घर फर्किंदा स्याउ कोसेली- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार

घर फर्किंदा स्याउ कोसेली

कान्तिपुर संवाददाता

कञ्चनपुर — हातमा झोला । पिठ्युँमा ओडने ओछ्याउने कपडादेखि भाँडाकुँडाको भारी । काँधमा स्याउको पेटी । कञ्चनपुरको लालझाडी गाउँपालिका ३ कसुवाका भगीरथ राना आइतबार गड्डाचौकी नाकामा यस्तै अवस्थामा भेटिए ।

यतिबेला गड्डाचौकी नाकामा दसैंका लागि घर फर्किने नेपाली कामदारको भीड बढेको छ । सबैका काँध र हातमा झोलाहरू देखिन्छन् । भारत हिमाञ्चल प्रदेशको सिमलाबाट फर्किेनहरूको भने छुट्टै पहिचान हुन्छ । ओड्ने ओछ्याउनेदेखि भाडाकुडा सबै बोकेर फर्किन्छन् । अझ मालिकले मायाको चिनोका रुपमा दिएको स्याउको पेटी पनि संॅगै हुन्छ ।

‘घर आउॅंदा स्याउका बगान मालिकलै नै एक पेटी स्याय दिएर पठाउॅछन्,’ रानाले भने, ‘किन्नु पनि पर्दैन, आफैंले टिपेको स्याउ मालिकले माया गरेर दिन्छन् ।’ उनका अनुसार मालिकले घर फर्किने सबै कामदारहरूलाई एक/एक पेटी स्याउ दिएर पठाउछन् । उनीहरू ९ जनासॅंगै घर फर्किन लागेका हुन् । सबैले एक/एक पेटी स्याउ बोकेका छन् । एक पेटीमा २० किलोग्रामसम्म स्याउ हुन्छ । ‘दसैका लागि फलफूल किन्नु पर्दैन, यही स्याउले काम चल्छ,’ रानाले भने, ‘आफैंले टिपेर काम गर्ने ठाउँबाटै ल्याएकाले अझ राम्रो लाग्छ ।’

उनका अनुसार बाटोमा कतिपयले स्याउको भाडा पनि लिने गरेकाले केही समस्या हुने गर्छ । तर कतिपयले अन्य सामानको भाडा लिए पनि स्याउको भाडा लिँदैनन् । ‘मालिकले माया गरेर दिन्छन्, हामीलाई पनि घरमा केटाकेटीका लागि राम्रै हुन्छ,’ सुर्खेतको चौकुने गाउँपालिकाका ओमप्रकाश थापाले भने, ‘लुगाकपडासंॅगै एक पेटी स्याउ पनि बोकेर फर्किन्छौं ।’ उनी विगत ४/५ वर्षदेखि सिमलामा स्याउ टिप्ने काम गर्छन् ।

असारमा सिमला पुग्ने र दसैंका लागि घर फर्किने नियमित जस्तै छ । सिमलामा असार साउनसम्म स्याउ टिप्ने काम चल्छ । त्यसपछि घाँस काट्ने काम सुरु हुन्छ । दसैं नजिकिएपछि घर फर्किने हतार । ‘यतिबेला स्याउ नलिएरै पनि के आउनु,’ थापाले भने, ‘किनेर ल्याउन सकिँदैन, घर परिवारले पनि आस गरेका हुन्छन् ।’

यतिबेला सिमलाबाट घर फर्किने हरेक नेपाली कामदारले एक/एक पेटी स्याउ बोकेकै हुन्छन् । कतिपयले कपडाको बोरीमै राखेर ल्याउँछन् । कतिपयले छुट्टै बोकेर ल्याउँछन् । अन्य सामान भन्दा पनि स्याउको पेटी निकै जतन साथ ल्याउछन् । नाकामा घर फर्किनेहरूले स्वास्थ्य जाँचका क्रममा एकै ठाउँ राखेको सामानमा स्याउकै पेटी बढी देखिन्छन् । उनीहरू चढ्ने गाडीको छतहरू पनि स्याउकै पेटीले भरिएका हुन्छन् ।

