अलपत्र टुँडिखेल

दैनिक अभ्यासमा आउने सबै खेलाडीको एउटै गुनासो छ, ‘प्रशिक्षण गर्न एकदमै गाह्रो छ’
माधव अर्याल

(पाल्पा) — तानसेनको एकमात्र खेल मैदान टुँडिखेल स्तरोन्नतिको अभावमा अलपत्र छ । यहाँका फुटबल खेलाडीले अभ्यास गर्न पाएका छैनन् । दुई वर्षदेखि स्तरोनन्ति गर्ने भन्दै टुँडिखेलमा डोजर लगाएर अलपत्र छाडिएको छ । खेलमैदान स्तरोन्नति गर्ने योजना तानसेन नगरपालिकाले अघि सारेको थियो । कामै अघि नबढाई त्यत्तिकै छाडेको हो । खेलाडीहरू धूलो र हिलोमा फुटबल अभ्यास गर्छन् । ‘हामीले पछिल्लो समयमा अभ्यास गर्न पनि पाएका छैनौं,’ दैनिक अभ्यासमा जुट्ने खेलाडी विकास ठाडाराईले भने, ‘टुँडिखेलमा अभ्यास गर्न साह्रै अप्ठेरो हुन्छ ।’ 

उनीमात्र होइनन्, दैनिक अभ्यासमा आउने सबै खेलाडीको एउटै गुनासो छ । नगरपालिकाले अलपत्र पारेर छाडेपछि खेलाडीसमेत निराश छन् । उनीहरू हिलो, धूलो, खाल्डाखुल्डी भएको मैदानमा अभ्यास गर्न बाध्य छन् । जुनियर, सिनियर सबै खेलाडीको गुनासो एउटै छ । खेलमैदान सुधार्न नसकेकामा उनीहरूको चिन्ता बढेको छ । ‘जहिले सुधार्ने भन्ने योजना हुन्छ,’ अर्का खेलाडी आयुश अधिकारीले भने, ‘तर कहिल्यै काम अघि बढ्दैन ।’
तानसेनमा एकमात्र खेलमैदान छ । दैनिक कम्तीमा ३० जनाभन्दा बढी जुनियर र त्यति नै संख्यामा सिनियर खेलाडीले अभ्यास गर्छन् । खेल मैदानको अवस्था देखेर प्रशिक्षकहरू पनि हैरान छन् । उनीहरूले पाल्पा जिल्ला फुटबल संघ, तानसेन नगरपालिकालाई पटक–पटक मैदानको विषयमा गुनासो राखे पनि सुनुवाइ भएको छैन ।

यस वर्ष प्रदेश सरकारको बजेटबाट मैदान स्तरोन्नति गर्ने नगरपालिकाको योजना थियो । मैदानको छेउमा होर्डिङ बोर्ड पनि टाँसियो । तर, काम नै नगरी आर्थिक वर्ष सकियो । बजेट खर्च हुन सकेन । देखिने गरी कामै भएन । नाली निर्माण गरेर पानी तीनधारा साइडमा फाल्ने काम भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा विनियोजित बजेटबाट काम हुन नसक्दा धेरै काम अलपत्र छ । नगरपालिकाको काखैमा भएको खेलमैदान उपभोक्ता समितिमार्फत काम गराइयो । तर काम भने हुन सकेन ।

प्रशिक्षक गौरवमान शाक्यका अनुसार खेलाडीलाई सधैंको हैरानी हुन्छ । ‘नेपाली सेनाले राम्रो बनाएको खेलमैदान बिगार्ने काम भयो,’ उनले भने, ‘अहिले अलपत्र छाड्दा पुन: पुरानै अवस्थामा फर्किएको छ ।’ खाल्डाखुल्डी, हिलो, धूलो भएपछि खेलाडीलाई अभ्यास गराउन सकिने अवस्था नभएको उनले बताए ।

