सामुदायिकमा विद्यार्थी संख्या न्यून- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सामुदायिकमा विद्यार्थी संख्या न्यून

तृप्ति शाही

बैतडी — जिल्लाका केही विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या न्यून छ । जिल्ला सदरमुकाम गढीमै रहेको दशरथ प्राविमा जम्मा ८४ जना विद्यार्थी छन् । शिक्षक भने ७ जना छन् । सदरमुकाममा निजी विद्यालय भएकाले विद्यार्थी उतै पढ्ने गरेको विद्यालयका प्रधानाध्यापक सरपसिंह ठगुन्नाले बताए । निजी विद्यालयकै कारण आफ्नो विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या न्यून रहेको उनले बताए ।

‘जिल्लाको पुरानो यो विद्यालयमा पढ्ने सबै दलित बालबालिका मात्र छन्,’ उनले भने, ‘१/२ जना मात्र अन्य विद्यार्थी छन् । अरु सबै दलित मात्र छन् । आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाहरूले मात्र बालबालिकाहरूलाई सरकारी विद्यालयमा पढाउन पठाउँछन् ।’

यस्तै दशरथचन्द नगरपालिका—८ मा रहेको शिव आधारभूत विद्यालयमा ३० विद्यार्थी छन् । अभिभावकहरूले बालबालिकालाई पढाइका लागि बाहिर पठाउने भएकाले विद्यार्थी संख्या कम भएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक खड्क सिंह बोहराले बताए ।

यस्तै मेलौली नगरपालिकामा रहेको भूमिराज आधारभूत विद्यालयमा १० देखि १२ जना मात्र विद्यार्थी रहेका पालिकाकी शिक्षा अधिकृत मनुकुमारी क्षेत्रीले बताइन् । विद्यालयमा ३ शिक्षकले पढाइरहेका उनले बताइन् । यस्तै मेलौली नगरपालिका—२ मा रहेको केदारेश्वर मावि दुर्गास्थानमा पनि २५० जना विद्यार्थी मात्र छन् । सबैभन्दा कम ८ कक्षामा ४ जना मात्रै विद्यार्थी छन् । नजिकै अन्य विद्यालयहरू पनि भएकोले विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या कम भएको विद्यालयले जनाएको छ ।

विद्यार्थी कम भएका विद्यालय मर्ज हुँदै

विद्यार्थी संख्या कम भएका विद्यालयलाई मर्ज गरिएको छ । केहि वर्षयता मात्र दरथचन्द नगरपालिकाका ६ वटा विद्यालयलाई मर्ज गरिसकिएको छ । अझै ३ देखि ४ वटा विद्यालयलाई मर्ज गर्ने तयारी भइरहेको नगर शिक्षा शाखाका मोहन नाथले बताए । बढ्दो बसाइसराईको कारणले गर्दा विद्यालयमा विद्यार्थीहरू कम हुँदै गएका उनले बताए । अंग्रेजी भाषाको मोह बढेकाले पनि बालबालिकाहरूलाई बोर्डिङ स्कुलमा पढाउन थालिएको छ । ‘सामुदायिक विद्यालयको पढाइ कमजोर भएकोले पनि विद्यार्थीहरू कम भएका छन् । जन्मदर घटेकोले पनि कम विद्यार्थीहरू छन्,’ उनले भने ।

दशरथचन्द नगरपालिकामा मात्र नभएर जिल्लामा अन्य पालिकामा पनि विद्यालयहरू मर्ज भएका छन् । गत वर्ष डिलाशैनी गाउँपालिकामा २ वटा विद्यालयलाई मर्ज गरिएको छ । यस्तै मेलौली नगरपालिकामा ३ वटा विद्यालय मर्ज भएका छन् । शिवनाथ गाउँपालिकामा पनि विद्यालयहरू मर्ज भएका छन् । राष्ट्रिय नीतिअनुसार नै विद्यार्थी संख्या कम भएका विद्यालयहरू मर्ज गर्ने गरिएको शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ बैतडीका प्रमुख नरेन्द्रप्रसाद अवस्थीले बताए । विद्यार्थीहरू कम भएको ठाउँबाट अन्त बढी भएको ठाउँमा शिक्षकहरू सारेर दरबन्दी मिलान र मर्ज गर्ने कुरा स्थानीय पालिकामा परिपत्र भइसकेको उनले बताए ।

‘कतिपय पालिकाले मिलाइए पनि सकेका छन्,’ अवस्थीले भने, ‘यसमा भौगोलिक दूरी पनि हेर्नुपर्छ । विद्यार्थीलाई धेरै मर्का परेको खण्डमा हेरिन्छ नभए विद्यालय मर्ज गर्ने कुरा छ । नीति पनि आउँदै छ । पालिकाले यसमा काम पनि गरिरहेका छन् ।’ दरबन्दी मिलानको विषयमा पनि आफूहरू गम्भीर रहेको उनले बताए । अहिले पुराना जनप्रतिनिधि गएर नयाँ आएको बेला मंसिरमा सबैसंँग छलफल गरेर निष्कर्ष निकाल्दै अगाडि बढ्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मालढुंगा-कुश्मीसेरा सडक ३ महिनादेखि  अवरुद्ध

घरैसम्म कालोपत्र सडक छ तर बिरामीलाई बोकाएर अस्पताल लाने ल्याउने गर्नुपर्ने बाध्यता 
प्रकाश बराल

