श्रीमान्‌बाटै लगातार हिंसा- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

श्रीमान्‌बाटै लगातार हिंसा

‘सामान्य झैझगडा हुँदा प्रहरी चौकी जाने भए यसअघि पनि जान्थे नि तर प्रहरीले पनि सामान्य रूपमा लिएपछि न्याय खोज्न कहाँ जानु ?’
मेनुका ढुंगाना

अछाम — ढकारी गाउँपालिका–३ की ३४ वर्षीया सीता (नाम परिवर्तन) श्रीमान् भारतबाट फर्केयता शारीरिक तथा मानसिक याताना भोगिरहेकी छन् । भारतमा कोरोना संक्रमण बढ्न थालेपछि गत वर्ष उनका श्रीमान् घर फर्किए । घर आएको एक महिनासम्म दम्पतीबीच राम्रै मेलमिलाप थियो । तर, दोस्रो महिनादेखि श्रीमान्ले मदिरा सेवन गरी श्रीमती र छोराछोरीलाई कुटपिट गर्न थाले ।

दिनदिनै हुने गरेको कुटपिट सहन नसकेपछि सीताले छरछिमेकीलाई आफ्नो समस्या सुनाइन् । छरछिमेकीले उनलाई आपसमा मिलेरै बस्नुपर्नेमा जोड दिए । सल्लाह सुझाव दिने सबैले प्रहरीलाई खबर गर्नु हुँदैन, बदनाम हुन्छ भनेर सम्झाए । तर, सीता यातना सहेर लामो समय श्रीमान्सँगै बस्न सक्ने स्थितिमा थिइनन् । उनी पीडा खेप्ने नसक्ने भएपछि माइतीको सहारामा बसिरहेकी छन् । ‘गाउँका जनप्रतिनिधि पनि मिलेरै बस्नुपर्छ भन्छन् । साँझबिहान श्रीमान्बाट हुने कुटपिट सहेर बस्नै सक्ने अवस्था छैन । त्यसैले छोराछोरीसहित माइतीघरमा बसेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘बिहानैबाट रक्सी खान सुरु गर्ने, गाउँबाट ऋण मागेर ल्याउ भनेर पिट्ने गरेका छन् ।’

मंगलसेनकी हिरा (नाम परिवर्तन) ले भारतबाट फर्किएका श्रीमान्ले मदिरा सेवन गरी चरम यातना र अनावश्यक शंका गर्न थालेपछि २ छोरीसहित प्रहरी चौकीमा उजुरी दिइन् । प्रहरीले सामान्य घरायसी झगडामा मेलमिलाप नै गर्नुपर्छ भनेपछि उनी सहमत भइन् । तर त्यो सहमति धेरै टिकेन । ‘प्रहरी चौकीमा जाँदा मेलमिलाप गराउँछन् । घर फर्किएपछि फेरि रक्सी खाएर कुटपिट गर्न र शंका गर्न सुरु हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘सामान्य झैझगडा हुँदा प्रहरी चौकी जाने भए यसअघि पनि जान्थे नि । अति भएपछि मात्रै प्रहरी चौकीसम्म जान बाध्य भएकी हुँ । प्रहरीले पनि सामान्य रूपमा लिएपछि न्याय खोज्न कहाँ जानु ?’

कोरोना कहरपछि भारतबाट गाउँ फर्किने पुरुषको संख्या बढेसँगै महिला हिंसा, घरेलु हिंसा, आत्महत्याजस्ता घटना बढेको ढकारी गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष लक्ष्मी साउदले बताइन् । ‘गाउँघरमा जताततै सस्तो मूल्यको मदिरा पाइन्छ । नियन्त्रण गर्न खोज्दाखोज्दै पनि सकिएको छैन । घरमा बेरोजगार भएर बसे पनि पुरुषले रक्सी खाने पैसा कहाँबाट ल्याउँछन् । अचम्म लागेको छ,’ उनले भनिन्, ‘महिला हिंसा नगर्न भनेर प्रत्येक टोलटोलमा पुगेर निगरानी गरिरहेका छौं । तर हिंसा कम भएको छैन ।’

२०७६ साल चैतयता हत्या, हिंसा, आत्महत्यालगायत घटना बढेको अछाम जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख तुल्सीराम अर्यालले बताए । ‘मदिरा सेवन गरेर श्रीमती कुट्ने, परिवारलाई यातना दिनेजस्ता घटनामा पीडितका उजुरीहरू आइरहन्छन्,’ उनले भने, ‘कुनै मुद्दा अदालतसम्म पुग्ने खालका हुन्छन् । कतिपयमा उजुरीकर्ताहरूले नै मुद्दा नलडेर मिलापत्र गरेर बस्ने भनेर फर्किन्छन् ।’

