नदीजन्य वस्तु उत्खननमा ठेक्का विवाद- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

नदीजन्य वस्तु उत्खननमा ठेक्का विवाद

आईई रिपोर्टले नदीनालामा उत्खननका लागि लोडर वा डोजरको प्रयोग गर्न अनुमति दिँदैन तर खोलामा दर्जन बढी डोजर प्रयोग भइरहेका छन् 
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — महाकाली नदीमा गत वर्षकै आईईई (प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण) का आधारमा निर्माण सामग्री उत्खनन भइरहेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा आईईई वा ईआईए (वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन) हुन नसकेका कारण गत वर्षकै रिपोर्टका आधारमा निर्माण सामग्री उत्खनन भइरहेको हो ।

प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण नहुँदा यस वर्ष महाकाली नदीबाट निर्माण सामग्री उत्खननका लागि ठेक्कासमेत हुन सकेको छैन । जसका कारण नगरपालिकाको राजस्वसमेत गुम्दै आएको छ । असार मसान्तदेखि बन्द रहने खोलानालाको उत्खनन साउन मसान्तदेखि सुरु हुने गरेको छ ।

अहिले महाकालीमा नगरपालिकाले आफ्नै कर्मचारी परिचालन गरेर रोयल्टी संकलन गरिरहेको छ । नदीमा निर्माणाधीन चार लेनको पक्की पुलको दक्षिणतर्फ (पिपरैया घाट) बाट निर्माण सामग्री उत्खनन भइरहेको छ ।

नगरपालिकाले निर्माण सामग्री उत्खननका लागि आइतबारबाट भुजेला घाट पनि सुचारु गरेको छ । पछिल्लो नगरसभाले महाकाली नदीमा निर्माण सामग्री उत्खननको ठेक्काका लागि न्यूनतम ५ करोड २० लाखको रकम निर्धारण गरेको छ । तर यही अंकमा ठेक्का दिँदा आईईई रिपोर्टले नपुग्ने नगरपालिकाका इन्जिनियर हिमालयसिंह ऐर बताउँछन् । उनका अनुसार आईईई रिपोर्टका आधारमा वर्षभरिमा ८१ हजार घनमिटर मात्रै निर्माण सामग्री उत्खनन गर्न पाइन्छ । एक/डेढ करोडसम्मको ठेक्काका लागि आईई उपयुक्त हुने उनले बताए । ‘नगरपालिकाले तोकेको अंकमा ठेक्का दिनका लागि ईआईए वा छ/सात वटा आईईई गर्नुपर्छ,’ इन्जिनियर ऐरले भने, ‘एउटै खोलामा धेरै आईई गर्न पनि सकिँदैन ।’ उनका अनुसार विगतका वर्षमा विभिन्न घाटअनुसार दुई/तीन वटा आईईई गरेर ठेक्का दिने चलन छ ।

गत वर्ष यही विषयमा विवाद भएका कारण अहिले ईआईए गरेर ठेक्का जाने तयारी भइरहेको हो । महाकाली नदीमा चार लेनको पक्की पुल निर्माण नहुँदासम्म झोलुंगे पुलको ५ सय मिटर उत्तरदेखि चार/पाँच किलोमिटरसम्मको क्षेत्रमा ठेक्का लगाउन मिल्थ्यो । तर अहिले पक्की पुलभन्दा ५ सय मिटर दक्षिण र १५ सय मिटर उत्तरतर्फ निर्माण सामग्री उत्खनन गर्न पाइँदैन । त्यसबाहेक एक/डेढ किलोमिटर क्षेत्रमा मात्रै उत्खनन गर्नका लागि ठेक्का लगाउन पाइन्छ ।

गत आर्थिक वर्षदेखि नै आईईईको तयारी हुनुपर्ने भए पनि नगरपालिकाले अहिले आएर यसतर्फ चासो दिएको छ । इन्जिनियर ऐरका अनुसार ईआईए गर्न कम्तीमा ५/६ महिना लाग्छ । अहिलेदेखि सुरु गरे पनि यो वर्षका लागि नहुने भएकाले आईईई गरेर भए पनि ठेक्का प्रक्रिया अघि बढाउने योजना रहेको उनले बताए । नगरपालिकाले महाकालीमा निर्माण सामग्री उत्खननका लागि ६ करोड बढीमा ठेक्का दिएको थियो । यद्यपि आईई रिपोर्टका आधारमा ठूलो परिमाणमा ठेक्का दिएको विषयमा विवादसमेत भएको थियो ।

आईईई रिपोर्टका आधारमा दैनिक ३ सय घनमिटर मात्रै उत्खनन गर्न पाइन्छ । तर अहिले ट्याक्टर र टिपरसहितका गरी दैनिक ५ सय बढी ढुवानीका साधनहरू नदीमा पुगिरहेका हुन्छन् । आईईई रिपोर्टले नदी नालामा उत्खननका लागि लोडर वा डोजरको प्रयोग गर्न अनुमति दिँदैन । तर स्थानीय तहहरूले ठेक्का लगाएपछि एउटै खोलामा दर्जन बढी डोजर प्रयोग भइरहेका छन् । ५/६ करोडमा उत्खननका लागि ठेक्का दिँदा मजदुरले नै उत्खनन गर्न नसक्ने प्राविधिकहरू बताउँछन् । ठूलो अंकमा ठेक्का दिने तर उत्खननका साधन प्रयोग गर्न नपाउने विरोधाभासपूर्ण व्यवस्थाका कारण नदीनालामा अवैध उत्खनन मौलाउँदै गएको छ । पालिकाहरूले निर्माण सामग्री उत्खननका लागि ठेक्का दिने तर नियमित अनुगमन तथा रेखदेख नगर्दा प्राकृतिक स्रोत साधनको दोहन भइरहेको छ ।

भीमदत्त नगरपालिकाका लागि राजस्व संकलनको सबैभन्दा ठूलो स्रोत महाकाली नदी नै हो । तर पालिकाले व्यवस्थित र वातावरणीय असर नपुग्ने गरी उत्खनन गर्ने विषयमा चासो दिएको छैन । असोजदेखि नै निर्माण सामग्री उत्खनन हुने भए पनि नगरपालिका अहिलेसम्म आईईई गर्ने वा ईआईए गर्ने भन्नेमा अन्योलमै छ । ‘अघिल्लो सरकारले आईईईको काम नगरेकाले अहिले ठेक्का प्रक्रियामा जान सकिएन,’ भीमदत्त नगर कार्यपालिकाका प्रवक्ता महेन्द्र खड्काले भने, ‘हामीले अमानतबाटै रोयल्टी संकलन गरिरहेका छौं ।’

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७९ १२:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुनसरी-४ मा कांग्रेसका ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की विजयी

सुम्निमा चाम्लिङ

इटहरी — सुनसरी क्षेत्र नम्बर ४ मा कांग्रेस उम्मेदवार ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की विजयी भएका छन् । सञ्चारमन्त्रीसमेत रहेका कार्की एमाले उम्मेदवार जगदीशप्रसाद कुसियैतलाई पराजित गर्दै विजयी भएका हुन् ।

निर्वाचन आयोगले आधिकारिक रूपमा विजयी घोषणा गर्न भने बाँकी रहेको छ ।

सञ्चारमन्त्री कार्की कुसियैतभन्दा ११२ मत बढी ल्याउँदै विजयी भएका हुन् । उनले ३० हजार ४ सय ८३ मत ल्याए । एमाले उम्मेदवार कुसियैतले भने ३० हजार ३ सय ७१ मत प्राप्त गरे ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७९ ११:३१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×