अर्का प्रशिक्षक रितशमान मल्लले योजनाअनुसार काम नगर्दा नै खेलमैदानमा सकस बेहोर्नुपरेको बताए । स्थानीय तहको निर्वाचनपछि खेलाडीले पनि मैदान स्तरोन्नति हुने अपेक्षा गरेका थिए । ‘सबै खेलाडीले अब मैदान स्तरोन्नति हुने भयो भन्ने आस राखेका थिए,’ प्रशिक्षक मल्लले भने, ‘तर सोचेअनुसार काम हुन सकेन ।’ आिर्थक वर्षको अन्त्यमा काम सुरु भए पनि पुन: रोकियो ।

उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष प्रकाशनाथ गंगोलले नगरपालिकाको समन्वयमा नै काम भइरहेकोदाबी गरे ।
योजना नै अघि बढेन
तानसेन नगरपालिकाका प्रमुख अशोककुमार शाहीले टुँडिखेलको बृहत्तर गुरुयोजना बनाइसकेको प्रतिक्रिया दिए । तर कार्यालयमा यसको गुरुयोजना माग्दा कोही कसैले दिन सकेनन् । जसअनुसार कामसमेत अघि बढेको छैन । ‘गुरुयोजनाअनुसार नै स्तरोन्नतिको काम अगाडि बढ्नेछ,’ प्रमुख शाहीको जवाफ छ । टुँडिखेललाई खेलमैदानकै रूपमा विकास गर्ने नगरपालिकाको योजना भएको उनले बताए । पहिलो काम अन्तर्राष्ट्रियस्तरको फुटबल खेल्न मिल्ने मैदान बनाउने रहेको उनले सुनाए । यसअघि दूबो रोपेर सफल नभएकाले नगरपालिकाले फुटबलका लागि आर्टिफिसियल दुबो ल्याउने योजना बनाएको थियो । महँगो पर्ने भएकाले उक्त योजना तुहियो । यतिमात्र होइन, सम्याउन समेत सकेको छैन । यसअघि सेनाले पटक–पटक दूबो रोपेर स्तरीय फुटबल मैदान बनाएको थियो ।

अहिलेको पैदल हिंड्ने ट्र्याकलाई समेत छेउमा लैजाने योजनाअनुसार सय मिटर काम भएको छ । त्यसबाहेक कुनै पनि काम अघि बढेको छैन । प्रमुख शाहीले अघिल्लो आर्थिक वर्षमै बनाउने भनेको गेटबाट भित्र पस्दा दायाँ भागको तीनकुनेमा ज्येष्ठ नागरिक कर्नर बनाइने योजना अघि बढेको छैन । टुँडिखेलका छेउछाउमा खाल्डो रहेकालाई मिलाउने योजनाअनुसार काम गरेनन् । खाल्डोको तल माथिकालाई मिलाएर बार लगाएर बस्ने कर्नर बनाउने शाहीको योजना थियो । विभिन्न स्थानमा टहलिएर बस्ने सेड निर्माणको योजना पनि थियो ।

तानसेन नगरपालिकामा सोलार प्यानल राख्ने र टुँडिखेलमा झिलिमिली बनाउने योजनाअनुसार कुनै थालिएको छैन । ‘अहिलेको कामलाई व्यवस्थित गर्दै अघि बढ्ने योजना नगरपालिकाको छ,’ प्रमुख शाहीले भने । नगरपालिकाले ४५ लाख र प्रदेश सरकारको २५ लाख बजेट टुँडिखेलका लागि अघिल्लो वर्ष नै छुट्याइएको थियो । त्यसमा थप १० लाखसम्म थप्न सकिने शाहीले बताए पनि अहिलेसम्म कामै हुन सकेन । पाँच वर्षअघि पनि टुँडिखेलको स्तरोन्नति साथै घेराबारका लागि छुट्टिएको बजेटका विषयमा अहिलेसम्म गुनासो रहँदै आएको छ । उक्त बजेटका विषयमा कोही कसैले खोजीसमेत नगर्दा अहिलेसम्म घेराबारसमेत हुन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७६ ०७:५१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

धान भित्र्याउने चटारो

‘तिहार मनाउँदा पनि खेतमा पाकेको धानकै चिन्ता भयो । वर्षभरि खाने अन्नलाई समयमा भित्र्याउन पाए मन खुसी हुन्छ ।’
माधव अर्याल

