ओलम्पिक कमिटी चुनाव : अन्सारीको उम्मेदवारी संविधानको मर्मविपरीत

कुशल तिमल्सिना

काठमाडौँ — संवैधानिक आयोगमा प्रमुख रहेका व्यक्ति अन्य संस्थामा आबद्ध हुन नहुने संवैधानिक तथा कानुनी अभ्यास विपरीत राष्ट्रिय मुस्लिम आयोगका अध्यक्ष समिम मिया अन्सारीले नेपाल ओलम्पिक कमिटीको निर्वाचनमा उपाध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिएका छन् । उनी यसअघि सोही कमिटीका सदस्य थिए । 

कुस्तीका पदाधिकारी तथा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) का पूर्व सदस्यसमेत रहेका अन्सारीले गत चैत ७ गते मुस्लिम आयोगको अध्यक्षको शपथ लिएका थिए । संवैधानिक आयोगका अध्यक्षले अन्य संस्थाको कार्यकारी पदमा बस्नु नैतिक मूल्य मान्यतामात्र होइन संवैधानिक तथा कानुनी व्यवस्थाको पनि प्रतिकूल हो ।

यसअघि पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त नीलकण्ठ उप्रेतीलाई सरकारले भारतको राजदूतमा सिफारिस गरेको थियो । त्यस बेला संवैधानिक आयोगमा बसिसकेका व्यक्ति अन्यत्र नियुक्त हुन नहुने प्रश्न उठेपछि सरकारले उनको नाम फिर्ता लिएको थियो । पदबाट बाहिरिएपछिको अवस्थामा त प्रश्न उठिरहेका बेला अन्सारी भने पदमै हुँदा ओलम्पिक कमिटीको चुनावमा उपाध्यक्ष पदका प्रत्याशी भएका हुन् ।

संविधानविद् विपिन अधिकारीले संवैधानिक आयोगका प्रमुखले अन्य संस्थामा आवद्धता खोज्नु संविधान अनुकूल नभएको र त्यसले स्वायत्त संस्थाको नेतृत्व स्वार्थप्रेरित हुनसक्ने बताए । ‘कुनै पनि संवैधानिक आयोगको अध्यक्ष भनेको धेरै ठूलो र अधिकारसम्पन्न पद हो । त्यहाँ रहेर आफ्नो जिम्मेवारीमा केन्द्रित हुने हो । उसले अन्य संस्थामा पनि आफ्नो भाग खोज्दै हिँड्ने हो भने त कसरी स्वतन्त्र काम गर्न सक्छ र ?’ अधिकारीले प्रश्न गरे ।

संविधानले नै आयोगको स्वतन्त्रता र स्वायत्तताको कुरा गरेकाले कतै आबद्ध हुनु संविधान प्रतिकूल हुने उनको तर्क छ । ‘संविधानले नै प्रस्ट रूपमा के भनेको छ भने स्वतन्त्र रूपमा काम गर्ने आयोगका नेतृत्वले अन्य संघसंस्थामा आबद्धता हुनुहुँदैन किनभने त्यहाँ स्वार्थ बाझिन सक्छ । ओलम्पिक कमिटी भनेको राजनीतिक र कार्यकारिणी संस्था होइन ।

आफ्नो जिम्मेवारीका लागि सहयोग हुने कुनै कार्यकारिणी पोस्ट भएको भए संग्लग्नता स्वीकार्य हुन सक्थ्यो,’ अधिकारीले थपे, ‘आफ्नो जिम्मेवारी एकापट्टि छाडेर अन्य जिम्मेवारी लिन थालेपछि उसले जिम्मेवारी शतप्रतिशत पूरा गर्नै सक्दैन नि । खासमा यो कानुनीभन्दा पनि बढी नैतिक समस्या पनि हो ।’

अन्सारीले भने स्वयंसेवक पदमा बस्नका लागि संविधान बाधक नभएको भन्दै आफ्नो उम्मद्वारी कानुनसंगत भएको दाबी गरे ।
‘मैले मेरा कानुनी सल्लाहकारको राय लिएर मात्रै उम्मेदवारी दिएको हो,’ अन्सारीले भने, ‘ओलम्पिक कमिटी भनेको स्वयंसेवक पद हो । त्यहाँ मैले कुनै तलब सुविधा पाउने होइन । पूर्व खेलाडी र लामो समयदेखिको खेलकुद संग्लग्नताका कारण मैले ओलम्पिकको उपाध्यक्षमा दाबी गरेको हो ।’