बागलुङ — गत असारमा खसेको पहिरोले बन्द भएको बागलुङको मालढुंगादेखि कुश्मीसेरा जाने सडक भदौ पहिलो साता तीन दिन अस्थायी रुपमा खुल्यो । भदौ ७ को वर्षाले फेरि अबरुद्ध भयो । त्यसपछि अझै कहिले खुल्ने निश्चित छैन । चार बर्ष अघि कालोपत्र गरिएको यो सडकको गलुवा भन्ने स्थानमा खसेको पहिरोले हरेक बर्ष तीन महिना अबरुद्ध हुने गरेको छ ।

अघिल्लो वर्षदेखि खस्न थालेको पहिरोले गत वर्ष पनि तीन महिना सवारी चल्न सकेनन् । यो वर्ष पनि असारदेखि संचालनमा आउन नसकेको यो सडक कहिले खुल्छ भन्ने अन्योल हुँदा दक्षिण बागलुङवासीले सास्ती खेपेका छन् ।

खुल्दा पनि अस्थायी ट्र्याकमा जोखिम मोलेरै यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ । यहाँको पहिरोले मालढुंगा कुश्मीसेरा सडक खण्डको दुई वटा घुम्ती पुरै बगेको छ । सडक भित्ताको तारजाली समेत बगेपछि सडकको नयाँ ट्र्याक खोल्नै सास्ती हुने भएको हो । झन्डै ५० मीटर चौडाइको दुइवटा घुम्ती बग्दा पैदल यात्री पनि हिँड्न नसकी पर्वतको कुश्मा देखि घुमाउरो बाटो हिड्न बाध्य छन् ।

कुश्माको बाटो आउँदा चार किमी नजिकको गाउँलेले २० किमी बढी यात्रा गर्न बाध्य छन् । त्योपनि कुश्मासम्म सवारी साधनमा गएपछि झोलुंगे पुल तरेर बाँकी खण्ड पैदल यात्रा गर्नुपर्नेछ । पहिरोले करिडोर समेत जोखिम बनाएको छ । दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानी देखि बिरामी बोक्ने एम्बुलेन्स पनि हिँडाउन नसकेपछि बागलुङको बलेवा क्षेत्र, जैमिनी नगरपालिका र बरेङ गाउँपालिकावासीले दुःख पाएका हुन् ।

बलेवा क्षेत्रका विद्यार्थी र शिक्षकले समेत आफ्नै सवारी साधन भएर पनि पैदलै हिँड्न बाध्य छन् । ‘घरैसम्म कालोपत्र सडक छ, तर आफ्नो सवारी सदरमुकाम छाडेर पैदल यात्रा गर्न बाध्य छौं’ बागलुङ नगरपालिका–१३ का बालकृष्ण शर्माले भने, ‘यो सास्ती कहिले सम्म ?’ बिरामी भएकी आमालाई बोकाएर अस्पताल लाने ल्याउने गर्न बाध्य भएको उनले गुनासो गरे ।

यो सडकको विकल्पको रूपमा रहेको कालीगण्डकी करिडोर समेत पटक पटक अबरुद्ध भइरहेको छ । पानी पर्दा निरन्तर ढुंगा खस्ने समस्याले करिडोरको बाटो सवारी चल्न सकेका छैनन् । गलुवादेखि नेपाने तर्फको भीरमा निरन्तर ढुंगा खस्ने समस्या हुँदा बिकल्पको बाटो पनि प्रयोग गर्न नसकिएको बागलुङ नगरपालिका वडा नं १४ का अध्यक्ष चक्रबहादुर खत्रीले बताए । तीन वर्षअघि गलुवादेखि भकुन्डे जाने नयाँ ट्र्याक खोल्ने क्रममा खसेको पहिरो अहिले बस्ती र सयौं रोपनी खेतसमेत बगाएको छ । यहाँका चार घर बिस्थापित भैसकेका छन् भने कतिपय घरगोठ जोखिममा छन् ।

गत वर्ष दसैंमा पनि बागलुङ नगरपालिकाले २० लाख खर्चेर सडकको ट्र्याक खोलेको थियो । उक्त ट्र्याकमा हिउँदमा समेत जोखिम थियो । ‘पानी पर्नासाथ पहिरो खस्छ, सडक त बच्दैबच्दैन’ स्थानीय उमाकान्त रिजालले भने, ‘घर जाने छाटो बाटो छाडेर घुमाउरो हिँडेका छौं ।’ लाखौं खर्चेर पनि सडक बनाउन कठिन हुने उनले बताए । बागलुङ नगरपालिकाले दशैकालागि सडकको अस्थायी ट्रयाक खोल्ने पहल गरेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पुरुषोत्तम सापकोटाले बताए ।

‘जनताले चाडपर्वमा घर जान पाउनुपर्छ भनेर केही खर्चेर अस्थायी ट्र्याक बनाउन खोजेका छौं,’ सापकोटाले भने, ‘त्यसका लागि पनि ५ लाख खर्च होला ।’ स्थायी संरचना बनाउनु परेमा करोडौं खर्च लाग्ने उनले बताए । पहिरो संरक्षणकालागि भने बिरुवा रोप्ने काम नगरपालिकाले गर्ने उनले बताए । यो पहिरो पन्छाएर सडक सुचारु गर्ने जिम्मा भने सडक डिभिजनको हो ।

डिभिजनबाट भने तीन महिनासम्म अबरुद्ध सडक हेर्न पनि कोही गएका छैनन् । उक्त पहिरो पन्छाउन बागलुङ र जैमिनी नगरपालिकाले भने पटक पटक खर्चेका छन् । आफ्नै डोजर नियमित राखेर पनि पटक पटक पहिरो पन्छाउने काम गरेका थिए । अहिले भने पहिरो पन्छाउनै नसक्ने गरी खसेपछि सास्ती भएको हो ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७९ ०८:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×