थारू बस्तीमा माघी तयारी- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

थारू बस्तीमा माघी तयारी

कान्तिपुर संवाददाता

टीकापुर — हिउँदे बालीमध्येको तोरी पहिला निकै राम्रो देखिए पनि पछिल्लो समय हिउँदे वर्षाले पूरै बिगारिदिएको छ । किसानलाई पीडैपीडा छ । तर पीडाका बीचमा पनि थारू गाउँमा यो वर्षको माघी पर्वको तयारी भइसकेको छ ।

बस्तीमा माघीका लागि दुनाटपरी लाउनेदेखि मासुको जोहो गर्ने र माघीका कार्यक्रम बनाउने काम भइसकेको जानकी गाउँपालिका–३ सुवर्णपुरका छोटीलाल चौधरीले बताए । उनका अनुसार थारू गाउँमा सुँगुर/बंगुरको मासुका लागि को कति किन्ने हो ‘लिस्ट’ बनाउने काम भइसकेको छ । गाउँगाउमा माघीका कार्यक्रम बनाउने काम भइरहेको थारू समुदायका अगुवाहरू बताउँछन् । यसपालिको माघीमा कोरोनाका कारण धेरै मान्छे जम्मा हुन नपाइने सरकारी निर्देशन भए पनि गाउँ टोलमा सबै साथीभाइ मिलेर माघी मनाउने योजना रहेको लालबहादुर चौधरीले बताए । उनले भने, ‘थारूको संस्कृति परम्परा हराउँदै गएको छ । यसलाई जोगाउनका लागि पनि साथीभाइ मिलेर मघौटा नाचगान गर्ने योजना छ ।’

माघी पर्वमा ढिकरी बनाउन चामलको पिठो पिसाउने काम प्रायः सबै थारूले गरिसकेका छन् । साथीभाइ नातापातालाई माघमा निम्ता गर्ने क्रम जारी रहेको थारूहरू बताउँछन् । माघ पर्वमा आफन्त तथा साथीभाइलाई थारू जातिको पकवान ढिकरी र सुँगुर, बंगुरको मासु खाने/खुवाउने चलन छ । गाउँभरिका थारूले एकै ठाउँमा सुँगुर, बंगुर काट्ने हुँदा आफ्नो परिवारलाई चाहिने सुँगुर, बंगुरको मासुको जोहो भइसकेको जनाइएको छ ।

प्रकाशित : पुस ३०, २०७८ ११:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दरबन्दी ७४, कार्यरत ९

अर्जुन शाह

बाजुरा — सुदूरपश्चिमका १० वटा सरकारी अस्पतालमा ७४ विशेषज्ञ चिकित्सकको दरबन्दी छ । त्योमध्ये हाल ९ जनाको मात्रै पदपूर्ति छ । प्रदेशको रेफरल अस्पतालका रूपमा रहेको धनगढीस्थित सेती प्रादेशिक अस्पतालमा विभिन्न विधाका गरी २१ विशेषज्ञ चिकित्सकको दरबन्दी रहेकामा ८ को मात्रै पदपूर्ति छ । महाकालीमा २०, डडेलधुरामा १९ र टीकापुरमा १४ जना विशेषज्ञ चिकित्सकको दरबन्दी छ तर एक जनाको पनि पदपूर्ति छैन । टीकापुर अस्पतालमा एक जना काज सेवामा कार्यरत छन् ।

कोरोना संक्रमण तीव्र फैलिरहेको अवस्थामा सिकिस्त संक्रमितको उपचार गर्नुपरे क्रिटिकल केयरका लागि अत्यावश्यक जनशक्तिको सुदूरपश्चिममा चरम अभाव छ । पहिलो पंक्तिमा रहेने विशेषज्ञअन्तर्गत सुदूरपश्चिममा ६ जना मात्रै फिजिसियन छन् । ६ जना एनेस्थेसियोलोजिस्ट, ५ जना बालरोग विशेषज्ञ र ६ जना प्रसूति तथा स्त्रीरोग विशेषज्ञ रहेको अस्पतालहरूले जनाएका छन् । तीमध्ये सात पहाडी जिल्लाका अस्पतालमा फिजिसियन एक जना पनि छैनन् ।

प्रदेशमा रहेका १० वटा सरकारी अस्पतालमा दरबन्दी र करार सेवाका गरी विशेषज्ञ चिकित्सकको कुल संख्या २४ जना मात्रै छ । ती पनि अधिकांश करार सेवामा कार्यरत हुन् । संक्रमणका बेला अधिकांश बिरामीलाई श्वासप्रश्वासको समस्या हुने विगतको अनुभव छ । तर सुदूरपश्चिममा एक जना पनि श्वासप्रश्वास रोग विशेषज्ञ छैनन् । संक्रमितको उपचारका क्रममा फिजिसियन, श्वासप्रश्वास रोग विशेषज्ञ, एनेस्थेसियोलोजिस्ट, बाल रोग र प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ क्रिटिकल केयरका लागि अपरिहार्य छ । ‘वास्तवमा हामी निकै धेरै दबाबमा छौं,’ सुदूरपश्चिमको रेफरल सेन्टरका रुपमा रहेको धनगढीस्थित सेती प्रादेशिक अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. हेमराज पाण्डेले भने, ‘क्रिटिकल केयरका लागि आवश्यक जनशक्ति नै छैन भन्दा पनि हुन्छ ।’

