कोरोनाको चपेटामा विश्व खेलकुद- खेलकुद - कान्तिपुर समाचार

कोरोनाको चपेटामा विश्व खेलकुद

कोरोना भाइरसले महामारीको रूप लिँदै गएपछि विश्वका प्रतिष्ठित खेलकुद प्रतियोगिता र कार्यक्रमहरू दिनदिनै स्थगित र रद्द भइरहेका छन्
एएफपी

लन्डन — इंग्लिस प्रिमियर लिग (ईपीएल) का सबै खेल अप्रिल ४ सम्मका लागि स्थगित गरिएको छ । कोरोना भाइरसको प्रकोप बढेपछि शुक्रबार यो निर्णय गरिएको हो । पछिल्लो समय आर्सनलका व्यवस्थापक मिकेल आर्टेटा र चेल्सीका विंगर क्यालम हडसन ओडोइ कोरोनाबाट संक्रमित भएका छन् । ईपीएलले भनेको छ, ‘सबै सम्बन्धित पक्षसँग कुराकानी गरेपछि अप्रिल ४ सम्मका लागि सबै खेल रोकिएको छ ।’

त्यति बेला पनि चिकित्सकीय टोलीको सल्लाह र स्थिति हेरेर मात्र थप निर्णय हुनेछ । कोभिड–१९ को लक्षण देखिएपछि एभरटनले पनि आफ्नो पहिलो रोजाइको पूरै टिमलाई अलग राखेको छ । लेस्टर सिटीका तीन खेलाडीले पनि अलग्गै बस्ने निर्णय गरेका छन् । बर्नमाउथका गोलरक्षक आर्टर बोरुच र चार कर्मचारी पनि ‘आइसोलेसन’ मा गएका छन् ।


ईपीएलका प्रमुख कार्यकारीले आर्टेटा, ओडोइ र अरू सबै कोभिड–१९ बाट ग्रसितको शिघ्र्र स्वास्थ्यलाभको कामना पनि गरेको छ । उनले भनेका छन्, ‘अहिले निकै प्रतिकूल स्थिति तयार भएको छ । हामी सबै क्लब, सरकार र एफएसँगको सम्पर्कमा छौं । हाम्रो पहिलो प्राथमिकता खेलाडी र खेल पदाधिकारीको स्वास्थ्य रहेको छ ।’ अप्रिल ३ सम्म स्थगित लिगमा प्रिमियर लिगसँगै यसमुनिका तीन लिग र महिलाको सुपर लिग रहेका छन् ।


इंग्ल्यान्डले यो महिनाको अन्त्यतिर इटाली र डेनमार्कसँग खेल्ने मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय खेल पनि स्थगित गरेको छ । इंग्लिस फुटबल पदाधिकारीले स्थिति चाँडै अनुकूल हुने विश्वास पोखेको छ । ईपीएलले भनेको छ, ‘सबै खाले चुनौतीका बावजुत पनि हामी लिग सकेसम्म चाँडै सुरु गर्ने प्रतिवद्धता पनि राख्छौं । एकेडेमीस्तरका खेल पनि स्थिति ठीक भएपछि सुरु हुनेछ ।’


फ्रान्सेली लिग


पेरिस– अर्को सूचना नआएसम्म फ्रान्सेली लिग फुटबलको पूरा सिजन स्थगित गरिएको छ । कोरोना भाइरस संक्रमणको डरले शुक्रबार लिग वान र लिग टू रोकिएका हो । तत्काल लागू हुने गरेर लिगका सबै खेल अनिश्चित समयका लागि स्थगित गरिएको छ । लिगसँग सम्बन्धित सबैको बैठकपछि यो निर्णय गरिएको हो । यसअघि फ्रान्सेली फुटबलले बन्द रंगशालामा फुटबल खेलाउने निर्णय गरेको थियो ।