जिल्ला प्रहरी कार्यालय अछामका प्रहरी निरीक्षक जनक बोहराका अनुसार २०७६ चैत २५ गतेदेखि हालसम्म आत्महत्याका ४८, विष सेवनका ३, पानीमा हाम फालेर मृत्यु १, आत्महत्या दुरुत्साहनका १२ र घरेलु हिंसासम्बन्धी ८६ वटा निवेदन परेका छन् । घरायसी विवादका ३९ वटा उजुरी प्रहरी कहाँ आएको उनले बताए । ‘यी सबै घटनामा भारतबाट फर्केका श्रीमान् बढी संलग्न देखिन्छन् । श्रीमान्विरुद्ध श्रीमतीले उजुरी दिएका घटना धेरै आएका छन् । अधिकांश घटनामा मदिरा सेवन नै मुख्य कारण देखिन्छ,’ उनले भने, ‘सानातिना कुरामा विवाद हुने र त्यसले पछि ठूलो रूप लिने गरेको देखियो ।’

६ महिनाकै अवधिमा ४ वटा हत्याको आशंकामा किटानी जाहेरी भएको र २२ वटा आत्महत्याका घटना भएको उनले बताए । ‘गत वर्षभरि भएका घटनाहरू यो पटक ६ महिनामै भइसके । यसले अझै ठूलो रूप लिन सक्ने देखिन्छ ।’

प्रकाशित : श्रावण ५, २०७८ ०९:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पहिरोले ग्रामीण सडक अवरुद्ध

स्थानीय र प्रदेश सरकारले प्राथमिकतामा सडक राखे पनि उनीहरूले वातावरणीय प्रभाव अध्ययन गर्दैनन्
मेनुका ढुंगाना

अछाम — वर्षा सुरुवातसँगै ठाउँठाउँमा खसेका पहिरोले अछामका अधिकांश ग्रामीण सडक अवरुद्ध भएका छन् । कतिपय कच्ची सडकमा हिलोका कारण यातायातका साधन चल्न सकेका छैनन् । ठाँटीखाँद–विनायक, रामारोशन, तुर्माखाँद, ढकारीलगायत अधिकांश ठाउँमा सञ्चालन हुँदै आएका ग्रामीण सडकहरू यतिबेला अवरुद्ध छन् ।

अछामको कमलबजार नगरपालिकामा पर्ने मध्यपहाडी राजमार्गमा सडक अवरुद्ध भएपछि थन्किएका सवारीसाधनहरू । तस्बिर : मेनुका/कान्तिपुर

स्थानीय तह र प्रदेश सरकारले पहिलो प्राथमिकतामा सडक निर्माणलाई नै राख्ने गरे पनि उनीहरूले वातावरणीय प्रभाव अध्ययन भने गर्दैनन् । विस्तृत अध्ययन नगरी मनमर्जी बनाइएका ग्रामीण सडकले एकातिर पहिरोको जोखिम निम्त्याउने गरेको छ भने अर्कोतिर वर्षाको समयमा अवरुद्ध हुने गरेका छन् । अधिकांश सडक पहिरो र भासिएर अवरुद्ध भएका हुन् ।

जिल्ला समन्वय समिति अछामका संयोजक नरबहादुर कुँवर पहिरो रोकथामका लागि सडक बनाउँदा उपभोक्ता समितिले वृक्षरोपण गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै आएको बताउँछन् । उनका अनुसार वृक्षरोपण गरिएको भए पहिरो नियन्त्रण हुन सक्थ्यो । ‘जिल्ला समन्वय समितिका तर्फबाट आवश्यकता हेरेर मात्रै सडक निर्माण गर्न स्थानीय तहहरूलाई बारम्बार सल्लाह सुझाव दिने गरिएको छ,’ कुँवरले भने, ‘पहिरो रोकथामको दायित्व पनि स्थानीय तहकै हो, तर सडक खन्दा हुने जोखिमतर्फ ख्याल गरेको पाइएन ।’

