जनप्रतिनिधिको अनुहारमात्रै फेरियो- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जनप्रतिनिधिको अनुहारमात्रै फेरियो

डीआर पन्त

धनगढी — सेवा सुविधा, कार्यशैली, बजेट विनियोजन, योजना बाँडफाँटदेखि लहडपूर्ण नीतिगत निर्णयले निकै आलोचित बनेका आफ्ना पूर्ववर्तीले रोजेको बाटोमा स्थानीय तहका नयाँ निर्वाचित जनप्रतिनिधि पनि हिँड्न थालेका छन 

। पूर्ववर्तीझैं कार्यकर्तामुखी विकास बजेट बनाउने, सहज कमिसन आउन सक्ने विकास योजना बनाउने, कानुन, ऐन र नियमावली नबनाउने, कार्यकर्ता भर्ती गर्ने र विगतका बेथिति बोकेर नयाँ जनप्रतिनिधि अगाडि बढ्न थालेको देखिएको छ ।

बैतडीको मेलौली नगरपालिकामा यस पटक पनि भौतिक पूर्वाधार निर्माण बजेटमा प्राथमिकतामा परेको छ ।

लगातार ५ वर्षदेखि प्राथमिकतामा पर्दै आएको सडक निर्माण, सडकको स्तर सुधार, खानेपानी योजना, सिँचाइका ससाना योजना, मठमन्दिरको जीर्णोद्धार र सामुदायिक निर्माण जस्ता विकास योजना यस पटक पनि प्राथमिकतामा छन् ।

बैतडीकै सुरनाया गाउँपालिकाको अवस्था पनि मेलौली नगरपालिकाभन्दा भिन्न छैन । ‘जे जे गर्दा विगतका जनप्रतिनिधिको आलोचना हुन्थ्यो, अहिले पनि त्योभन्दा फरक किसिमले जनप्रतिनिधि हिँड्न सकेका छैनन्,’ स्थानीय अगुवा धर्मसिंह बिष्टले भने । अझै पनि स्थानीय सरकारको महत्त्व स्वयम् जनप्रतिनिधिले पनि बुझ्न सकेको नदेखिएको पनि उनले गुनासो गरे । ‘अधिकांश विकास बजेट र योजना कार्यकर्तामूखी, भागबन्डा गरेर बाँडीचुँडी गर्ने किसिमले बनाउने काम अहिले पनि जारी छ,’ उनले भने, ‘विगतमा जनप्रतिनिधिको जसरी आलोचना भयो त्यही बाटो नयाँ जनप्रतिनिधि पनि हिँड्न थालेको देखिएको छ ।’

डडेल्धुराको अमरगढी नगरपालिकामा पनि धेरैले परिवर्तनको आशा गरेका थिए । विगतका प्रमुख/उपप्रमुखदेखि धेरै वडा अध्यक्षहरूको कार्यशैलीको चर्को आलोचना भएको थियो ।

‘६ महिना कामको मूल्यांकन गर्न लामो समय हो,’ अधिवक्ता युवराज जोशीले भने, ‘हिजो जुन प्रवृत्ति र शैलीको विरोध गर्थे आज आफू त्यो ठाउँमा पुगेपछि यही गर्न थालेपछि कसरी परिवर्तन हुन सक्छ ?’ उनका अनुसार सदरमुकामको नगरपालिका मात्र होइन अमरगढी सुदूरपश्चिमकै केन्द्र बन्न सक्ने सम्भावना भएको ठाउँ र यसलाई पर्यटकीय नगरीका रूपमा विकास गर्ने सुरुवातसमेत अहिलेसम्म हुन सकेको छैन ।