कोभिड–१९ का कारण फ्रान्समा ६१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । अहिलेसम्म २ हजार ९ सयमा यसको संक्रमण पाइएको छ । यसअघि फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुल म्याक्रोनले कोरोना भाइरसको संक्रमण रोक्ने प्रयासस्वरूपमा त्यहाँका सबै स्कुल तत्काल लागू हुने गरेर बन्द गर्ने निर्णय गरेका थिए । उनले ७० वर्षमाथिका सबैलाई घरमै रहन पनि अनुरोध गरेका छन् ।


च्याम्पियन्स/युरोपा लिग


पेरिस– युरोपेली फुटबलको सर्वोच्च संस्था यूईएफएले शुक्रबार अर्को साता हुने भनिएका च्याम्पियन्स लिग र युरोपा लिगका सबै खेल स्थगित गरेको छ । यसअघि म्यानचेस्टर सिटी र रियल म्याड्रिड तथा युभेन्ट्स र लियोनबीच बिहीबार हुने भनिएको खेल पनि रोकिएको थियो । रियलले अघिल्लो दिनमात्र आफ्ना सबै खेलाडीलाई क्वारेन्टाइनमा राखेको जनाएको थियो ।


क्लबको बास्केटबल टिमका खेलाडी भाइरसबाट संक्रमित पाइएपछि रियलले यो निर्णय गरेको हो । युभेन्ट्सका डिफेन्डर डानियल रुगानी पनि भाइरस संक्रमणमा परेका थिए । अब बार्सिलोना र नेपोली तथा बायर्न म्युनिख र चेल्सीबीचको खेल तय भएको मितिमा हुने छैन । युरोपेली फुटबल महासंघले अनुकूल स्थिति तयार भएपछि मात्र खेलको नयाँ मिति तोक्ने जनाएको छ ।


इंग्ल्यान्ड घर फर्कने


कोलम्बो– कोरोना भाइरसको महामारीका कारण श्रीलंका भ्रमणमा रहेको इंल्यान्ड क्रिकेट टोली घर फर्कने भएको छ । कोलम्बोमा चलिरहेको अभ्यास खेल रद्द गरिएको छ । अब टिम चाँडै लन्डन फर्कने छ । सिरिजको दुई टेस्टमध्ये पहिलो खेल मार्च १९ देखि सुरु हुने कार्यक्रम थियो । इंग्ल्यान्ड एन्ड वेल्स क्रिकेट बोर्डले खेलाडीको मानसिक र शारीरिक सुरक्षा ध्यानमा राखेर यो निर्णय गरिएको जनाएको छ ।


बोर्डले भनेको छ, ‘सबै खेलाडी सकेसम्म चाँडै आफ्नो घर र परिवारमा फर्कने छन् । अहिले निकै प्रतिकूल स्थिति बनेको छ । यो क्रिकेट खेलभन्दा पनि परको विश्वव्यापी समस्या हो ।’ इंग्ल्यान्ड र श्रीलंकाली बोर्ड प्रेसिडेन्ट ११ बीच चलिरहेको खेलको दोस्रो दिनको अन्त्यतिर खेल रोकिएको थियो । इंग्लिस कप्तान जो रुटले मैदानमै आएर आफ्ना खेलाडीलाई फिर्ता बोलाएका थिए ।


ओलम्पिक सार्न अनुरोध


टोकियो– कोरोना भाइरसका कारण पूरा विश्व खेलकुद प्रभावित हुन थालेपछि एकपछि अर्को प्रतियोगिता रद्द वा स्थगित भएका छन् । यसक्रममा यसै वर्ष हुने टोकियो ओलम्पिक २०२० को आयोजकमाथि पनि दबाब बढ्न थालेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले समेत ओलम्पिक एक वर्ष पछाडि सार्न अनुरोध गरेका छन् । कोभिड–१९ का कारण अहिलेसम्म ५ हजारको हाराहारीमा मानिसको मृत्यु भइसकेको छ । टोकियो ओलम्पिक जुलाई २४ देखि हुने कार्यक्रम छ ।


