियो । ठमेल क्लब खासमा त्यहींका भगवान बहालतिरका रैनाथे नेवारले स्थापना गरेका थिए । त्यसले कहिले पनि ‘ए’ डिभिजनमा खेलेन ।

प्रतिबन्ध सकेपछि यसले फेरि ‘बी’ डिभिजन उक्लिन पनि सफल रह्यो । एकपल्ट मनाङ मर्स्याङ्दी र ठमेलकै खेल पनि भएको थियो, ‘बी’ डिभिजनमा । मनाङ मर्स्याङ्दीको स्थापना र उदयपछि त यो सधैंका लागि हरायो । कसरी हरायो, त्यो टासी दाइलाई पनि हेक्का छैन, उनी त खाली भगवान बहालको एउटा औषधि पसल मात्र सम्झन्छन् । खेल सकेपछि खाजा खान त्यहीं जान्थे खेलाडीहरू । जुन दिन दशरथ रंगशालामा त्यो झगडा भएको थियो, त्यतिबेलासम्म मनाङ मर्स्याङ्दीको कुनै अस्तित्व नै थिएन । तर क्लबको बीउ रोप्ने काम भने त्यही बेला भएको थियो भन्दा हुन्छ । त्यसैले त अहिले पनि मनाङ मर्स्याङ्दी र थ्रीस्टारबीच खेल हुनुपर्छ, प्रतिद्वन्द्विता अलि चर्को नै हुन्छ ।

ठमेलमा प्रतिबन्ध लागेपछि पनि टासी र उनका साथीहरूले फुटबल भने खेल्न छाडेनन् । त्यतिबेला बिहान खेलेर खाजा खान ठमेलतिर लाग्थे । यस्तै खाजा गफका क्रममा कुरा निस्क्यो, एउटा फुटबल क्लबको स्थापना गर्ने । ख्याल ख्यालमा निस्केको त्यो कुरामा पछि सबै गम्भीर भए र सुरुमा एउटा विधान नै तयार पार्ने कुरा भयो । यसका लागि केही साथीहरू बागबजारको कुनै ल फर्ममा छिरे र त्यहाँबाट फर्कंदा उनीहरूको हातमा विधान थियो । पछि रानीपोखरीमा रहेको अञ्चलाधीश कार्यालयमा गएर क्लब दर्ता पनि भयो, अध्यक्ष अरू कोही नभएर टासी नै थिए । त्यसपछि त मनाङ मर्स्याङ्दीले ‘डी’ डिभिजनबाट खेल्न थाल्यो । बाँकी त इतिहास नै भयो । मनाङ मर्स्याङ्दीको सुरुआती दिनको इतिहास अझै लेखिएको छैन भन्दा हुन्छ, तर त्यसलाई सुनाउनेहरू अझै हट्टाकट्टा नै छन् । जस्तो, टासी दाइ आफैं । उनलाई पनि अब यसलाई सुनाउने सुर चलेको छ, हामीलाई भने सुन्ने ।

जस्तो एउटा कथा । मनाङ मर्स्याङ्दीले अहिलेको जर्सीको स्वरूप कसरी तयार भयो त ? उनी सुनाउँछन्, ‘हङकङ गएका बेला ‘डी’ डिभिजनमा पहिलोपल्ट लगाएर खेलेको पूरा जर्सी सेट मैले किनेको थिएँ । त्यसमा पुमाको ट्र्याकसुट थियो । सबैका लागि खर्च भएको थियो, जम्मा ४० हजार, जुत्तासम्म पनि गरेर ।’ एउटा जर्सीको सेट आकाशे र सेतो रङको धर्सा धर्सा भएको थियो, उनलाई मन पर्‍यो र किनिहाले ।

गल्फ कोर्समा टासी घले । मनाङ मर्स्याङ्दी खेलाडीलाई जर्सी हस्तान्तरण गर्दै घले । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