‘पहिलो पटक स्थानीय तह चुनावपछि जस्ता बेथिति गाउँ भित्रिए तिनको निरन्तरता अहिलेका जनप्रतिनिधिले पनि गरिरहेका छन्,’ अत्तरिया प्राविधिक क्याम्पसका प्रमुख रामचन्द्र ऐर यो सुदूरपश्चिममा मात्र नभई देशका अधिकांश स्थानीय तहको अवस्था एउटै भएको बताउँछन् । उनले भने, ‘तथ्यांकमा हेर्ने हो भने विगतभन्दा पनि बढी भयावह हुन सक्ने सम्भावना देखिएको छ ।’ ग्रामीण विकासका क्षेत्रमा अनुसन्धानरत ऐरले भने ‘मिलीजुली आर्थिक अपचलन गर्ने दलीय संस्कृति जस्तै बन्न थालेको प्रति समयमा राज्य सजग हुनु आवश्यक छ ।’

‘जनप्रतिनिधिका ६ महिना आसलाग्दा छैनन्,’ ग्रामीण विकास तथा अनुसन्धान केन्द्रका अनुसन्धानकर्ता रामसिंह भण्डारीले भने, ‘जनप्रतिनिधिले विगतबाट पाठ सिक्नुको सट्टा विगतकै बाटोमा हिँडेर नसुध्रिने संकेत दिएका छन् ।’

सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न जिल्लाका गरी २१ वटा स्थानीय तहमा दुई महिना लगाएर गरिएको सर्वेक्षणमा विगतझैं विकास बजेटको सदुपयोग हुन सकेको छैन । भण्डारी भन्छन्, ‘बजेट विनियोजनको प्राथमिकता, योजना बाँडफाँटको शैली, कार्यान्वयनको पाटो र अनुगमन निरीक्षणको अवस्था विगतभन्दा पनि झन् खस्किएको देखिएको छ ।’

संघ र प्रदेशले दिने अनुदानबाहेक स्थानीय सरकारले आफ्नो आय बढाउने कुनै पनि नीतिगत सुधार गर्न सकेका छैनन् । स्थानीय तह पराधीन जस्तै भएको अनुसन्धानरत ऐर पनि केन्द्रको सर्वेक्षणसँग सहमति जनाउँदै भन्छन्, ‘दीर्घकालीन विकासको लक्ष्य राखेर स्थानीय सरकार जानुपर्नेमा बाटाघाटा, मठमन्दिर, सामुदायिक भवन, कुलाखोला जस्ता कार्यकर्तामूखी क्षेत्रमा विकास बजेटको ठूलो हिस्सा दुरुपयोग हुन थालेको छ ।’

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७९ ०८:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँगाउँमै प्राविधिक शिक्षा

गगनशिला खड्का

गुल्मी — गुल्मीको मदाने गाउँपालिका–७ की १८ वर्षीया कमला पन्थीको रहर कानुन पढ्ने थियो । तर, उनी नापी सर्वेक्षककी विद्यार्थी बनेकी छन् । इस्मा गाउँपालिका–५ हुलाकेमा स्थापना भएको जीवराज आश्रित बहुप्राविधिक शिक्षालयमा तीनवर्षे नापी सर्वेक्षकको दोस्रो सेमेस्टरमा अध्ययनरत छन् । गाउँमै प्राविधिक शिक्षालय खुलेपछि पन्थीको सोचाइ एकाएक फेरिएको हो ।

‘बुबाले पहिला पोस्ट अफिसमा काम गर्नु हुन्थ्यो, बुबाको साथीको छोराले नापी सर्वेक्षक नै पढ्नु हुँदो रहेछ, उहाँले मेरो बुबालाई कन्भिन्स गर्नुभएछ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले गाउँमै बसेर नापी सर्वेक्षक पढ्न पाउँदा खुसी छु ।’ पन्थी मात्रै होइन, गुल्मीको पश्चिम भेगका १८ जनाले उनीसँगै नापी सर्वेक्षक पढिरहेका छन् । मालिका गाउँपालिका–६, अर्जेका मोहन पोखरेल आफ्नै गाउँ नजिकैको जीवराज आश्रित बहुप्राविधिक शिक्षालयमा सर्भे इन्जिनियरिङ विषयमा डिप्लोमा पढिरहेका छन् ।