सुदूरपश्चिममा सरकारी दरबन्दी र करारबाट गरी उपलब्ध ६ जना फिजिसियनमध्ये सेती प्रादेशिक अस्पतालमा पाँच जना कन्सल्टेन्ट फिजिसियन र महाकाली प्रादेशिक अस्पतालमा एकजना जनरल फिजिसियन मात्र छन् । अन्य कुनै पनि अस्पतालमा फिजिसियन छैनन् । ‘सिकिस्त संक्रमितको उपचारका लागि फिजिसियनको प्रमुख आवश्यकता हुने गर्छ,’ बैतडी अस्पतालका प्रमुख डा. वसन्त जोशी भन्छन्, ‘क्रिटिकल केयरका लागि आवश्यक विशेषज्ञ चिकित्सकको संख्या सुदूरपश्चिममै अत्यन्तै न्यून छ । पहाडी जिल्लामा त एक जना पनि छैनन् ।’ सरकारले सुदूरपश्चिमभरिका लागि दुई जना फिजिसियनको दरबन्दी पूर्ति गरेको छ । सेती प्रादेशिक, महाकाली प्रादेशिक, टीकापुर र डडेलधुरा अस्पतालमा विभिन्न तहका फिजिसियनको दरबन्दी भए पनि वर्षौंदेखि रिक्त छ । सेतीमा ३ जना, महाकालीमा ३, डडेलधुरामा एक र टीकापुर अस्पतालमा एक जना फिजिसियनको दरबन्दी छ ।

यस्तै, भेन्टिलेटर सञ्चालनका लागि नभई नहुने एनेस्थेसियोलोजिस्ट प्रदेशभर ६ जना मात्र छन् । सेतीमा एक जना, महाकालीमा २, डडेलधुरामा २ र टीकापुर अस्पतालमा एक जना एनेस्थेसियोलोजिस्ट कार्यरत छन् । ती पनि सबै करार सेवाका हुन् । प्रदेश सरकारले पहाडी जिल्लामा गत वर्ष नै आईसीयू र भेन्टिलेटर उपलब्ध गराए पनि जनशक्तिको अभावमा थन्किएका सम्बन्धित अस्पतालका कर्मचारीले बताए । उनीहरूका अनुसार जनशक्ति अभावमा भेन्टिलेटर सञ्चालन हुन सम्भव छैन । प्रदेशले पठाएका आईसीयू भेन्टिलेटर अधिकांश पहाडी जिल्लामा सञ्चालनमै छैनन् । कोरोना संक्रमणका बेला क्रिटिकल केयरका लागि बालरोग र प्रसूति तथा स्त्रीरोग विशेषज्ञको जरुरत हुने स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् । पहाडी जिल्लाका कुनै पनि अस्पतालमा यी विशेषज्ञ उपलब्ध छैनन् । प्रदेशभर ५ जना बालरोग र ६ जना प्रसूति तथा स्त्रीरोग विशेषज्ञ उपलब्ध छन् । तीमध्ये सेतीमा २ जना, महाकालीमा एक, डडेलधुरा र टीकापुरमा १/१ जना बालरोग विशेषज्ञ छन् ।

यस्तै, प्रदेशमा उपलब्ध प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञमध्ये सेतीमा २, महाकालीमा २, टीकापुर र डडेलधुरा अस्पतालमा एकएक जना मात्र कार्यरत छन् । ‘अन्य प्रदेशमा विशेषज्ञ चिकित्सकको संख्या बढी छ, मेडिकल कलेज छन् तर हाम्रोमा भएको जनशक्तिमा पनि संघले तानेर लैजान्छ,’ सेतीका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. पाण्डेले भने, ‘गेटा मेडिकल कलेज यथासक्य चाँडो सञ्चालनमा आएको भए केही सहयोग हुने थियो ।’ सेती प्रादेशिक अस्पतालका सूचना अधिकारी दिलीप श्रेष्ठका अनुसार एघारौं तहको प्रमुख कन्सल्टेन्ट फिजिसियन एक जनाको दरबन्दी रहेको यस अस्पतालमा उक्त दरबन्दी वर्षौंदेखि रिक्त छ । नवौ र दशौं तहका दुई जना बरिष्ठ फिजिसियन कन्सल्टेन्टको दरबन्दी रहेको सेती प्रादेशिक अस्पतालमा एक जनाको मात्रै पदपूर्ति छ । तीन जना बाल रोग विशेषज्ञको दरबन्दी भए पनि एक जना मात्रै कार्यरत छन् । तीमध्ये एकजना डा. हेमराज पाण्डे हाल मेडिकल सुपरिटेन्डेन्टको जिम्मेवारीमा छन् । ऐनेस्थेसियोलोजिस्ट एक जनाको दरबन्दी रहेकोमा उक्त पद पनि रिक्त छ ।

प्रकाशित : पुस ३०, २०७८ ११:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×