भाइरसको प्रकोप बढे पनि टोकियो ओलम्पिकका आयोजक, जापानी सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी घोषित समयमै प्रतियोतिगा आयोजना गर्ने पक्षमा छन् । यसक्रममा ट्रम्प ओलम्पिकलाई पछाडि सार्नुपर्ने जिकिर गर्ने पहिलो ठूला विदेशी नेता भएका छन् ।


ओलम्पिकको उद्घाटन समारोह सुरु हुनु १९ सातामात्र बाँकी छँदा ट्रम्पले पत्रकारलाई भनेका छन्, ‘ओलम्पिक एक वर्ष पछाडि सार्न ठीक हुन्छ । दर्शकबिना खेलकुद आयोजना गर्नुको कुनै औचित्य छैन । एक वर्षपछि ओलम्पिक गर्नु राम्रो विकल्प हुनेछ ।’


ओलम्पिक टर्च र्‍याली स्थगित


एथेन्स– ग्रिक ओलम्पिक कमिटीले शुक्रबार ओलम्पिक टर्च र्‍यालीलाई स्थगित गरेको छ । टोकियो ओलम्पिकका लागि दक्षिणी ग्रिक सहर स्पार्टामा बिहीबार ओलम्पिक ज्योति प्रज्वलन कार्यक्रम रहेको थियो । ग्रिक ओलम्पिकको जन्मस्थल हो । हरेकपल्ट ओलम्पिकका लागि त्यहींबाट दीप प्रज्वलित गरिन्छ ।


कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण जनतालाई टाढा बस्न अनुरोध गरिए पनि ओलम्पिक दीप प्रज्वलनमा अप्रत्याशित ठूलो भीड जम्मा भएको थियो । त्यसैले कमिटीले ग्रिकका बाँकी सहरमा हुने टर्च र्‍याली स्थगित गरेको जनाएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालय र अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीको समन्वयमा उक्त कार्यक्रम स्थगित गरिएको हो । जुलाईमा हुने टोकियो ओलम्पिकका लागि यही मार्च १९ मा एथेन्स रंगशालामा ओलम्पिक ज्योति हस्तान्तरण गर्ने कार्यक्रम छ । सन् १८९६ मा एथेन्सबाटै आधुनिक ओलम्पिकको सुरुआत भएको हो । (एपी)


आईपीएल सर्‍यो


नयाँदिल्ली– विश्वकै सबैभन्दा आकर्षक फ्रेन्चाइज क्रिकेट इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) को उद्घाटन मिति सारिएको छ । १ अर्ब ३० करोडभन्दा अधिक जनसंख्या रहेको भारतमा अहिलेसम्म कोरोना संक्रमितको संख्या ८१ पुगेको छ भने १ जनाको मृत्यु भएको छ । सरकारले अधिक प्रभावित र जोखिम देशबाट आफ्नो देशमा यात्रामा बन्देज लगाएको छ भने सार्वजनिक भीड हुने कार्यक्रम नगर्न निर्देशन दिएको छ ।


भाइरसको त्रासकै कारण आईपीएलका विभिन्न फ्रेन्चाइज टिममा आवद्ध विदेशी क्रिकेटर प्रतियोगिताका लागि भारत आउन नसक्ने अवस्था बनेपछि प्रतियोगिता सारिएको हो । भारतका मुख्य सहर दिल्ली र मुम्बईमा खेलकुद प्रतियोगितालगायतका ठूला सभा गर्न प्रतिबन्ध लगाइएपछि आईपीएल सार्नुपरेको हो । भारत सरकारले शनिबारदेखि छिमेकी देश नेपाल, बंगलादेश र म्यानमारसँगका आफ्ना ३७ सीमानाकामध्ये आधाभन्दा बढी बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ । दिल्ली र दक्षिणी राज्य कर्नाटकले विद्यालय, सिनेमाघर र नाटकघर बन्द गर्न निर्देशन दिइसकेको छ ।