खासमा यो जर्सी कुन क्लबको थियो त ? यसबारे उनलाई पनि राम्रोसँग हेक्का छैन । अनुमान गर्छन्, कुनै उताकै क्लबको हुनुपर्छ, वा कुनै देशको । संयोग कस्तो भने यो जर्सी लगभग अर्जेन्टिनाको जस्तै थियो । जति बेला मनाङ मर्स्याङ्दीको उदय भएको थियो, त्यतिबेलाको समय अर्जेन्टिना र डिएगो म्याराडोनाकै थियो । त्यसैले यसैले निरन्तरता पनि पायो, सबैले मन पनि पराए । यस्ता धेरै कथा छन्, जुन उनी सुनाउन सक्छन्, उनका त्यो बेलाका साथीहरू सुनाउन सक्छन् । उनले वाचा पनि गरेका छन्, सुनाउँछु भनेर ।

यिनै अवतारी टासी दाइ केही समय बिराएर विवादमा फसिरहन्छन् । दोष जसको भए पनि उनको नाम जोडेर थरीथरीका कुरा निस्किरहन्छन् । तर यी सबै एक प्रकारले माफयोग्य छन् किनभने उनले नेपाली फुटबललाई दुई ठूला गुन लगाएका छन्, पहिलो त मनाङ मर्स्याङ्दीको स्थापना गर्नु र त्यसलाई हुर्काउनु । दोस्रो मणि शाहलाई सुरुआती दिनतिर सहयोग गर्नु र यसलाई पछिसम्म पनि जारी राख्नु । अब कसैले नसोधे हुन्छ, मनाङ मर्स्याङ्दी के हो र मणि को हुन् भनेर ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७७ ०९:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘कम खर्चिलो भएकाले प्लाज्मा थेरापी नेपालका लागि उपयुक्त’

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिड–१९ संक्रमणपछि स्वास्थ्य अवस्था जटिल भई महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालको आईसीयूमा भर्ना भएका ६० वर्षीय चिकित्सकको प्लाज्मा थेरापीबाट उपचार भएको छ । 

कोरोना संक्रमितको उपचारमा प्लाज्मा थेरापीको प्रभावकारिता र नेपालमा यसको सान्दर्भिकताका सम्बन्धमा त्रिवि शिक्षण अस्पतालका कोभिड व्यवस्थापन समिति प्रमुख एवं छाती रोग विशेषज्ञ डा. सन्तकुमार दाससँग अतुल मिश्रले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

नेपालमा प्लाज्मा थेरापी कति प्रभावकारी छ ?

प्लाज्मा थेरापी कोभिड–१९ का लागि नयाँ उपचारको विकल्प हो । हाल यो उपचार पद्धति जति मुलुकमा प्रयोगमा ल्याइएको छ, सबै अध्ययनका लागि मात्रै हो । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले आकस्मिक उपयोगका लागि यो पद्धतिलाई सिफारिस गरेको छ । धेरै ठाउँमा यसको राम्रो प्रभाव देखिएको छ । यसै सन्दर्भमा नेपालमा समेत नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को समन्वयमा अनुसन्धान उद्देश्यका लागि प्लाज्मा थेरापीलाई अघि बढाइएको छ । यसका लागि हामीले परिषद्सँग सम्पर्क गरेर प्लाज्मा दान गर्ने दाता खोज्यौं र नतिजा पनि धेरै राम्रो आयो ।

नेपाल जस्तो राष्ट्रका लागि यो थेरापी उपयुक्त छ । किनभने एन्टिभाइरल औषधि धेरै महँगो हुन्छ । एक मात्राको ८० हजार रुपैयाँसम्म पर्छ । बिरामीलाई १० देखि ११ मात्रासम्म दिनुपर्छ । त्यसको प्रभाव पनि त्यति राम्रो देखिएको छैन । हामीले प्लाज्मा थेरापीबाट उपचार गरेका बिरामीमा एन्टिभाइरल औषधिसमेत चलाएका थियौं । ५ दिन रेमडिसिभिर एन्टिभाइरल चलाएपछि पनि राम्रो सुधार देखिएन । हाम्रा ९० प्रतिशतभन्दा बढी जनता यस्ता औषधि किन्न सक्दैनन् । नेपालजस्तो मुलुकमा औषधिको मूल्यले धेरै महत्त्व राख्ने भएकाले अत्यन्त न्यून खर्च लाग्ने प्लाज्मा थेरापी नै हाम्रा लागि महत्त्वपूर्ण हो ।

यसबाट उपचार गर्न कति खर्च लाग्छ ?

