कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गर्विलो बन्दै पोखरा म्याराथन

दीपक परियार

पोखरा — पोखरेलीहरू एकैठाउँ उभिएर सफल बनाउने बिरलै कार्यक्रममध्येमा पर्छ, पोखरा म्याराथन । हरेक वर्ष प्रजातन्त्र दिवस (फागुन ७) मा हुँदै आएको सफल पोखरा म्याराथन यस वर्ष भने फागुन ३ मा हुँदै छ ।

म्याराथन सफल बनाउन स्वदेशमात्र नभै विदेशमा रहेका पोखरेली समेत एकठाउँ जुट्छन् । म्याराथनमा पोखराका विभिन्न शैक्षिक संस्था, सरकारी, गैरसरकारी संस्था, खेलाडी सहभागी हुन्छन् । २०५८ मा भूतपूर्व खेलाडी मञ्च नेपाल गठन भयो । यही संस्थाले २०५९ देखि पोखरा म्याराथन सुरु गरेको हो । पोखरा म्याराथन सुरु भएपछि नै काठमाडौं, लुम्बिनी, एभरेस्टलगायत म्याराथनले स्थान पाएका हुन् । मञ्चका अध्यक्ष तेज गुरुङ पोखरा म्याराथनलाई सबैभन्दा पुरानो, लोकप्रिय र नेपालका अन्य सहरमा आयोजना हुने म्याराथनको पनि मातृ म्याराथन भन्न रुचाउँछन् ।


१४ औं संस्करणसम्म आइपुग्दा पोखरा म्याराथनले धेरै आरोह पार गरेको उनलाई सम्झना छ । ‘कहिले प्रायोजकको अभाव भयो, राज्यबाट कुनै सहयोग भएन,’ उनले भने, ‘प्रायोजकै अभावमा ३ वर्ष म्याराथन नै भएन ।’ खेलकुद मात्र नभै म्याराथनलाई पोखराको विशेष पर्व मान्छन् उनी । विश्वमा विभिन्न मुलुकमा ‘सिटी म्याराथान’ को अवधारणाको विकास भइरहेकाले पोखरालाई त्यसैका माध्यमबाट स्थापित गर्न खेल पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने योजना रहेको उनी बताउँछन् ।


कुनै बेला ३ सय सहभागी नहुने म्याराथनमा गत वर्ष ५ हजारभन्दा बढी सहभागी भए । अध्यक्ष गुरुङले यसपालि म्याराथनमा ७ हजार जना दौडने अपेक्षा गर्छन् । गण्डकी प्रदेश र पोखरा महानगरपालिकाले म्याराथनलाई संरक्षकत्व प्रदान गरेका छन् । प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङ प्रमुख संरक्षक र पोखरा महानगरपालिकाका मेयर मानबहादुर जीसी म्याराथनका संरक्षक हुन् । अर्को वर्षदेख १५ औं संस्करण म्याराथन भने पोखरा महानगरपालिकाले आयोजना गर्ने जिम्मा लिएको छ । मञ्चका पूर्व अध्यक्ष खड्गबहादुर रानाभाट म्याराथन पोखरेलीको संस्कृति बनिसकेको बताउँछन् । ‘यसले पोखरेलीको मनमस्तिष्कमा प्रभाव पार्न सफल भएको छ,’ उनी भन्छन्, ‘विदेशबाट आउने सहभागीले यसलाई थप उचाइमा पुर्‍याएका छन् । सबैलाई एकै सत्रमा बाँध्ने प्रयास पनि हो ।’ मुलुकको खेलकुद विकासमा सहयोग पुर्‍याउने र खेलकुदको महत्त्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गराई समग्र समाजमा खेलसंस्कृतिको विकास गर्ने उद्देश्य म्याराथनले बोकेको छ ।


म्याराथनको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको छ । गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएन) यूकेका अध्यक्ष पुनम गुरुङसहित सहारा युके, बगर भाइ खलक यूकेलगायतको टोली नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई म्याराथनमार्फत सहयोग पुर्‍याउँन पोखरा आइसकेका छन् । १४ औं संस्करणको पोखरा म्याराथन सफल बनाउन पोखरेली मञ्च यूकेले भूतपूर्व खेलाडी मञ्च नेपाललाई ७ लाख ५० हजार रुपैयाँ सहयोग गरेको छ । यूकेमा पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी मञ्जु गुरुङ संयोजक रहेको समिति उक्त रकम संकलन गरी प्रदान गरेको हो । पोखरेली मञ्च यूके भूतपूर्व खेलाडी मञ्चको अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगी संस्थासमेत हो ।