भारतले दक्षिण अफ्रिकासँगको बाँकी दुई एकदिवसीय खेल पनि स्थगित गरेको छ । दोस्रो एकदिवसीय आइतबार लखनउमा हुने तय थियो । भारतीय क्रिकेट कन्ट्रोल बोर्ड (बीसीसीआई) ले भनेको छ, ‘कोरोना भाइरसको महामारीबाट फैलिएको त्रासका कारण आईपीएलको उद्घाटन मिति २९ मार्चबाट सारेर अप्रिल १५ सम्म पुर्‍याइएको छ ।’ भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अप्रिल १५ देखि आईपीएल सुरु भयो भने पनि बन्द रंगशालामा खेल हुनेछ । दुई महिनो यस प्रतियोगिता भारतको राजस्व आम्दानीको एक प्रमुख हिस्सा हो । प्रतियोगिताले भारतीय अर्थव्यस्थामा ११ विलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी योगदान गर्ने अनुमान गरिएको छ । मुख्य प्रायोजक चिनियाँ मोबाइल कम्पनी भिभोले मात्र ३ सय ३० अमेरिकी डलर खर्च गरेको छ ।


पीएसएल बन्द रंगशालामा


कराँची– कोरोना त्रासका कारण विदेशी खेलाडी आफ्नो घर फर्किए पनि पाकिस्तानको घरेलु ट्वाटी–२० प्रतियोगिता पाकिस्तान सुपर लिग स्थगित नहुने भएको छ । पाकिस्तानी क्रिकेट अघिकारीहरूले बन्द रंगशालामा खेल सञ्चालन गरिने जानकारी शुक्रबार दिएका छन् ।


बिहीबार पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड (पीसीबी) ले बाँकी खेल बन्द रंगशालामा गर्ने निर्णय गरेको हो । त्यसबाहेक टिम तथा खेलाडीलाई व्यक्तिगत रूपमा प्रतियोगिता छाड्ने वैकल्पिक अधिकार पनि प्रदान गरिएको थियो । त्यसअनुसार इंग्ल्यान्ड, दक्षिण अफ्रिका र वेस्ट इन्डिजका ११ खेलाडी तथा प्रशिक्षकले प्रतियोगिता छाडेर घर फर्कने निर्णय लिएका थिए । ‘सबै खेलाडी र खेलकर्मीलाई पीएसएल–२०२० बाट नाम फिर्ता लिनसक्ने अधिकार प्रदान गरिएको छ,’ पीसीबीको विज्ञप्तिमा भनिएको छ । पीसीबीले अहिलेसम्म कुनै पनि खेलाडी तथा अफिसियलमा कोरोना भाइरसको संक्रमण नभेटिएको पनि प्रस्ट पारेको छ ।


पीसीबीले प्रतियोगिता छिटो सक्ने गरी तालिका हेरफेर भने गरेको छ । मार्च १७ मा प्लेअफ र दुई सेमिफाइनल खेलाउने छ भने मार्च १८ मा फाइनल खेल खेलाउने छ । फाइनल मार्च २२ मा हुने तालिका थियो । पाकिस्तानले १ एकदिवस्यी र १ टेस्टका लागि बंगलादेशको आतिथ्यता गर्दै छ । खेल अप्रिल १ देखि ९ सम्म कराँचीमा हुनेछ । यसबारे पीसीबीले कुनै निर्णय गरेको छैन । पाकिस्तानमा कोरोना भाइरस संक्रमित २१ जना भेटिएका छन् । तीमध्ये धेरैजसो कराँचीका छन् ।


