यार्चाको आम्दानीले वर्षभरि खर्चको जोहो- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

यार्चाको आम्दानीले वर्षभरि खर्चको जोहो

मनोज बडू

दार्चुला — दार्चुलाको व्यास गाउँपालिका–४ का जयादत्त भट्ट वर्षौंदेखि यार्चागुम्बु टिपेर खर्च जुटाउँछन् । उनी एक महिना यार्चागुम्बु टिपेरै वर्षभरिको खर्चको जोहो गर्दै आएका छन् । १७ वर्षदेखि यार्चागुम्बु संकलनबाट नै पारिवारिक खर्च जुटाउने गरेको भट्टले बताए । ‘यार्चागुम्बु संकलनबाहेक अन्य आम्दानीको स्रोत छैन,’ उनले भने, ‘एक महिनाको जोखिमपूर्ण कमाइले घर खर्च चलाउने गरेको छु ।’ 

उनी वर्षका १२ महिनामध्ये एक महिना उच्च हिमाली भेगस्थित विभिन्न पाटनमा यार्चागुम्बु टिप्न जाँदा वर्षभरलाई खर्च जुटाउँछन् । उनले वर्षमा ११ महिना घरको काम गर्ने, एक महिनामात्रै पाटनमा गएपछि एक लाख बढीको कमाइ हुन्छ । यो सिजनमा उनले यार्चागुम्बु संकलनबाट २ लाख १५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन् ।

दुहु गाउँपालिका–५ का जमनसिंह बडाल पनि एक महिना यार्चागुम्बु संकलन गरेर वर्षभरिलाई घर खर्च जुटाउँछन् । ‘यार्चागुम्बु संकलनको एक महिनाको कमाइबाट ६ जना परिवारको लालनपालनसँगै केटाकेटीको पढाइ खर्च जुटाउँछु,’ उनले भने, ‘चार जना बालबच्चालाई पढाउनुपर्छ ।’ घर पनि हेर्नुपर्ने हुँदा मजदुरी गर्न बाहिर जान नसकिने र घरनजिक मजदुरी गर्न काम नपाइने उनले गुनासो गरे । ‘१३ वर्षबाट यार्चागुम्बु संकलन गरेर खर्च जोहो गरेको छु,’ बडालले सुनाए, ‘तीन/चार वर्षदेखि दुई बच्चाले पनि यार्चागुम्बु संकलन गर्न सघाउँछन् ।’ तीन जनाको यार्चागुम्बु संकलनबाट वर्षभरिको खर्च व्यहोरिँदै आएको उनले बताए ।

जिल्लाका अपी हिमाल, व्यास, नौगाड, दुहु र मार्मा गाउँपालिकाका अधिकांश गाउँबस्तीका मानिस यार्चागुम्बुको कमाइबाट घर खर्च चलाउँछन् । यार्चागुम्बु संकलनको सिजनमा घरको काम छाडेर हिँड्न सक्ने मानिस गाउँभन्दा यार्चा पाटनमा बढी हुन्छन् । जिल्लाका माथिल्लो क्षेत्रका स्थानीयको अधिकांशको घर खर्च यार्चागुम्बु संकलनबाट चलेको गौरीलमाडौं माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक बिसनदत्त जोशीले बताए । ‘जिल्लाका सबै ठाउँका मानिस यार्चागुम्बु संकलन गर्छन् । तर, माथिल्लो भेगका स्थानीयको मुख्य आम्दानीको स्रोत नै यार्चागुम्बा हो,’ उनले भने, ‘यार्चागुम्बु संकलन नगरे घर चलाउनै सकिँदैन ।’ यार्चागुम्बु सिजनमा विद्यालयमा विद्यार्थी न्यून हुने गरेको उनी बताउँछन् ।

यार्चागुम्बा संकलनको समयमा महिला, पुरुष, स्कुले बालबालिका लेकतिर जान्छन् । दुई वर्ष कोरोनाका कारण यार्चागुम्बु संकलनमा समेत असर पर्‍यो । संकलन गरेकाहरूले अहिले यार्चागुम्बु बिक्री गरिरहेका छन् ।

धेरैजसोले यतिबेला यार्चागुम्बु बिक्री गरिसकेका छन् । यार्चागुम्बुकै कारण पछिल्लो समय भारतमा मजदुरी गर्न जाने घटेका छन् । अपी हिमाल गाउँपालिका–१ का जगदीश धामीले एक महिना मिहिनेत गर्‍यो भने वर्षभरि खान, लगाउन पुग्ने बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७९ ०७:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतमा पाएको दुःखले बने व्यवसायी

