गर्भवती र सुत्केरीका सारथि- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गर्भवती र सुत्केरीका सारथि

कान्तिपुर संवाददाता

बैतडी — पाटन नगरपालिका–१० की धनेश्वरी महरा २ महिनाकी सुत्केरी छन् । दोस्रो सन्तानकी आमा उनी आफ्ना बालबालिका स्वस्थ देखेर खुसी छिन् । उनले गर्भावस्था र सुत्केरीमा आफ्नो र बच्चाको स्याहार राम्रैसँग गरिन् । यो सबै गाउँकी महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा भएको उनले सुनाइन् ।

‘पहिलो पटक गर्भवती हुँदा केही थाहा थिएन । सबै स्वयंसेविका दिदीले सिकाउनुभयो । ३ महिना पूरा भएपछि आफूसँगै स्वास्थ्य संस्था लिएर जानुभएको थियो,’ धनेश्वरीले भनिन्, ‘गर्भवती भएका बेला कहिले स्वास्थ्य संस्था जाने, के–के गर्ने भन्ने बारे केही थाहा नपाएको अवस्थामा स्वयंसेविका दिदीले सबै सहयोग गरिदिनुभएको हो ।’ बच्चा जन्मिसकेपछि पनि कुन खोप कहिले लगाउने भनेर उनैबाट खबर पाएको उनको भनाइ छ ।

दुर्गम क्षेत्रमा गर्भवती र सुत्केरीको हेरविचारमा सारथिको भूमिकामा छन् स्वास्थ्य स्वयंसेविका । परिवार नियोजनका साधन प्रयोगदेखि गर्भवती र सुत्केरीलाई सहजीकरण उनीहरूले नै गर्दै आएका छन् । गर्भवती भएपछि महिलाले आफूलाई जानकारी गराउने गरेका पाटन–१० की महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका जानकी भट्टले बताइन् । उनीहरूलाई स्वास्थ्य संस्था लैजानेदेखि आइरन चक्की, जुकाको औषधि खान सल्लाह दिने गरेको उनले बताइन् । ‘बच्चा नहुन्जेलसम्म उनीहरूलाई भेटिरहेका हुन्छौं । जाँच गर्नुपर्ने महिनामा स्वास्थ्य संस्था जान भन्छौं,’ भट्टले भनिन्, ‘सुत्केरी व्यथा लागे पनि सँगै जान्छौं । बच्चा जन्मेको ३ र ७ दिनमा अनिवार्य उनीहरूको घर पुग्छौं ।’ पहिले घरमै गएर धेरै सोधपुछपछि मात्र गर्भवती भएको थाहा दिने महिला अहिले गर्भवती भएको थाहा पाउनासाथ सल्लाहका लागि आफूहरूकहाँ आउने गरेका उनले अनुभव सुनाइन् । शिशुलाई खोप कहिले र कहाँ लगाउने भनेर आमालाई खबर गर्ने काम पनि आफूहरूले गर्ने गरेको उनले बताइन् । भट्ट १३ वर्षअघिदेखि यसरी नै महिला र शिशु स्याहारमा खटिँदै आएकी छन् ।

दोगडाकेदार गाउँपालिका–३ श्रीकोटकी सरस्वती जोशी २०६४ बाट महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका छिन् । आफूहरूले ३ महिना पूरा भएपछि गर्भवतीलाई स्वास्थ्य संस्था लैजानेदेखि शिशु जन्मेपछि ५ वर्ष नपुगुन्जेलसम्म निगरानीमा राखेर लगाउनुपर्ने खोप, औषधिलगायत स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी दिने काम गरिरहेको बताइन् । ‘रगत बग्ने, पेट दुख्ने समस्या भएमा हामीलाई भन्छन् । हामीले स्वास्थ्यकर्मीलाई खबर गरेर उपचारका लागि पठाउँछौं । लाजले सिधै भन्न सक्दैनन् । हामीमार्फत परिवार नियोजनका साधन पनि प्रयोग गरिरहेका छन्,’ उनले भनिन् ।

गर्भावस्थामा ध्यान दिनुपर्ने स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले नै जानकारी दिने गरेको पाटन–१० की पार्वती भट्टले बताइन् । स्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रम भएमा खबर गरेर लैजाने गरेको पनि उनले सुनाइन् । ७ महिनाकी गर्भवती उनले भनिन्, ‘आइरन चक्की, जुकाको औषधि र अन्य जाँचका लागि स्वयंसेविकाले नै खबर गर्नुहुन्छ ।’ नियमित जाँचसँगै बच्चा जन्माउनको लागि पनि स्वास्थ्य संस्थामै जानुपर्ने सुझाव आफूलाई दिने गरेका उनको भनाइ छ । स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा गर्भावस्थामा धेरै राहत महसुस गरेको उनले अनुभव सुनाइन् ।

महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा दुर्गमका महिलालाई धेरै राहत मिलेको सिगास गाउँपालिका–९ को चौखाम स्वास्थ्य चौकीका इन्चार्ज वीरेन्द्र क्षत्रीले बताए । गाउँमा आमा समूहको बैठक बसालेर स्वास्थ्यका बारे स्वयंसेविकाले जानकारी दिने गरेको उनले बताए । पूर्ण खोप, भिटामिनसँगै पोषणबारे उनीहरूले नै महिलालाई जानकारी दिने गरेको उनको भनाइ थियो । स्वयंसेविका भएकै कारण आइरन चक्की, भिटामिन ‘ए’, परिवार नियोजनका साधनहरू टोलमै महिलाहरूले पाउने गरेका छन् । कोरोना महामारीका समयमा पनि गाउँमा मास्कको प्रयोग, साबुनपानीले हातधुनेबारे जानकारी दिएर उनीहरूले धेरै सहयोग गरिरहेको क्षत्रीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ १०:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विद्यालय खुले, पुस्तक पुगेन

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — कोरोना संक्रमणका कारण लामो समयदेखि बन्द रहेका विद्यालय खुल्न थालेका छन् । भौतिक उपस्थितिमै नियमित पठनपाठन सुचारु भए पनि विद्यार्थीहरूले पाठ्यपुस्तक भने पाउन सकेका छैनन् । कञ्चनपुरमा भदौ तेस्रो सातादेखि नै पठनपाठन सुचारु भएको हो । 

स्थानीय तहहरूले स्वास्थ्य सुरक्षाको मापदण्ड र शिक्षा मन्त्रालयको विद्यालय सञ्चालन कार्यविधि पालना गरेर भौतिक रूपमा कक्षा सञ्चालन गर्न सकिने निर्णय गरेपछि यहाँका विद्यालयहरू सुचारु भएका हुन् । ‘स्कुल खुले, पढाइ पनि सुचारु भयो तर विद्यार्थीले पाठ्यपुस्तक पाउन सकेका छैनन्,’ नेहा पुस्तक भण्डारका शंकरदत्त भट्टले भने, ‘विद्यार्थीहरू दिनहुँ पुस्तक खोज्दै आइरहेका छन् ।’ उनका अनुसार कक्षा १० को अर्थशास्त्र, ८ र ९ को अनिवार्य विषय र अन्य ऐच्छिक विषयका पुस्तकको अभाव छ ।

ढिलो गरी विद्यालय खुल्नु र विद्यार्थीको यकिन तथ्यांक उपलब्ध नभएका कारण पाठ्यपुस्तक अभाव भएको हुन सक्ने शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ कार्यालय कञ्चनपुरका शाखा अधिकृत राजेन्द्र भट्टले बताए । उनका अनुसार गत वर्ष भर्ना भएका सबै विद्यार्थी अझै भर्ना भएका छैनन् । ‘विद्यालयले माघ, फागुनमै उपलब्ध गराउने तथ्यांकका आधारमा पाठ्यपुस्तक आउने हो,’ उनले भने, ‘गत वर्षदेखि यो प्रक्रिया सबै रोकिएको छ ।’ प्रावि तहको पाठ्यपुस्तक निजी छापाखानामा छापिन्छ । सरकारले १ देखि १० कक्षासम्मका पाठ्यपुस्तक निःशुल्क उपलब्ध गराउँछ । कक्षा ६ देखि १० सम्मका पुस्तक जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रले छाप्ने गरेको छ । समयमै पुस्तक नछापिने गरेका कारणसमेत अभाव हुने गरेको छ ।

‘तल्लो कक्षाको पाठ्यक्रम फेरिने भएकाले एकमुष्ट ठूलो परिमाणमा पाठ्यपुस्तक छाप्न सकिँदैन,’ जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र धनगढीका क्षेत्रीय प्रमुख ध्रुव पन्तले भने, ‘अन्य कक्षाका पुस्तकहरू पनि छपाइमै ढिलो हुने गरेको छ ।’ उनका अनुसार कक्षा ४, ७, ८, ९ र १० मा ३/३ हजार थान पुस्तकको अभाव छ । उनले त्यहीअनुसार माग गरिएको बताए । कक्षा ११ र १२ को सामाजिक विषयको पुस्तक पनि अभाव छ । उक्त कक्षाका पनि १ हजार थान पुस्तक माग गरिएको पन्तले बताए ।


प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ १०:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×