रित्तो रंगशालामा अस्ट्रेलियाको प्रभाव


सिड्नी– अस्ट्रेलियाले शुक्रबार दर्शकविहीन सिड्नी क्रिकेट मैदानमा भएको पहिलो एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा न्युजिल्यान्डलाई ८ विकेटले पराजित गरेको छ । पहिला ब्याटिङ गरेको अस्ट्रेलियालाई २५८–७ को स्कोरमा रोके पनि न्युजिल्यान्डले त्यसको फाइदा उठाउन सकेन । अस्ट्रेलियाले बलिङमा पनि प्रभाव जमायो र न्युजिल्यान्डलाई ४१ ओभरभित्र १ सय ८७ रनमा अलआउट गर्‍यो । कोरोना भाइरसको त्रासपछि क्रिकेट अस्ट्रेलियाले दर्शकलाई रंगशालाभित्र जान रोक लगाएको थियो । जसका कारण छक्का प्रहार गरेको बल दर्शकदीर्घामा पुग्दा खेलाडी आफैं लिन जानुपरेको थियो । अस्ट्रेलियाका तीव्र गतिका बलर केन रिचर्डसन अस्वस्थ भएपछि भाइरस परीक्षण गरेर उनलाई क्वारेन्टाइनमा लगिएको थियो । परीक्षणमा उनलाई कुनै भाइरस नलागेको पाइएपछि रिचर्डसन मैदान फर्किएर टिममा समावेश भएका थिए ।


अस्ट्रेलियाका कप्तान आरोन फिन्चले टस जितेर ब्याटिङ गर्ने निर्णयमा उनले डेविड वार्नरसँग पहिलो विकेटमा २४ ओभरभित्र १ सय २४ रनको साझेदारी गरेपछि घरेलु टोली ठूलो स्कोरतर्फ अग्रसर भएको थियो । तर वार्नर ६७ र फिन्च ६० रनमा आउट भएपछि अस्ट्रेलियाले लय गुमाएको थियो । मार्नस लाबुसच्यानले ५२ बलमा ५६ रन बनाए पनि न्युजिल्यान्डले अस्ट्रेलियालाई सुरुआत अनुरुप खुलेर खेल्न दिएन । लाबुसच्यानले २ चौका प्रहार गरे । अस्ट्रेलियाबाट आउट हुने पहिलो खेलाडी वार्नरले ८८ बल खेली ९ चौका प्रहार गरे । फिन्चले ७५ बलको इनिङ्समा ३ चौका र २ छक्का प्रहार गरे । न्युजिल्यान्डका इश सोढीले ३, लोकी फर्गुसन र मिचेल सान्टनरले २–२ विकेट लिए ।


न्युजिल्यान्डले तीन खेलको शृंखलामा अग्रता लिने मौका पाएको थियो, तर रन पछ्याउनेक्रममा अस्ट्रेलियाको कसिलो बलिङका कारण पहिलो १० ओभरभित्रै टोली दबाबमा परिसकेको थियो । दसौं ओभरमा हेनरी निकोल्स १० रन बनाई आउट हुँदा न्युजिल्यान्डको २८ रनमात्र थियो । अर्का ओपनर मार्टिन गुप्टिलले सर्वाधिक ४० रन बनाए । कप्तान केन विलियम्सन (१९) र रोज टेलर (४) को विकेट उनकै अगाडि झर्न पुग्यो । अस्ट्रेलियाबाट तीव्र गतिका बलर कुमिन्स र अलराउन्डर मिचेल मार्सले समान ३ विकेट लिए । जोस हेजलउड र एडम जाम्पाले २–२ विकेट लिए । (एएफपी)

प्रकाशित : चैत्र १, २०७६ ०९:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गणितविनाको विज्ञान र प्रविधि 

नै व्यक्तिले साँचो वा झुठो बोलेको कुरा पत्ता लगाउने उपकरण पोलिग्राफ पनि गणितीय अभिव्यक्ति हो । मानव निर्मित रोबोटको कृत्रिम बुद्धिमताको आधार पनि गणित नै हो । गणित सर्वव्यापी छ ।
दिनेश पन्थी, दिलबहादुर गुरुङ

नेपालमा नयाँ शासन प्रणालीको स्थापनापश्चात् सरकारले समृद्ध नेपालको परिकल्पना गरी विभिन्न क्षेत्रमा सुधार गर्दै आइरहेको छ । शिक्षा क्षेत्रमा पनि सुधार गर्दै माध्यमिक तहमा आगामी शैक्षिक सत्रदेखि लागू हुनेगरी कक्षा ११ र १२ को नयाँ पाठ्यक्रमको प्रारूप पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले सार्वजनिक गरेको छ ।


