भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा औषधि अभाव- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा औषधि अभाव

मोहन शाही

डोटी — सिमबाटा गाउँका भूकम्पपीडित ६५ वर्षीय प्रसादे लुहार दम रोगको औषधिका लागि एक महिनाको अवधीमा ३ पटक काडामाडौं स्वास्थ्यचौकी धाइसके । तर, उनी औषधि नपाएर रित्तै फर्के । गत साता ३ घण्टा टाढा पर्ने चौखुट्टेस्थित निजी मेडिकलमा उपचार गरे । त्यहाँ जाने उपचार खर्च उनले बाख्रा बेचेर जोहो गरे ।  

सिमबाटा गाउँकै देउसरा साउदले रुघाखोकीबाट छातिमा कफ जमेपछि दुई छोरीलाई स्वास्थ्यचौकी लैजाँदा उपचार पाइनन् । छिमेकीसँग ऋण लिएर उनले पनि निजी मेडिकलमा उपचार गराइन् ।

त्रिपालमुनि सुत्नु पर्दा उप्परकाडा, सिमबाटा, नुवाघर, गैरा, धानुकाडा, बटाला गाउँमा रुघाखोकी, श्वासप्रश्वास र दम लागेका अनुमानित ९ सय बिरामीहरु औषधिबाट बञ्चित रहेको स्थानीय काल्च्या साउद बताउँछन् । ‘रुघाखोकी, निमोनियाबाट संक्रमित नभएका कुनै बालबालिका छैनन्’, साउदले सुनाए ।

गत कात्तिक २३ गतेको भूकम्पबाट प्रभावित डोटीको पूर्वीचौकी गाउँपालिकाभरि अत्यावश्यक औषधि लामो समयदेखि अभाव छ । पालिकाले अझै औषधि आपूर्ति गरेको छैन । विभिन्न रोगहरुको संक्रमण फैलन सक्ने भएका बेला सरोकारवालाहरु झन् गैरजिम्मेवार बन्दै गएको स्थानीयको आरोप छ ।

भूकम्पपीडितको सहयोगका लागि कार्यरत दातृसंस्थाहरुले समेत चासो नराखेको स्थानीयको गुनासो छ । ‘चिसोले दिनरात खोक्दा-खोक्दा छाती फुट्न आटिसक्यो, राम्रो अस्पताल गएर उपचार गर्न पैसा छैन,’ सिमबाटा गाउँकी पबि ढोलीले दुखेसो पोखिन्, 'एक दिन हैन, दुई दिन हैन, जहिल्यै औषधि नपाई रित्तै फर्कनु पर्ने भएको छ ।’

पालिकामा दुई महिनायताबाट औषधि अभाव भएको स्वास्थ्य इकाई प्रमुख रामप्रसाद पाठकले बताए । उनले भण्डारणमा राखिएका औषधि सकिँदै गएकाले पनि स्वास्थ्य संस्थाहरुलाई वितरण गर्न नसकिएको बाध्यता सुनाए ।

दुई महिना अवधीमा स्वास्थ्य संस्थाहरुमा रुघाखोकी, निमोनिया तथा दमका ९ सय ९५ जना बिरामीहरु उपचारका लागि आइसकेको स्वास्थ्य इकाईमा तथ्यांक छ । तर पालिकाले भदौ महिनामा खरिद गरेको औषधि समेत वितरण नगरी थन्काएर राखेको स्रोतको दाबी छ । चालु आर्थिक वर्षका लागि टेण्डर आह्नान गरी औषधि खरिद गर्ने निर्देशन कार्यपालिकाले दिएको भए पनि कार्यालय प्रमुखले सोझै खरिद गरी ल्याउँदा विवाद भएको थियो । कार्यालय प्रमुखले मनोमानीरुपमा खरिद गरेकाले सो औषधि वितरण गर्न स्वास्थ्य इकाईलाई कार्यपालिकाले अनुमति नदिएर थन्काएको छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष रामप्रसाद उपाध्याय भने लामो समयदेखि लेखापाल र कार्यालय प्रमुख नहुँदा औषधि खरिद प्रक्रियामा ढिलो भएको बताउँछन् । नयाँ कार्यालय प्रमुख आइसकेकाले केही दिनमै औषधि अभावको समस्या टर्ने अध्यक्ष उपाध्यायको भनाइ छ ।