भलिबलकी पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी मन्जु गुरुङ र धावक पाण्डव महतो पनि म्याराथनमा दौडँदै छन् । दुवै क्यान्सर रोगलाई जितेर खेलकुद र सामाजिक अभियानमा जुटेका छन् । समयमै रोगका बारेमा जानकारी पाएर उपचार गर्न सके क्यान्सर निको हुने सन्देश दिन दोस्रोपल्ट पोखरा म्याराथनको १० किलोमिटरमा सहभागी हुन लागेको पूर्व खेलाडी गुरुङले बताइन् ।


पोखरासँग भगिनी सम्बन्ध रहेको जापानको कोमागाने सहरका उत्कृष्ट धावक पोखरा आएका छन् । पोखरा म्याराथनलाई विश्व शान्तिको कामना गर्दै पिस टर्चसहित दौडन १३ देशका २१ विदेशी धावक पोखरा आएका छन् । टोलीको नेतृत्व युनेस्कोका पूर्व अध्यक्ष डेभिडसन हेप्वर्नले गर्नेछन् ।


म्याराथन पोखरा रंगशालाबाट सुरु हुन्छ । म्याराथनको रुटले महानगरका १ देखि १७ नम्बर वडा छुन्छ । रुट पर्ने चोकमा स्थानीय विभिन्न संघसंस्था, आमा समूह र सांस्कृतिक समूहले आ–आफ्नो वेशभूषा, पञ्चेबाजा, भजन, चुड्कासहित सहभागीलाई स्वागत गर्नेछन् । म्याराथन सम्पन्न गर्न ३५ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च हुने अनुमान गरिएको छ । विजेताले २ लाख, दोस्रोले १ लाख र तेस्रो हुने खेलाडीले ७५ हजार प्राप्त गर्नेछन् । महिला र पुरुष दुवैतर्फका १० हजार मिटर दौडका विजेताले १५ हजार, ५ किलोमिटर दौड, छात्र र छात्राका विजेताले समान १० हजार, दृष्टिविहीन पुरुष तथा महिला विजेताले ५ हजार, ह्विलचियरका विजेताले ५ हजार रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछन् । प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०९:२१

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दिल्लीमा ‘महाभोज’

सुरेशराज न्यौपाने

(नयाँदिल्ली) — भारतको राजधानी नयाँदिल्लीको मण्डीहाउसस्थित श्रीराम थिएटरको हल । मञ्चमा मानिसको कल्याङमल्याङ । कोही बाकसजस्ता संरचना यताउता गरिरहेका त, कोही भने एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा ओहोरदोहोर । त्यो सबै मञ्चको ठीक सामुन्ने उभिएका एक जनाको प्रत्यक्ष निर्देशन र निगरानीमा भइरहेको थियो । 

निर्देशन दिने व्यक्ति थिए नाट्यकर्मी अनुप बराल थिए । र, उनी आफ्नो निर्देशन रहेको नेपाली नाटक ‘महाभोज’ को अन्तिम रिहर्सल गराउँदै थिए । सेट मिलाउनका लागि बढी समय लागेकाले अन्तिम रिहर्सलका लागि समय अपुग भइरहेको थियो । हुन त नेपालमा यो नाटक करिब डेढ महिनाभन्दा बढी पटक मञ्चन भइसकेको थियो । तर, नेसनल स्कुल अफ ड्रामा (एनएसडी) को रंग महोत्सवमा मञ्चन हुनुको विशेष अर्थ र महत्त्व निर्देशक बराललाई राम्रोसँग थाहा थियो । त्यही भएर उनी कुनै पनि कमी नहोस् भन्ने चाहिरहेका थिए । त्यसमाथि अनुप आफैं पनि एनएसडीका उत्पादन ।

यस हिसाबले पनि उनी नाटक उत्कृष्ट होस् भन्ने चाहन्थे । तर, यसले नजानेर भए पनि अनुपमाथि केही दबाब सिर्जना गरिरहेको थियो । त्यो उनको रिहर्सलका क्रममा उनको अनुहारमा प्रस्ट झल्किन्थ्यो । तर, जसै करिब दुई घण्टा लामो रिहर्सल सकियो र सोको समय भयो निर्देशक बराल लामो सास फेर्दै दर्शककै बीच बस्न आए । ‘हल्का दबाब त भइहाल्छ नि,’ निर्देशक बरालको यस्तो जवाफले पनि धेरै प्रस्ट हुन्थ्यो ।