यो प्रारूप सार्वजनिक गरेसँगै नेपाल गणित समाज लगायत विज्ञान विषय सम्बद्ध विज्ञहरूले संयुक्त विज्ञप्तिमार्फत विरोध जनाएका छन् । विज्ञान विषय सम्बद्ध विज्ञद्वारा आएको असन्तुष्टि जायज वा नाजायज के हो ? पाठ्यक्रम प्रारूपमा विरोध हुनुको अर्थ यसमा केही कमजोरी छ । सरकारले सुधारका लागि सुझाव लिन सम्बद्ध निकायहरूसँग वार्ताको पहल गर्नुपर्ने थियो, तर त्यो भइरहेको छैन ।

पाठ्यक्रम संरचना परिवर्तन गर्नु एक राष्ट्रिय महत्त्वको विषय हो । यो परिवर्तन गर्न सरकारले के कस्ता पद्धति अपनायो भन्ने विषयले महत्त्वपूर्ण अर्थ राख्छ । पाठ्यक्रम संरचनाले शैक्षिक क्षेत्रमा दूरगामी प्रभाव राख्ने हुनाले प्राज्ञिक वर्गले जिज्ञासा व्यक्त गर्नु स्वाभाविक हो । देशभर विशिष्टीकृत उच्च शैक्षिक संस्थाहरू खोलिएका छन् र दर्जनौं खोलिने क्रममा छन् । यिनका आफ्नै विशेषता र महत्त्व छन् ।

पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले विज्ञमार्फत पाठ्यक्रम प्रारूपको प्रारम्भिक मस्यौदा तयार गरी त्यसलाई प्रदेशहरूमार्फत राष्ट्रिय बहसमा ल्याउनुपर्थ्यो । सम्बन्धित क्षेत्रका जानकारहरूको सल्लाह–सुझाव संकलनपछि मात्रै परिमार्जित पाठ्यक्रम प्रारूप लागू गरेको भए त्रुटिरहित र सर्वस्वीकार्य हुने थियो । व्यापक बहस हुन नसके पनि पाठ्यक्रम प्रारूप निर्माणका लागि गठन गरिएको समितिले वैज्ञानिक एवं पारदर्शी रूपमा काम नगरेको देखिएको छ । विधि मात्र पुर्‍याउने हेतुले अपरिपक्व एवं अदूरदर्शी निर्णयको भरमा अवैज्ञानिक पाठ्यक्रम लाद्न खोज्नु राम्रो होइन । प्रारूप निर्माणका लागि बनेका विभिन्न धारहरूमध्ये विशाल क्षेत्र ओगट्ने साधारण धारले हो । साधारण धारको संयोजकका रूपमा राखिएका विज्ञले आफू संयोजक रहेको भन्ने नै थाहा नपाएको, नियुक्ति पत्र नभएको र प्रारूप निर्माणका कुनै पनि बैठकमा उपस्थित नभएको बारे सञ्चार माध्यममा अभिव्यक्ति आएका छन् ।

यसबाट निहित उद्देश्य परिपूर्ति गर्ने लक्ष्य अनुरुप नियोजित रूपमा पाठ्यक्रम प्रारूप निर्माण गरिएको स्पष्ट भएको छ । राष्ट्रिय महत्त्व राख्ने पाठ्यक्रम प्रारूपको निर्माण यति अपरिपक्व तरिकाले हुनु दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