ओलम्पिक कमिटीलाई अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक चार्टरअनुसार चल्ने बताइए पनि सरकारकै एउटा निकाय राखेपसँगको सहकार्य गरेर काम गर्छ ।

अन्सारी २०६५ सालमा राखेपको बोर्ड सदस्य नियुक्त भएका थिए । उनी अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताप्राप्त नेपाल कुस्ती संघमा उपाध्यक्ष पदमा थिए । राखेपले विवादित कुस्ती संघलाई विघटन गरी बनाएको तदर्थ समितिमा अन्सारी उपाध्यक्ष पदमै छन् । चार वर्षअघि कुस्ती संघकै प्रतिनिधि हुँदै ओलम्पिक प्रवेश गरेका उनी सदस्य पदमा निर्वाचित भएका हुन् ।

अन्सारीलाई मुस्लिम आयोगको अध्यक्ष नियुक्त गर्दा पनि विवाद भएको थियो । संसदीय सुनुवाई समितिमा उनको बारेमा टुंगो लाग्न ढिलाइ भएपछि सिफारिस भएको ४५ दिनमा उनको नाम संसदीय सुनुवाइबिना नै स्वतः अनुमोदन भएको थियो । त्यस बेला संसदीय समितिमा अन्सारीको नागरिकता, शैक्षिक प्रमाणपत्र र राजनीतिक दलको सदस्यतासम्बन्धी विवाद भएको थियो ।

अन्सारीलाई मुस्लिम आयोगको नेतृत्वका रूपमा समग्र मुस्लिम समुदायको अध्ययन गरी नीतिगत, कानुनी र संस्थागत सुधारका लागि सरकारलाई सुझाव दिने जिम्मवारी छ । अल्पसंख्यक मुस्लिम उत्थानको जिम्मेवारी लिएर अन्सारी भने कुस्ती संघ र ओलम्पिक कमिटीमा व्यस्त हुन खोज्दैछन् ।

अर्का कानुन व्यवसायी टीकाराम भट्टराईले भने अन्सारीको उम्मेदवारीमा कानुनत प्रश्न गर्ने अवस्था नरहेको बताए । ‘कानुनले सरकारी निकायमा नियुक्ति लिन नपाउने भनेको छ । ओलम्पिक कमिटीले आफूलाई स्वायत्त संस्था भन्ने गर्छ । संवैधानिक आयोगका पदाधिकारी कुनै पनि संस्थाको स्वयंसेवक पोस्टमा बस्न नपाउने भन्ने छैन,’ भट्टराईले भने ।

ओलम्पिक कमिटीको निर्वाचन भदौ २० मा हुने कार्यतालिका थियो । अदालतको आदेशका कारण निर्धारित समयमा निर्वाचन हुन सकेन । अहिले अदालतले चुनावका लागि बाटो खोलिदिएकाले अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी र एसियाली ओलम्पिक कमिटीसँगको समन्वयमा छिट्टै चुनावको तिथि तय गर्ने अध्यक्ष जीवनराम श्रेष्ठले बताए ।

आइतबार सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गर्नु नपर्ने भन्दै रिट खारेज गरेपछि श्रेष्ठ नेतृत्वको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताप्राप्त ओलम्पिकको चुनाव गर्ने बाटो खुलेको हो ।

ओलम्पिक कमिटीको ५ उपाध्यक्षका लागि ८ जनाको उम्मेदवारी परेको छ । अन्सारीसहित टेनिसकी ज्योति राणा, ह्यान्डबलका तेज गुरुङ, सुटिङका पुष्पदास श्रेष्ठ, पौडीका अशोकरत्न वज्राचार्य, फेन्सिङका सुनीलकुमार श्रेष्ठ, टेबलटेनिसका चतुरानन्द राजवैद्य र र्‍याफ्टिङ एन्ड क्यानोइङ संघका राजीव श्रेष्ठले उपाध्यक्षका लागि उम्मेदवारी दिएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०७:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नाडेज्दा कप फुटबल : निर्णायक खेल आज