अहिले पूर्वीचौकी गाउँपालिकामा सिटामोल, ब्रोफिन, दमरोगीको लागि दिइने सालबोटामोल, बालबालिकालाई खुवाइने एमरेक्स, कोट्रिमोक्साजोल, मेट्रोनिडाजोल उच्च रक्तचापका बिरामीले दैनिक खाने एम्लोडिपिन एस्प्रिन, सुगरका बिरामीले खाने मेटफर्मिन, मानसिक समस्या भएकाले खाने एमिट्रिप्टलीन तथा बिरामीलाई नि:शुल्क दिइनु पर्ने अन्य ‌औषधिहरु एमोक्सिसिलिन, कोट्रिमोक्साजोल, एम्पिसिलिनलगायतका अत्यावश्यक औषधिसमेत नभएको सानागाउँ स्वास्थ्यचौकीका अहेब खडक विकले बताए ।

उनले पालिकाबाट ९ महिनादेखि ती औषधि उपलब्ध नहुँदा बिरामीहरुलाई रित्तै फर्काउनु परिरहेको गुनासो पोखे । बिरामी स्वास्थ्यचौकी आएपछि औषधि नहुँदा स्वास्थ्यकर्मीहरु नै लज्जित हुनुपर्ने अवस्था बनेको अहेब विकको भनाइ छ ।

प्रकाशित : माघ ११, २०७९ १७:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

घटेन यमगजको उद्दण्डता

जंगली हात्ती यमगज उद्दण्डताबाट छुटकारा पाउन ढोईहरूलाई रामभौरीभाठाबाट प्रतापपुर पुर्‍याइए पनि यमगज ३७ किमि टाढा प्रतापपुरसम्मै पुगेको छ
शंकर आचार्य

पर्सा — पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको हात्तिसारका ८ ढोईलाई फेरि अर्को स्थानमा स्थानान्तरण गरिएको छ । लामो समयदेखि उद्दण्डता मच्चाउँदै आएको जंगली हात्ती यमगजले निकुञ्जका ८ वटा पोथी हात्तीको पछि लाग्न नछाडेपछि साताअघि निकुञ्जको रामभौरीभाठाबाट ती हात्तीलाई मकवानपुरको प्रतापपुर पोस्टमा स्थानान्तरण गरिएको छ ।

यमगजको उद्दण्डताबाट आजीत भएर निकुञ्ज प्रशासनले मंसिरको पहिलो साता ती ८ वटै हात्तीलाई अमलेखगञ्जस्थित हात्तीसारबाट स्थानान्तरण गरी त्यहाँबाट २५ किमि पश्चिममा रहेको निकुञ्जको कोर एरिया मानिने पर्साको रामभौरीभाठामा लगेर राखेको थियो ।

तर, त्यहाँ झन्डै २ महिना राख्दा पनि यमगज ती ढोईकै वरिपरि बस्ने, चराउन नदिने र उनीहरूको रासन पनि खोसेर खाने गरेकाले निकुञ्ज प्रशासनले ढोईहरूलाई प्रतापपुर पोस्टमा स्थानान्तरण गरेको निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. अशोक रामले जानकारी दिए । ‘करिब २ महिना हात्तीसारका ढोईलाई हामीले रामभौरीभाठामा राख्यौं तर यमगजले त्यहाँ पनि पुगेर ढोईहरूलाई सताइरह्यो, उनीहरूलाई चर्न र रासन खान पनि अवरोध पुर्‍याइरह्यो,’ रामले भने, ‘उपाय नलागेर रामभौरीभाठाबाट करिब ३७ किमी पश्चिम प्रतापपुर पोस्टमा लगेर हात्तीसारका ८ ढोईलाई राखेका छौं ।’ प्रतापपुरमा निकुञ्जको आफ्नै पोस्ट र नेपाली सेनाको पनि पोस्ट रहेको उनले बताए ।