ठीक साढे पाँच बजे मञ्चको पर्दा खुल्यो । र, सुरु भयो दलित, किसानलगायतका सीमान्तकृत वर्गमाथि राजनीतिको, प्रहरी तथा प्रशासन र मिडियाको उपेक्षा र निर्मम प्रहारको सिलसिला । गाउँका गरिब किसान बस्ती पूरै खरानी भएको घटनाप्रति राजनीतिक दलका नेता र प्रहरी प्रशासनले साँधेको मौनता देखेर एक दलित युवा विश्वेश्वर (बिसु) लाई भित्रभित्रै असहृय भइरहेको हुन्छ । उनी त्यो घटना सुनियोजित भन्नेमा ढुक्क छन् र उनीसँग त्यसको प्रमाण पनि छ । तर, उनको सुनुवाइ कतै हुँदैन । मन्त्री, प्रहरी प्रशासन र मिडियाबाट उक्त घटनाको सत्यतथ्य छानबिन होस् भन्ने चाहन्छन् उनी । उनलाई सबैतिरबाट निराशा मात्र हात लाग्छ ।

उल्टो त्यो घटनालाई सबैले आआफ्नो अनुकूल हुने गरी भजाउँछन् मात्र । गाउँमा एउटा अर्को दुःखद् घटना हुन्छ । आगलागी घटनाको प्रमाण लिएर भौंताँरिरहेका तिनै बिसुको लाश गाउँको पुलमुनि भेटिन्छ । चुनावी सरगर्मीका बीच अनि सुरु हुन्छ बिसुको लाशमाथिको राजनीति । फेरि एक पटक हार्छन् गाउँका गरिब, उत्पीडित र किसान । र, जित्छ प्रहरी, राजनीति र मिडियाको ‘नेक्सस’ ले । अनि चल्छ महाभोज ।

भारतीय लेखिका मन्नु भण्डारीद्वारा यथार्थवादी धारमा लेखिएको ‘महाभोज’ लाई कवि विप्लब प्रतीकले नेपालीमा भावानुवाद गरेका हुन् । भण्डारीले उत्तरप्रदेशको ग्रामीण भेगको समाजलाई आधारित बनाएर उपन्यास लेखेका थिए । सत्तरीको दशकमा लेखिएको नाटकलाई निर्देशक बरालले निकै कुशलतापूर्वक समकालीन घटना र परिवेशमा ढालेका छन् ।

नाटकको मौलिकता कायम गर्न यसको सामाजिक परिवेशलाई पनि तराई नै बनाइएको छ । र, दलित, किसान र उत्पीडित वर्गमाथि राजनीति, प्रशासन र मिडियाको उपेक्षा र वक्रदृष्टिलाई निकै मार्मिक ढंगले मञ्चमा उतारिएको छ । प्रहरीको पोसाकदेखि पृष्ठभूमिको रंगहरूमा त्यतिकै ध्यान दिइएको निर्देशक बरालले बताए । निर्देशक बरालले महाभोजमा तीनवटा पी अर्थात् पुलिस, पोलिटिक्स र प्रेसको नेक्सस देखाउन खोजिएको बताए । ‘पुलिस, पोलिटिक्स र प्रेसले अहिलेको समयमा कसरी लाशमाथि राजनीति गर्न सक्छन् । वा जसको आवाज सुनिँदैन तिनको आवाजलाई कसरी आफूअनुकूल व्याख्या र प्रयोग गर्न सक्छन् भन्ने देखाइएको छ, जुन अहिलेको नेपाली समाजमा पाइन्छ,’ उनले भने ।

करिब साढे दुई घण्टा लामो यस नाटकमा निर्देशक बरालले रमेश बुढाथोकी, दिया मास्के, राजन भट्टराई, विप्लव प्रतीक, सोमनाथ बराल, विजय बरालजस्ता चिनिएका अनुहारदेखि अन्य थुप्रै नयाँ कलाकारलाई मौका दिएका छन् । र, त्यसमा सबैजसो कलाकार खरो पनि उत्रिएका छन् । कलाकारहरूको अभिनय, संगीत र मञ्चको पृष्ठभूमि तथा पोसाकको राम्रो संयोजनले करिब साढे दुई घण्टा लामो नाटक भए पनि दर्शकलाई बाँधिराख्छ । यस अर्थमा निर्देशक बराल सफल देखिन्छन् । ‘नाटक भए पनि दर्शकलाई समाजमै भइरहने घटनाको आभास दिलाउन कोसिस गरिएको छ । कुनै ऐतिहासिक घटना भए पनि अहिले आफूहरूले पुनः निरीक्षण गरिरहेको अनुभव गराउँछ,’ बरालले भने ।

प्रकाशित : फाल्गुन २, २०७६ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×