पाठ्यक्रम प्रारूप युक्तिसंगत नरहनुका प्रशस्त आधारहरू छन् । विज्ञान समूह अन्तर्गत अध्ययन गर्ने विद्यार्थी मुख्यतया दुई वर्गमा विभाजित हुने गर्छन् । भौतिक विज्ञान र जीव विज्ञान वर्ग । विश्वका धेरैजसो देशमा भौतिक विज्ञानका विद्यार्थीले भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र र गणित विषय अनिवार्य रूपमा अध्ययन गर्छन् । त्यस्तै जीव विज्ञानका विद्यार्थीले जीव विज्ञान, भौतिकशास्त्र र रसायनशास्त्र विषय अध्ययन गर्छन् । विज्ञानको भाषा नै गणित भएकाले जीव विज्ञानका विद्यार्थीलाई पनि कक्षा ११ वा १२ मा गणित विषय अनिवार्य हुने गर्छ । विज्ञान वा वाणिज्य समूहलाई गणित अनिवार्य नगरी उत्पादन भएको जनशक्ति सम्बन्धित विषयमा कतिको सबल हुन सक्छ ? साधारण व्यक्तिले पनि अनुमान गर्न सक्छ । हाल लागू गर्न खोजिएको प्रारूपभन्दा विगतकै प्रारूप तुलनात्मक रूपमा वैज्ञानिक देखिएको छ ।

अहिले निर्माण गरिएको प्रारूपमा विद्यार्थीले गणित विषय नपढी विज्ञान समूहमा अध्ययन गर्न सक्छन् । विद्यार्थीले ऐच्छिक विषयहरू भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र र जीव विज्ञान मात्र लिएर अध्ययन गर्न सक्ने प्रारूप बनाइएको छ । गणित विषय गाह्रो मान्ने तर विज्ञान समूह रोज्ने विद्यार्थीले उपर्युक्त तीन विषय लिई अध्ययन गर्दा गणितविनाको विज्ञान हुनपुग्छ । विज्ञान र गणित एक सिक्काका दुई पाटा हुन् । यसलाई अलग्याउनै सकिँदैन । उपर्युक्त संयोजनबाट उत्पादित विद्यार्थी कुन वर्गको हो भन्ने पनि यकिन हुँदैन । वर्ग नखुलेका विद्यार्थीले जीव विज्ञान विषयको आधारमा चिकित्साशास्त्रमा प्रवेश पाउने बाटो त खुल्छ, तर सबै विद्यार्थी चिकित्सा विज्ञानको अध्ययनका लागि हुने प्रवेश परीक्षामा उत्तीर्ण हुँदैनन् । यसले नेपाल लगायतका विदेशी विश्वविद्यालयका सबैजसो इन्जिनियरिङ तथा प्राविधिक धारका संकायमा गणित विषय नपढेका कारण प्रवेश पाउन कठिन हुन्छ ।

गणित विषयको अभावमा प्राविधिक धारका विषयहरू जस्तै इन्जिनियरिङ, वन विज्ञान, कृषि विज्ञान, सूचना प्रविधि विज्ञान, औषधि विज्ञान, खाद्य विज्ञान, बीएस्सी आईटी, वाणिज्यशास्त्र तथा मानविकी अन्तर्गतका अर्थशास्त्र, भूगोल विज्ञान आदि धेरैजसो संकायमा प्रवेश पाउन सक्दैनन् ।

पाठ्यक्रम संरचना निर्माण गर्दा यी कुरा ध्यान दिइएको छैन । विश्वविद्यालयका सम्बन्धित संकायका डिन, विषय समिति र विभाग कसैसँग पनि परामर्श वा सुझाव लिएको देखिएको छैन । उच्च माध्यमिक शिक्षाको पाठ्यक्रम विश्वविद्यालय प्रवेशका लागि अन्तरसम्बन्ध राख्ने प्रकृतिको हुनुपर्छ । माथि उल्लेख गरिएका प्राविधिक विषय अध्ययन गर्न विद्यार्थीलाई पुनः अतिरिक्त गणित विषय पढ्नुपर्ने बाध्यात्मक स्थिति उत्पन्न हुन्छ । यो विद्यार्थी र अभिभावकका लागि दोहोरो झमेला हुनुका साथै खर्चिलोसमेत हुन आउँछ । विश्वविद्यालय प्रवेशको संघारमा सरकारले अवैज्ञानिक तर्क दिँदै जम्मा ६ विषय पढ्नुपर्नेमा ३ वटा विषय अनिवार्य बनाउनु युक्तिसंगत मान्न सकिँदैन । विद्यार्थीले आफू अनुकूल पढ्न पाउन प्रशस्त विकल्प राखी अध्ययन गर्ने समूहको प्रकृति अनुसारका अनिवार्य विषय राख्नुपर्ने हुन्छ ।