प्लाज्मा थेरापी खासमा रक्तदान हो । नेपालको कानुनअनुसार कसैले रकम लिएर रक्तदान गर्न पाउँदैनन्, इच्छाले मात्र गर्न सक्छन् । यसैले यो थेरापीमा रुचि राख्ने व्यक्तिले रक्तदान गर्न सक्छन् । रक्तदान गर्न शुल्क लाग्दैन । रगतको ‘प्रोसेसिङ’ मा विभिन्न रोगको संक्रमण नभएको सुनिश्चित गर्न ‘स्क्रिनिङ’ गरिन्छ । यसका लागि ६ सयदेखि ७ सय रुपैयाँसम्म खर्च हुन्छ । त्यसपछि रगतबाट प्लाज्मा छुट्याउनुपर्छ । ब्लड बैंकमा यो छुट्याउने प्रक्रियाका लागि स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले शुल्क तिर्छ । यसैले बिरामीले प्लाज्मा थेरापीमा कुनै खर्च गर्नु पर्दैन, निःशुल्क हुन्छ ।

संक्रमितलाई कतिपटक प्लाज्मा चढाउनुपर्छ ?

हामीले पहिलो केसमा एकपटक मात्र प्लाज्मा दिँदा नै संक्रमितमा राम्रो सुधार देखिएको थियो । धेरैजसो संक्रमितलाई एक मात्रा प्लाज्माले नै सुधार हुन्छ भने कसै–कसैलाई दोहोर्‍याउनुपर्छ ।

कस्ता बिरामीलाई प्लाज्मा थेरापी आवश्यक पर्छ ?

प्लाज्मा थेरापी १८ वर्षमाथिका कोभिड–१९ संक्रमितमा गर्न सकिन्छ । यसका लागि बिरामी अस्पतालको आईसीयूमा भर्ना भएको हुनुपर्छ । स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर वा अक्सिजन धेरै चाहिने र ज्यान नै खतरामा पर्ने खालको निमोनिया भएको हुनुपर्छ । फोक्सोको एक्सरेमा २४ देखि ४८ घण्टाभित्र ५० प्रतिशतले निमोनियाको दाग बढेको, श्वास फेर्ने दर प्रतिमिनेट ३० पटकभन्दा बढी भएको र अक्सिजन स्याचुरेसन ९३ प्रतिशतभन्दा कम भएको बिरामीमा मात्र यो पद्धतिबाट उपचार गर्न सकिन्छ ।

कस्ता व्यक्तिले प्लाज्मा दान गर्न सक्छन् ?

१८ वर्षभन्दा धेरै उमेरका कोरोना संक्रमणमुक्त व्यक्तिले प्लाज्मा दान गर्न सक्छन् । दातामा कोरोनाको लक्षण नहुनुका साथै दोहोर्‍याएर पीसीआर परीक्षण गर्दा नतिजा नेगेटिभ आएको हुनुपर्छ । कोरोनामुक्त भएको १४ दिन पुगेपछि दान गरिएको प्लाज्मालाई थेरापीका लागि उपयुक्त मानिन्छ । एकपटक प्लाज्मा दान गरेको व्यक्तिले दुई साताको अन्तरमा फेरि रक्तदान गर्न सक्छन् । तर रक्तदाता र ग्रहणकर्ताबीचको रक्त समूह मिल्नुपर्छ ।

यस पद्धतिको कुनै खराब पक्ष त छैन ?

प्लाज्मा थेरापीको मुख्य खतरा ‘ट्रान्सफ्युजन रिलेटेड एक्युट ल‌ंग इन्ज्युरी’ हो । अर्थात् कहिलेकाहीँ ट्रान्सफ्युजन भएपछि प्रतिक्रियास्वरूप फोक्सोको अवस्था झन् बिग्रिने सम्भावना रहन्छ । विशेष गरी कोरोनामुक्त सुत्केरीको रगत अरू बिरामीलाई दिँदा यसको सम्भावना रहन्छ । यो सम्भावना कम गर्न हामीले पुरुष र सुत्केरीबाहेकका महिलाको मात्र रगत दानमा लिने गरेका छौं ।

सम्बन्धित समाचार

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७७ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×