‘गुजारा चलाउनै मुस्किल भएको मलाई अहिले घरपरिवारको खर्चका लागि समस्या छैन’
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — कञ्चनपुरको कृष्णपुर–४ का विष्णुदेव जोशी दिल्लीमा रोजगारी गर्थे । १० वर्षसम्म उनले दिल्लीमै बिताए । वर्षमा एक/दुई महिना घरमा बिताउँथे । एक पटक छोरीको उपचार गराउन उनी दिल्ली लगेर गए । रक्त क्यान्सर भएकी छोरीको उपचारका क्रममा उनले पनि रेल दुर्घटनामा खुट्टा गुमाए ।

एउटा अस्पतालमा छोरी र अर्कोमा बुबा भए । छोरी उपचार गराउन गएका आफैं खुट्टा गुमाएर अलपत्र परे । उपचारकै क्रममा छोरीको मृत्युपछि उनी झनै विरक्तिए । त्यसपछि दिल्लीको नोकरी पनि छाडेर उनी घरमै बरालिन थाले । लामो समय बेरोजगार बस्दा घर खर्च चलाउन नसकिने भयो । एकातिर खुट्टा गुमाएर अपांग हुनुपरेको पीडा त अर्कोतिर रोजगारी नहुँदा घरपरिवारको गुजारा चलाउन पनि समस्या । कृत्रिम खुट्टा हालेर हिँडडुल गर्न पनि समस्या हुने भएकाले उनी घर बाहिर निस्कँदैनथे ।

परिवारको खर्च चलाउनसमेत समस्या भएपछि उनले अपांगताकै बीच अगरबत्ती, नमकिन र चाउमिन बनाउने तालिम लिए । त्यसपछि आफू पनि तालिम दिन थाले । कोरोना संक्रमणपछि यसको माग झनै बढ्न थाल्यो । स्थानीय तहहरूले पनि सीपमूलक तालिम भन्दै नमकिन, पापड, चाउमिन र अगरबत्ती बनाउने तालिम दिन थाले । त्यसपछि जोशीलाई भ्याइनभ्याई भयो ।

तालिम दिन जान थालेपछि उनले कृष्णपुर नगरपालिका–५ को गुलरियामा नमकिन र मिठाई पसल थापे । त्यसबाट समेत उनको सम्पर्क बढ्दै गयो र तालिमका लागि आउने बढ्न थाले । ‘अहिले पसलमै राम्रो भइरहेको छ, तालिम दिन पनि गइरहन्छु,’ जोशीले भने, ‘गुजारा चलाउनै मुस्किल भएको मलाई अहिले घरपरिवारको खर्चका लागि समस्या छैन ।’

जोशीले दैनिक हजार/पन्ध्र सयसम्म बचत गर्छन् । तालिम दिन गएका बेला पनि पाँच/सात हजार बचत हुन्छ । उनीसँग कृष्णपुर नगरपालिका–४ मा ५ कट्ठा जमिन छ । त्यसबाट वर्षभरि खान पुग्दैन । पिठो, चामलदेखि अन्य खाद्यान्न खरिद गर्ने र छोराछोरीको पढाइ खर्च अहिले उनले नै चलाएका छन् । कृष्णपुर नगरपालिका–४ का सुरेन्द्र राना पनि भारतमै रोजगारी गर्थे । एक पटक उनी घर फर्किंदा बाटोमै लुटिए । त्यसपछि उनले कामका लागि भारत जाने कहिल्यै सोचेनन् । अहिले उनी गाउँकै विद्यालयमा अध्यापन गराउँछन् । यसका साथै उनले बाख्रापालन पनि गरेका छन् । श्रीमती हीराले बाख्रापालनमा सघाएकी छन् ।

‘घर फर्किंदा ल्याएको अलि–अलि पैसा र लुगा कपडा सबै लुटियो,’ ५ वर्षअघि भारतमा मजदुरी गरेर घर फर्किंदाको पीडा सम्झिँदै रानाले भने, ‘त्यही बेलादेखि कामका लागि भारत नजाने सोच बनाएँ ।’ उनी त्यसपछि केही समय बेरोजगार पनि बसे । गाउँकै एक स्कुलमा अध्यापनको काम पाएपछि उनमा हौसला बढ्न थाल्यो । जसले घरमै बाख्रापालनदेखि अन्य काम गर्न सघायो ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७९ ०७:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×