उनले स्थानीय तहलाई सडक खन्ने वा अन्य विषयमा निर्देशन दिने अधिकार जिल्ला समन्वय समितिलाई नभएको बताए । ‘तर यसबारेमा सबै स्थानीय तहमा पुगेर सल्लाह दिने गरेको उनी बताउँछन् । सडक निर्माणको होडबाजी गरिरहेका स्थानीय तहहरूले यतिबेला पनि जथाभावी डोजर चलाएर नयाँ सडक खन्न छाडेका छैनन् । कतिपय स्थानीय तहले उपभोक्ता समितिमार्फत योजनाबिना नै अनुमानका भरमा सडक निर्माण गरिरहेका छन् । धेरैजसो ठाउँमा प्राविधिकबिना सडक निर्माण गरेका छन् । केही ठाउँमा त नयाँ सडकको ट्र्याक निर्माण मात्रै होइन, पुराना सडकको मर्मतमा पनि डोजरकै प्रयोग भइरहेको छ ।

कुनै पनि स्थानीय तहले डोजर प्रयोगको मापदण्ड भने बनाएका छैनन् । जिल्लाको मुख्य सडकका रूपमा रहेको मध्यपहाडी राजमार्गअन्तर्गत ठाँटीखाँद–विनायक सडक खण्डको तीन ठाउँमा पहिरो गएकाले उक्त सडकमा सवारी आवागमनमा समस्या भएको कमलबजार नगपालिका–५ का मनिराम देवकोटाले बताए । ‘हरेक वर्षको बर्खामा यो सडक अवरुद्ध हुँदै आएको छ,’ उनले भने ।

मध्यपहाडी राजमार्गको अछाम खण्डमा २/३ ठाउँमा वर्षामा सडक अवरुद्ध हुने गरेको आयोजनाका साइट इन्चार्ज मनीष सिंहले बताए । ‘अवरुद्ध भएका बेला सडक खुलाउनका लागि जेसीभी, एक्स्काभेटर जस्ता उपकरण पहिरो जाने आसपासमा राखेका छौं । केही समय यात्रुलाई समस्या भए पनि अलपत्र छोडिएको छैन,’ उनले भने, ‘मध्यपहाडी सडक खण्डमा रुकुमदेखि अछामसम्म ठूलो पहिरो गए पनि अहिलेसम्म लामो समय अवरुद्ध भएको छैन ।’

जिल्लामा सञ्चालनमा रहेका कच्ची सडकहरूमा गाडी चलाउन समस्या हुने यातायात व्यवसायी बताउँछन् । अधिकांश ग्रामीण सडक अवरुद्ध हुँदा स्थानीयहरूलाई दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानीमा समस्या भएको छ । यसका साथै बिरामी र आकस्मिक कामका लागि जानुपर्नेहरूलाई समेत समस्या भएको स्थानीयले बताए ।

इस्टिमेटबिना अनावश्यक रूपमा डोजरले खनिएका सडककै कारण पहिरोको जोखिम बढेको छ । गाउँगाउँमा सडक पुर्‍याउने भन्दै मेसिनले काटेका सडकमा बढीपहिरो खसेको स्थानीयले बताए । विस्तृत प्राविधिक अध्ययनबिनै निर्माण भएपछि सदरमुकामबाट ग्रामीण भेगमा पुग्ने अधिकांश सडक केही पहिरोले भत्किएर त केही कच्ची बाटोमा हिलाम्य भएर अवरुद्ध भएका हुन् ।

मान्छेले खनेर बनाएका सडकमा भने डोजरले खनेको तुलनामा कम पहिरो खसेको स्थानीय बताउँछन् । ‘मान्छेले खनेर बाटो बनाएकाले मंगलसैनबाट मुजाबगर हुँदै साविकको रामारोशनसम्म गाडी चल्छन्,’ भाटाकाटियाका महेन्द्र साउदले भने, ‘मंगलसेनबाट ७ घण्टा पैदल यात्रा गर्नुपर्छ । जंगलको बाटोमा एक्लै हिँड्दा असुरक्षित महसुस हुन्छ ।’ डोजर प्रयोग गरेर निर्माण गरिएका सडकमा पहिरो जाने र अन्धाधुन्ध निर्माण गरिएकाले गाडी नचल्ने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । ‘डोजर प्रयोग गर्नुभन्दा बेरोजगार युवाहरूलाई परिचालन गरेर सडक निर्माण गर्नुपर्छ भनेर आवाज उठाउँदा कसैले सुन्दैनन् ।’ साउदले भने, ‘डोजर प्रयोग गरेको एक महिनामा नै पहिरो जान सुरु हुन्छ ।’

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ १०:१९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×