विषय सम्बद्ध आगामी उच्चशिक्षाका लागि उपयोगी नहुने र सम्बद्ध विषयलाई सबलीकरण गर्न कुनै भूमिका नखेल्ने विषयहरूलाई ऐच्छिक नगरी किन अनिवार्य गर्ने ? विश्वविद्यालयसँग समन्वय नै नगरी विद्यार्थीलाई माथि उल्लेख गरिए बमोजिमका विज्ञान तथा प्राविधिक संकायमा अध्ययनका लागिसमेत वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ । राष्ट्रिय शिक्षा नीतिमा विज्ञान र प्रविधिको अध्ययनलाई महत्त्व दिने भनी उल्लेख गर्ने, विज्ञान र प्रविधिको महत्त्व दर्शाउनेगरी मन्त्रालयको नाम पनि शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय राख्ने अनि पाठ्यक्रम संरचना बनाउँदा विद्यार्थी विश्वविद्यालयमा विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रमा प्रवेशका लागि निरुत्साहित गर्ने ? विज्ञान र प्रविधिको धरातल नै कमजोर हुने प्रकृतिको पाठ्यक्रम प्रारूप बनाउनु कति औचित्यपूर्ण हो ? समयको आवश्यकता र मागअनुसार पाठ्यक्रम प्रारूप विज्ञान तथा प्रविधिमैत्री हुनैपर्छ । प्राविधिक कम्प्युटर शिक्षा पनि सबै समूहको ऐच्छिक पहुँच हुनेगरी राखिनुपर्छ ।

विश्वविद्यालयमा हुने अध्ययन–अनुसन्धानमा गणित विषय अपरिहार्यजस्तै छ । विश्वमा विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेको विकासमा विज्ञान र प्रविधिको मुख्य भूमिका हुन्छ । विज्ञान र प्रविधिको आधार भनेकै गणित हो । गणितको उपयोग एवं प्रभाव अझ विस्तार हुँदै गइरहेको छ । खगोल, भूगोल र भौतिक विज्ञान बाहेक अन्तर्मनका भावनात्मक कुरा थाहा पाउनसमेत गणितकै प्रयोग हुन्छ । कुनै व्यक्तिले साँचो वा झुठो बोलेको कुरा पत्ता लगाउने उपकरण पोलिग्राफ पनि गणितीय अभिव्यक्ति हो । मानव निर्मित रोबोटको कृत्रिम बुद्धिमताको आधार पनि गणित नै हो । गणित सर्वव्यापी छ । गणितको अध्ययनले तर्क गर्ने, सत्यताको प्रमाणीकरण गर्ने र मस्तिष्क विकास गर्ने क्षमता अभिवृद्धि गर्छ ।

उच्च माध्यमिक शिक्षासम्म गणितलाई अलग्याउनुभन्दा यो विषयलाई सरल, बोधगम्य र जीवनोपयोगी बनाइनुपर्छ । नयाँ समुन्नत नेपालको परिकल्पना गरेको सरकारले विज्ञान तथा प्रविधिको युगमा गणित विषयलाई उच्च प्राथमिकतामा राखी यसको विकास तथा प्रवर्द्धनका लागि वातावरण बनाइदिने हो । तत्काल यो पाठ्यक्रम प्रारूपप्रति पुनर्विचार गरी राष्ट्रिय शिक्षा नीतिमा उल्लेख गरे बमोजिम विज्ञान र प्रविधिको अध्ययन–अनुसन्धानलाई महत्त्व दिनुपर्छ । र, प्रारूपको परिमार्जन गर्नुपर्ने खाँचो छ ।

-पन्थी वाल्मीकि क्याम्पसका सहप्राध्यापक र गुरुङ काठमाडौं विश्वविद्यालयका गणित विभाग प्रमुख हुन् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७६ ०९:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×