तर उन्मत्त यमगज हात्तीसारका ढोईहरूको पछि–पछि लागेर प्रतापपुर पोस्टसम्म पनि पुगेको डा. रामले बताए । ‘प्रतापपुरसम्म पुगेर यमगजले त्यहाँ पनि ढोईहरूलाई सताउन छाडेन,’ उनले भने, ‘त्यहाँ ३/४ दिन बसेर पर्साको ठोरी क्षेत्रतर्फ लागेको यमगज बुधबारदेखि फेरि रामभौरीभाठा क्षेत्र आसपासमा देखापरेको छ ।’

रामभौरीभाठामा बसन्तपञ्चमी मेला लागेको र बिहीबार मेलाको मुख्य दिन हजारौं सर्वसाधारण मेला भर्न आउने हुँदा त्यहाँ अत्यन्त जोखिम रहेको पनि डा. राम बताउँछन् । ‘परम्परागत मेला भनेर ठूलो संख्यामा श्रद्धालुहरू मेला भर्न आउँदै छन्, यमगज पनि मेलास्थल वरपर नै बसेको छ,’ उनले भने, ‘सर्वसाधारणको ज्यानधनको जोखिम रहेकाले मेला समितिका पदाधिकारीलाई सकभर मेलामा भिडभाड कम गर्न र आगन्तुकहरूलाई सतर्क रहन भनी सूचना जारी गर्न पनि सुझाव दिएका छौं ।’


भाठामा निकुञ्जको अमलेखगञ्ज हात्तीसारका घरपालुवा ढोईहरू । फाइल तस्बिर सौजन्य : पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालय

कात्तिक ३ गते यमगजले अमलेखगञ्जमा निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा बाख्रा चराउने क्रममा एक महिलाको ज्यान लिएको थियो । त्यसपछि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष, जैविक विविधता संरक्षण केन्द्र सौराहा चितवनको प्राविधिक टोलीले आएर कात्तिक ४ गते डार्ट गरी यमगजको दुवै दाह्रा काटेको थियो । उद्दण्डता कम हुने आशामा यमगजको दारा काटिए पनि उसको उद्दण्डतामा कमी आएन ।

असोजदेखि कात्तिकको पहिलो सातासम्म अमलेखगञ्ज हात्तीसार वरिपरि नै बसेर यमगज रातको समयमा हात्तीसारमा प्रवेश गरेर सबै ढोईसँग संसर्ग गर्ने र त्यहाँ रहेको मत्ता नारायणगजसँग जुध्ने गर्थ्यो । दिउँसो हात्तीसार पछाडि बस्ने र दिउँसो ३/४ बजेपछि नजिकको मानव बस्तीहरूमा पसेर खाद्यान्न चोर्ने गर्थ्यो ।

यीमध्ये एउटा पोथी भीमाकली साढे ५ वर्षकी छन् । अन्यमा वयस्कदेखि ६० वर्ष सम्मका ढोई छन् । करीब १४ वर्षको यमगजले एक महिनादेखि भीमाकली बाहेक सबै ढोईसँग संसर्ग गरिरहेको थियो । भीमाकलीलाई ज्यादती गर्न सक्ने सम्भावना देखेर हात्तीसारका कर्मचारीले भीमाकलीलाई जोगाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।

सुरुमा यमगजलाई खेद्ने र दाह्रा काट्ने काम पनि गरेर उसलाई भगाउने र शान्त गर्ने प्रयास गरिए पनि यमगजको उद्दण्डता नघटेको स्थानीय बताउँछन् ।

४/५ दिनअघि प्रतापपुर पोस्ट वरपर अर्को मत्ता हात्तीसँग यमगज दुईपटक जुधेको र सोही मत्ताले यमगजलाई खेदेपछि यमगज हाल ठोरी हुँदै रामभौरी भाठा क्षेत्रमा आएर बसेको हुन सक्ने डा. राम बताउँछन् ।

प्रकाशित : माघ ११, २०७९ १७:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×