‘हामीले एक/एक पेटी किनेर पनि ल्याउछौं,’ कैलाली सुख्खडका नन्दराम शाहीले भने, ‘मालिकले दिएको एक पेटीले मात्रै घरमा पुग्दैन, दसैंका लागि थप एक पेटी किनेर ल्याउँछौं ।’ उनका अनुसार सिमलाको स्याउ मिठो हुने र त्यहाँ सस्तो पनि पर्ने भएकाले सबैले बोकेर ल्याउने गरेका हुन् । स्याउलगायत अन्य सामानको भारी बढी हुॅदा कतिपयले दोब्बर भाडा समेत तिर्नुपरेको पाइन्छ । सवारी चालकहरूले विभिन्न वहाना बनाउदै चर्को भाडा लिने गरेको पाइन्छ । सिमलादेखि बनबासासम्म होस वा बनबासादेखि गड्डाचौकी नाकासम्म यात्रुको भाडा बराबर सामानको समेत भाडा लिने गरेको पीडितहरू बताउँछन् । कतिपयले बार्गेनिङ गरेर आउने भएकाले सामानको भाडा तिर्नुपर्दर्नै ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ १२:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

५ दिने यात्रापछि ८५ वर्षीया रारामा

राजबहादुर शाही

मुगु — खोटाङको दिक्तेलकी ८५ वर्षीया पवित्रा भट्टराई पर्यटक बनेर सडक मार्गबाट रारा पुगेकी छन् । ५ दिनको जिप यात्रापछि उनी रारा पुगेकी हुन् । रारा घुमेर फर्किएका एक आफन्तबाट राराको वर्णन सुनेकी उनलाई २ वर्षदेखि रारा आउने हुटहुटी चलेको थियो । ‘राराको सुन्दरता साँच्चिकै शब्दमा वर्णन गर्न नसकिने रहेछ,’ उनले भनिन्, ‘बाटोको मनमोहक दृश्य अनि राराको सुन्दरताले मनै छोयो ।’

रारा पुग्ने उनको तीव्र इच्छापछि उनका छोरा विशाल भट्टराईले रारा पुग्ने व्यवस्था मिलाएका हुन् । जिपबाट खोटाङ–काठमाडौं–नेपालगन्ज–सुर्खेत हुँदै उनीहरू रारा पुगेका हुन् ।

कति बेला रारा देखौँला भन्ने उत्सुकताले यात्रामा कुनै थकानको महसुस नभएको भट्टराईले बताइन् । ‘जीवनको उत्तरार्धमा भए पनि रारा देख्न पाइयो,’ उनले भनिन्, ‘फेवातालभन्दा रारा कैयौं गुणा सुन्दर रहेछ ।’ उनले शनिबार दिनभरि डुंगामा बसेर रारातालको सयर गरिन् । स्थानीय रहनसहन, कर्णाली राजमार्ग, कर्णाली नदीलगायतले पनि आफूलाई लोभ्याएको उनको भनाइ छ ।

पौडेल आइतबार भने घोडा चढेर रारा आसपासका गाउँमा घुम्न गइन् । रारामा एक रात बसेर मार्सी चामलको भातको स्वाद चाख्न पाउँदा धेरै खुसी लागेको उनको भनाइ छ । ‘सरकारले रारातालको संरक्षण गर्न जरुरी छ, यहाँको प्राकृतिक सुन्दरतालाई कायम गर्न सके लाखौं विदेशी पर्यटक रारामा ल्याउन सकिन्छ,’ उनले भनिन्, ‘पूर्वाधार अभावमा पनि रारा ओझेलमा परेको छ, सरकारले यसमा ध्यान दिन जरुरी छ ।’

रारा आएर विभिन्न प्रजातिका हिमाली वन्यजन्तु र चराहरू देख्न पाएको उनले बताइन् । ‘रारा आउने सडक जीर्ण हुँदा केही दुःख भोग्नुपर्‍यो, तर पनि राराको सुन्दरताले सबै थकान मेटायो,’ उनले भनिन्, ‘आएका पर्यटकको सुविधाका लागि रारा नजिक १०/१५ वटा होटलको व्यवस्था गर्न सके पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिन्छ ।’ कोठा नपाएर टेन्टमा बास बस्नुपरेको उनीसँगै घुम्न आएकी मञ्जु पोखरेलले बताइन् ।

दसैं सुरु भएसँगै बिदाको मौका पारी रारा घुम्न आउनेहरूको संख्या बढ्दै गएको छ । अहिले दैनिक १ सयसम्म आन्तरिक पर्यटक रारा घुम्न आएको रारा राष्ट्रिय निकुञ्जका संरक्षण अधिकृत बद्रिविनोद दाहालले बताए । उनका अनुसार रारामा आन्तरिक पर्यटकको चाप बढ्न थालेपछि होटल व्यवसायी, डुंगा चालक र घोडा व्यवसायीको समेत व्यस्तता बढेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ १२:३६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×