(पाल्पा) — बगनासकाली गाउँपालिका–१, चिर्तुङधाराका कमानसिंह कुमाललाई तिहारको अघिल्लो दिन धान काट्ने र स्याहार्ने चटारो थियो । तिहारको भोलिपल्ट पनि खेतमै थिए । उनको खेतमा तिहारअघि नै धान पाकेकाले उनलाई यतिबेला भित्र्याउन हतार भएको हो । 

खेतमा पहेंलपुर भएको धान चाडपर्वका बेलामा भित्र्याउन हैरानी भएको उनले बताए । ‘तिहार मनाउँदा पनि खेतमा पाकेको धानकै चिन्ता भयो,’ उनले भने, ‘वर्षभरि खाने अन्नलाई समयमा भित्र्याउन पाए मन खुसी हुन्छ ।’
यसपटक विगतका वर्षमा भन्दा धान राम्रो फलेको उनले बताए । अहिले पर्मबाट धान काट्नुका साथै भित्र्याउने चटारो बढेको छ । आधुनिक प्रविधिअनुसार उनले धान काट्न भने पाएका छैनन् । धान झाट्न र स्याहार्न भने उनले थ्रेसर लगाउने योजना बनाएका छन् । गाउँ फर्केका साथीभाइसँग गफ गरेर बस्ने भन्दा पनि खेतको धान पाकेकामा स्याहार्ने चिन्ता हुने बाँसटारीकी इन्दिरा अधिकारीले बताइन् । ‘खेतमा धान पाकेको छ, चाडपर्वले गर्दा फुर्सद छैन,’ उनले भनिन् ।

उनलाई पनि धान भित्र्याउने चिन्ता छ । बाँसटारीका हेमबहादुर जीसीलाई पनि खेतमा धान पहेंलपुर भएकाले भित्र्याउने चिन्ता छ । पानी पर्न छाडेको एक सातामै खेतमा धान पहेंलपुर भएको उनले बताए । यहाँका माडी, अर्गली, कचल, रामपुर, बाँसटारी, झडेवा, कालीगण्डकी बेँसी, अरुणखोलामा धान खेती हुन्छ । अहिले किसान धान काट्ने र स्याहार्ने हतारमा रहेका छन् । यस वर्ष समयमै रोपाईं सकिएको र पानी राम्रो परेकाले किसानले विगत वर्षमा भन्दा यसपटक धान उत्पादन बढ्ने अनुमान गरेका छन् । आवश्यक वर्षात् भएको र धानमा लाग्ने रोग नदेखिएकाले जिल्लाको उत्पादनमा वृद्धि हुने अनुमान गरेका हुन् । साउनको दोस्रो सातामा शतप्रतिशत रोपाई सकिएको थियो ।

‘किसानले समयमा वर्षे धान लगाउन पाएका हुन्,’ कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख शिव अर्यालले भने, ‘आवश्यक वर्षात् पनि भएकाले उत्पादन बढ्ने अनुमान गरिएको छ ।’ जिल्लामा यस वर्ष ९५ प्रतिशत किसानले धानखेती लगाएका थिए ।

जिल्लामा अघिल्लो वर्ष झण्डै २२ हजार टन धान उत्पादन भएको थियो । पानी समयमा परेको र सिञ्चित क्षेत्रसमेत बढेकाले यस वर्ष उत्पादनको कम्तीमा १० प्रतिशत बढ्ने अनुमान गरेका छन् । गत वर्ष भने ९० प्रतिशत मात्रै रोपाइँ भएको थियो । धानबाली लगाउने ८ हजार ८ सय ५ हेक्टर खेतमा वर्षायाममा सिंचाइ सुविधा उपलब्ध छ । टारी खेतको भने तथ्यांक छैन ।
वर्षैभरि ३ हजार ९ सय ३४ हेक्टर क्षेत्रफलमा सिंचाइ हुन्छ । मौसमी सिंचाइ ४ हजार ८ सय ७१ हेक्टरमा गर्न सकिन्छ । जिल्ला कृषि विकास कार्यालय जिल्लाको कुल जमिनमध्ये ३६ हजार हेक्टरमा खेतीबाली गरिन्छ । धानखेती भने ९ हजार ५ सय हेक्टरमा हुन्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १५, २०७६ १०:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×