बाली बिमामा बढेन आकर्षण- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बाली बिमामा बढेन आकर्षण

बिमा कम्पनीहरूले किसानलाई सहजीकरण गर्न नसकेका कारण पनि समस्या
गणेश चौधरी

टीकापुर — जानकारी अभाव र झन्झटिलो प्रक्रियाका कारण बाली बिमामा कृषकको आकर्षण बढ्न सकेको छैन । कृषि बिमाका लागि बिमा कम्पनीहरूले पनि किसानलाई जानकारी नगराउने भएकाले पनि यसमा किसानको चासो नदेखिएको हो ।


सरकारले यसअघि कृषि तथा पशुपन्छी बिमा कार्यक्रममा चालु अर्थिक वर्षमा ५० प्रतिशत अनुदानको व्यवस्था गरेको छ । शुक्रबार अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले प्रस्तुत गरको प्रतिस्थापन बजेटमा त्यसलाई बढाएर कृषि बिमामा ८० प्रतिशत अनुदान दिने उल्लेख गरिएको छ । गत आवमा ७५ प्रतिशतसम्मको अनुदानको व्यवस्था थियो । कृषि अनुदान र बैंकको कर्जाको लागि मात्रै धेरै किसानले बाली तथा पशु बिमा गर्ने गरेको पाइएको एनएलजी इन्स्योरेन्सका अभिकर्ता देवीराम कोइरालाले बताए । ‘बाली तथा पशुपन्छी बिमा नगरेसम्म बैंकले ऋण दिँदैन । त्यस्तै अनुदानका लागि सरकारले बिमा अनिवार्य गरेको छ,’ उनले भने, ‘त्यही भएर मात्र किसान बाध्य भएर बिमा गर्छन् तर बिमालाई अवसरका रूपमा लिएका छैनन् ।’

उनका अनुसार बाली तथा पशु बिमाका बारेमा नबुझेरै बिमा गर्दा किसानले व्यवसायमा क्षतिवापतको बिमा रकम नपाउने अवस्था रहेको छ । पशु तथा बालीमा क्षति भएमा बिमाबाट पाइने रकम एकदमै कम भएकाले पनि किसान बिमामा आकर्षित नभएको बंगुरपालन गरेका टीकापुर–१ बनगाउँका किसान लालवीर चौधरीले बताए । ‘बिमा गरेको बंगुर मरेमा बिमा कम्पनीले १० हजारभन्दा बढी रकम दिन्न । बिमा गरेको बंगुर एक क्विन्टलको छ भने बिरामी भएमा काटेर बेच्दा घटीमा ३५ हजार रुपैयाँ आउँछ,’ उनले भने, ‘बंगुर मरेमा १० हजार मात्र आउँछ । त्यसैले बिमा गरेको बंगुरको उपचार गर्नुभन्दा काट्दा नै किसानलाई फाइदा हुन्छ ।’

माछाको बिमा कति दिनमा कसरी गर्ने, आलुलगायतका तरकारी बालीको बिमा कहिले गर्ने र बाली नष्ट भएमा किसानले कति रकम पाउनेलगायत जानकारी किसानलाई नहुँदा पनि बालीको बिमा हुन नसकेको किसानहरू बताउँछन् । राष्ट्रिय बिमा कम्पनी लिमिटेड धनगढीका प्रतिनिधि काशीराम जोशीले नेपालमा पशु बिमाको अवस्था राम्रो रहेको र बाली बिमामा किसान अझै आकर्षित हुन नसकेको बताए । उनले भने, ‘बिमा कम्पनी र किसानबीच समन्वयको अभाव छ ।’

रानी–जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको कृषि कार्यान्वयन इकाइ टीकापुरका प्रमुख भरत कँडेलले किसानले बिमा कम्पनीलाई र बिमा कम्पनीले किसानलाई दोष दिने अवस्था रहेको बताए । ‘किसान र बिमा कम्पनीबीच निरन्तर संवाद जरुरी देखिन्छ,’ उनले भने । बिमा कम्पनीहरूले किसानलाई राम्रो सहजीकरण गर्न नसकेका कारण बाली बिमामा समस्या देखिएको कँडेलले बताए । उनले भने, ‘बिमा कम्पनीले किसानहरूलाई सहज हुने गरी बढीभन्दा बढी किसानलाई बिमाको पहुँचमा ल्याउन आवश्यक छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७८ १०:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

थारू समुदायमा अट्वारी रमझम

गणेश चौधरी

टीकापुर — पश्चिम नेपालका थारू समुदाय आइतबार अट्वारी पर्व मनाइरहेका छन् । अट्वारी पर्वमा दिनभर व्रत बसेर साँझ भान्सा कोठाभन्दा फरक कोठा ‘बहरी’ मा कमेरो माटो, गाईको गोबरले लिपेर पवित्र तरिकाबाट रोटी पकाएर व्रत पूरा गर्ने परम्परा छ । 


यो पर्वमा विशेषगरी तोरीको तेलमा विभिन्नथरीका रोटी पकाउने चलन छ । व्रत बसेका आफैंले रोटी पकाउने गर्छन् । पूजाका लागि पकाइने रोटी नफर्काएरै पकाउने चलन छ । जसलाई थारूहरू ‘रोट’ भन्ने गर्छन् । यो रोटी पूजाका लागि अलग्गै राख्नुपर्छ । रोटी पकाउँदा व्रत बसेका बाहेक अरूहरू त्यो ठाउँ जान वा छुन पाउँदैनन् ।

यस्तो रोटी पकाउनलाई चोखो आगोको जरुरी हुन्छ । यसका लागि ‘गन्यारी’ भन्ने काठबाट निकालिएको आगोले रोटी पकाउने चलन रहेको छ । त्यही आगोलाई घिउ, रोट, दही, काँक्रा, केरा, अम्बालगायत फलफूलले अग्नि देवतालाई अर्पण गरी आफ्ना दिदीबहिनीहरूको नाममा ‘अग्रासन’ छुट्टाएर यो पर्व मनाइने थारूहरू बताउॅछन् ।

टीकापुर नगरपालिका–१ का वीरबहादुर थारू भन्छन्, ‘थारू समुदायले यो पर्वमा अग्निलाई देवता मानेर पूजा गर्ने र भ्यावाँ (भीम) को पूजा गरिन्छ । आगो पनि शक्ति हो र भीम पनि बलियो मानिएकाले उनको पूजा गरिएको हो । यसको पूजाले शक्ति प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ ।’ कृष्ण जन्माष्टमीपछिको दोस्रो आइतबारका दिन थारूहरूले अट्वारी व्रत बस्ने चलन रहेको वीरबहादुरले बताए । थारू राजा दंगीशरणको पक्षमा पाँच पाण्डवमध्येका भीमले तावामा पकाउन राखेको रोटी पनि नखाई दंगीशरणको पक्षमा लडेकाले यो चाडमा थरीथरीका रोटी पकाएर अग्नि देउतालाई चढाउने र खाने खुवाउने गरिएको थारू बूढापाका भन्छन् । अट्वारी पर्वको भोलिपल्ट बिहान भात तरकारी पनि अग्नि देउतालाई चढाउने र पकाएको खाना पनि अग्रासनका रूपमा छुट्याइसकेपछि खाने चलन छ ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७८ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×