‘पहिला यति पढ्न काठमाडौं जानु पर्थ्यो, अहिले घरमै बसेर पढ्न पाएका छौं,’ उनले भने, ‘खर्च पनि जोगियो, राम्रो विषय पनि पढ्न पाइयो ।’ गुल्मीका १ हजार १ सय ४४ जना विद्यार्थीले अहिले विभिन्न विषयमा प्राविधिक शिक्षा पढिरहेका छन् ।

रेसुंगा माध्यमिक विद्यालय तम्घासमा कक्षा ११ मा सिभिल इन्जिनियरिङ पढिरहेका मालिका गाउँपालिका–५ छापहिलेका १७ वर्षीय प्रदीप गिरीले घर छोडेर टाढा पढ्न जानुपर्ने विषय अहिले सदरमुकाममा बसेर पढ्न पाएको बताए । उनी रेसुंगा नगरपालिकाले उपलब्ध गराएको छात्रवृत्तिमा पढिरहेका छन् । ‘यहाँ सिभिल इन्जिनियरिङ पढाइ हुन्थेन भने मैले यो विषय पढ्न नै पाउने थिइनँ, किनभने पाल्पा, बुटवल र काठमाडौं गएर पढ्न असमर्थ थिएँ ।’

शिक्षाकै लागि युवा तथा विद्यार्थीहरू बाहिरिने क्रम बढेपछि जिल्लामै प्राविधिक शिक्षालयहरूको स्थापनाको क्रम पनि बढेको छ । गुल्मीका १६ माध्यमिक विद्यालयमा अहिले प्राविधिक विषय अध्ययन हुन्छ । जसमध्ये १३ विद्यालयमा सरकारी अनुदानमा निःशुल्क र अन्य ३ विद्यालयमा निजी स्रोतबाट प्राविधिक विषय पढाइ हुन्छ ।

सरकारी अनुदानमा उदय मावि चन्द्रकोट, पाञ्चायन मावि धुर्कोट, हिमालय मावि हस्तीचौर, जनवोध मावि रुरुक्षेत्र, आत्मबोध मावि छत्रकोटमा कृषि, पृथ्वी मावि मदाने, मालिका मावि मालिका, दुर्गाभवन मावि कालीगण्डकी, म्यालपोखरी मावि गैंडाकोटमा भेटेरेनरी, जनज्योति मावि रिमुवा, रेसुंगा मावि तम्घास, महेन्द्र आदर्श मावि मुसिकोटमा सिभिल इन्जिनियर र सरस्वती मावि सत्यवतीमा कम्प्युटर शिक्षा अध्ययन हुने शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ गुल्मीका प्रमुख लोकनाथ मरासिनीले बताए ।

‘यी १३ विद्यालयमा ८ वटासम्म प्राविधिक दरबन्दी दिएर प्राविधिक धार चलाइएको छ,’ उनले भने, ‘यसबाहेक निजी स्रोतबाट त्रिभुवन मावि कुर्घा र सिद्धबामा मावि तम्घासले कम्प्युटर अनि उपल्लो तम्घास माविले बाली विज्ञान अध्ययापन गराएका छन् ।

त्यसबाहेक दुईवटा प्राविधिक शिक्षालय प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद्को सम्बन्धनमा खुलेका छन् । जसमध्ये जीवराज आश्रित बहुप्राविधिक शिक्षालय इस्मामा नापी सर्वेक्षक र तुराङ बहुप्राविधिक शिक्षालय चन्द्रकोटमा कृषि प्राविधिक विषयको डिप्लोमा तहको अध्ययन हुने गरेको छ ।

जिल्ला शिक्षा समन्वय एकाइ गुल्मीले दिएको जानकारी अनुसार जिल्लामा कृषि तथा बाली विज्ञान विषयमा ५ सय १९ जना, सिभिल इन्जिनियरिङमा ३ सय ९० जना, कम्प्यूटर इन्जिनियरिङमा १ सय १२ जना, पशु तथा भेटेरेनरीमा ७२ जना र डिप्लोमा इन जियोमेटिक्स इन्जिनियरिङमा ५१ जना विद्यार्थीले प्राविधिक विषय पढिरहेका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७९ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×