उज्वेकिस्तान २–० नेपाल
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाली राष्ट्रिय महिला टिमले किर्गिस्तानको काराकोलमा भइरहेको नाडेज्दा कप फुटबलको दोस्रो खेलमा सोमबार उज्वेकिस्तानविरुद्ध २–० को हार बेहोरेको छ । योसँगै नेपाली टिमको निरन्तर गोल यात्रा ११ खेलमै रोकियो । अर्को खेलमा ताजकिस्तानले आयोजक किर्गिस्तानलाई २–१ ले हरायो ।


नेपालले सावित्रा भण्डारीको चार गोल सहयोगमा पहिलो खेलमा किर्गिस्तानलाई ८–२ ले हराएको थियो । त्यही दिन उज्वेकिस्तानले ताजकिस्तानमाथि १२–० को जित दर्ता गरेको थियो । लगातार दुई जितसँगै उज्वेकिस्तान एक खेलअगावै फाइनल प्रवेश गर्‍यो । चार देश सहभागी प्रतियोगितामा राउन्ड रोबिन लिगको अन्तिम दिन मंगलबार नेपालले ताजकिस्तानको सामना गर्नेछ । त्यसमा जित वा बराबरी नतिजा हात पारेमा नेपालले उज्वेकिस्तानविरुद्ध फाइनल भिड्ने निश्चित गर्नेछ ।

फिफा वरीयतामा ५७ स्थानमाथिको उज्वेकिस्तानी टिमले दुवै गोल नेपाली टिमको गल्तीमा गरेको थियो । डिफेन्डर अमृता जैसीले क्लियर गर्न नसकेपछि पाएको बललाई कारासिक लुदमिलाले प्रहार गरेकी थिइन् । उनको प्रहारलाई गोलकिपर एन्जिला तुम्बापोले रोकिन् । फेरि बल लुदमिलाकै खुट्टामा पुग्यो र उनले सहजै पोस्टको दिशा दिँदै उज्वेकिस्तानलाई १–० को अग्रता दिलाइन् ।

नेपालकी कप्तान निरु थापा घुँडामा चोट बोक्दै १४ औं मिनेटमै बाहिरिएकी थिइन् । उनको स्थानमा सरु लिम्बुले अवसर पाइन् ।
दोस्रो गोल सपिना रुसनियाले ५० औं मिनेटमा गरिन् । उनले तीन डिफेन्स छक्याउँदै दाँयातर्फबाट पेनाल्टी क्षेत्रको ठीक बाहिरबाट फस्ट बारबाट बल जालीको सम्पर्कमा पुर्‍याएर उज्वेकिस्तानको ३ अंक पक्का गरेकी थिइन् । त्यसमा गोलकिपर एन्जिलाले पनि सही अनुमान गर्न सकिनन् । इन्ज्युरी समयमा गीता रानाले लामो दूरीबाट फ्रि–किकमा प्रहार गरेको बल पोलमा लाग्दै फर्किंदा नेपालले अन्तर छोट्याउने अवसर गुमाएको थियो ।

उज्वेकिस्तानविरुद्ध गोल गर्न असफल भएसँगै नेपाली महिला टिमको निरन्तर गोलको यात्रा ११ खेलमा पूर्णविराम लाग्यो । भुवनेश्वरमा गत फेब्रुअरीमा भएको हिरो गोल्डकपको पहिलो खेलमा म्यानमारविरुद्ध ३–० ले हारेयता नेपालले लगातार ११ खेलमा गोल गरेको थियो ।

यसबीच नेपालले विराटनगरमा साफ च्याम्पियनसिपको फाइनल, मान्डलय (म्यानमार) मा ओलम्पिक २०२० छनोटको दोस्रो चरणमा प्रतिस्पर्धा गरेको थियो । गोल गरेको पछिल्लो खेल यही नाडेज्दा कपको पहिलो खेल (किर्गिस्तानविरुद्ध ८–२ को जित) बन्यो ।

नेपाली टिम
गोलकिपर : एन्जिला तुम्बापो
डिफेन्स : हीराकुमारी भुजेल, अमृता जैसी, पुनम जर्घामगर, गीता राना
मिडफिल्ड : अनिता बस्नेत (८२ मिनेट, विमला चौधरी), दीपा राई, रेनुका नगरकोटे (८७ मिनेट, इन्दिरा राई), मन्जलीकुमारी योन्जन
फरवार्ड : निरु थापा (कप्तान, १४ मिनेट, सरु लिम्बु), सावित्रा भण्डारी ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०७:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्