बजार उठेपछि कटासे सुनसान- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बजार उठेपछि कटासे सुनसान

गणेश चौधरी

(टीकापुर) — नुनसँग घिउ साटेर जान्थे कटासे बजारमा पहाडको प्रेम बाँडेर जान्थे कटासे बजारमा पहिलेको जस्तो चहलपहल देखिँदैन अचेल व्यापारिक सम्बन्ध गाँसेर जान्थे कटासे बजारमा ।

अक्षर साहित्य प्रतिष्ठान कैलालीका अध्यक्ष धनराज अविरलले कैललीको पुरानो बजार कटासेबारे लेखेको मुक्तक हो यो । अविरलले मुक्तकमा भनेजस्तै अहिले जानकी गाउँपालिका–९ स्थित कटासे बजारको स्वरूप नै फेरिएको छ । सूर्यप्रसाद शर्मा कटासेका पुराना व्यापारी हुन् । दुई दशकमा उनीसँगै व्यापार गरेका धेरैले टीकापुर र लम्कीमा व्यापार सारे । उनले भने ३० वर्षदेखि यहीं किराना पसल चलाउँदै आएका छन् । शर्माले भने, ‘पहिले सुदूरपश्चिम र मध्यपश्चिमका पहाडी जिल्लाका बासिन्दालाई सामान बेचेँ । अहिले त मेरा ग्राहकहरू यहीं वरपरका बासिन्दा मात्रै हुन् ।’


कटासेमा अब ४/५ वटा मात्र पसल बचेका छन् । पहिलेका ठूला पक्की घरका भग्नावशेष मात्र बाँकी छन् । बजारसँगै यहाँको प्रहरी चौकी पनि सर्‍यो । सामुदायिक विद्यालय पनि खैरीफाँटामा सरेको छ । ‘पहिलेको कटासे बजार मान्छे हराउने थियो । अब त बजार नै रहेन,’ स्थानीय लक्ष्मी न्यौपानेले भनिन्, ‘प्रहरी चौकी पनि लम्की गयो । स्कुल पनि लम्कीमा छन् । लम्कीबाट एउटा निजी स्कुलको बस आउँछ । बसभरि विद्यार्थी लम्की पढ्न जान्छन् । सरकारी स्कुल पढ्नेहरू खैरीफाँटामा पुग्छन् ।’


कटासे पूर्वपश्चिम राजमार्ग बन्नुअघि व्यवस्थित बजार थियो । तत्कालीन कर्णाली अञ्चलका सबै जिल्ला र सेती अञ्चलका अछाम, बाजुरा, डोटीका बासिन्दाले यही बजारबाट दैनिक उपभोग्य सामानहरू किनमेल र ओसारपसार गर्थे । स्थानीयले पहाडबाट आउने बेला घीउ र जडीबुटी ल्याएर बिक्री गर्थे । कटासेबाट नुन र दैनिक उपभोग्यवस्तु लिएर फर्कन्थे । विगत सम्झँदै शर्माले भने, ‘पहिलेको कटासे देखेर व्यापार थालियो । अहिले त केही पनि रहेन । व्यापार पनि छैन, छोड्न पनि सकिएको छैन ।’ प्रभावशाली नेता नभएकाले कटासे क्षेत्रको यो हालत भएको स्थानीयको बुझाइ छ । ‘बलिया नेता भएका भए राजमार्गसित बजार जोडिन्थ्यो । मान्छेको ओहोरदोहोर चलिराख्थ्यो । बजार चम्किरहन्थ्यो,’ उनले भने । कर्णाली चिसापानी हुँदै पूर्व–पश्चिम राजमार्ग कटासे बजारभन्दा करिब ३ किलोमिटर उत्तरबाटै पश्चिम मोडिएको छ । राजमार्गसित नजोडिएपछि यहाँ सवारी साधन कम मात्रै आउने गरेका छन् । उनले भने, ‘कटासे बजारबाट पहिले बसहरू सोझै अहिले लम्कीमा रहेको विद्युत पावर हाउसनिर निस्कन्थे । बसहरू कर्णाली किनार हुँदै टीकापुर जान्थे ।’


कटासे बजारको उत्तरतर्फ राष्ट्रिय गौरवको रानी–जमरा–कुलरिया सिँचाई आयोजनाको तीनवटा कुलाको इन्टेक छ । कटासेको पूर्वपट्टि कर्णाली किनारमा सामुदायिक वन छन् । यहींबाट स्थानीयले बस्तुभाउलाई घाँसपात र दाउराको जोहो गर्दै आएका छन् । बजारै नरहेपछि कटासेवासीको मुख्य पेसा कृषि बनेको जानकी–९ का वडाध्यक्ष खकेन्द्र भण्डारीले बताए ।


उहिलेको कटासे बजार अहिले ओझेलमा परेको गाउँ बनेको छ । बरु कटासेभन्दा खैरीफाँटामा बढी चहलपहल हुने गरको छ । बाटोघाटो र बस्तीको विकाससँगै ठाउँठाउँमा बजार विस्तार भएपछि यहाँ किनमेल गर्न स्थानीयबाहेक कोही पनि आउँदैनन् । ‘कटासे बजार सकियो । अब त ठाउँठाउँमा बजार बनिसके,’ उनले उबेलाको कटासे स्मरण गर्दै भने, ‘नेपालका पहाडी जिल्लाबाट मात्र होइन भारतीयहरू कालाजादु, सर्कस देखाउन आउँथे । अब त कटासे बैंस हराएजस्तो भयो ।’

प्रकाशित : फाल्गुन १८, २०७६ १०:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

शिविर आए मात्र उपचार

कान्तिपुर संवाददाता

(संखुवासभा) — मानवीर गुरुङ एक सय दुई वर्ष पुगे । उनलाई उच्च रक्तचाप, चिनी रोग र श्वासप्रश्वासको समस्या छ । तर, चचिला गाउँपालिका–१, चिचिला बजारका गुरुङ उपचार गराउन सदरमुकाम खाँदबारीसम्म आउन सक्दैनन् ।

अस्पतालसम्म ल्याउने कोही नभएका कारण गाउँमा भएको स्वास्थ्य चौकीमा सामान्य औषधि खाएर बस्न बाध्य छन् । गुरुङका लागि राम्रो उपचार सेवा लिन गाउँमै विशेषज्ञ टोलीसहितको नि:शुल्क शिविर बस्नै पर्छ । ‘बुढेसकालमा अनुभवी चिकित्सकबाट उपचार गराएँ,’ चिचिलामा सञ्चालित शिविरमा स्वास्थ्य परीक्षणपछि उनले भने, ‘गाउँमा राखिएको स्वास्थ्य जाँचले हामीजस्ता बुढापाकालाई धेरै राहत मिल्यो ।’

अस्वस्थ भए पनि सदरमुकाम खाँदबारीसम्म आउन समस्या भएपछि गुरुङजस्तै ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दा उपचारका लागि नि:शुल्क शिविरको प्रतीक्षामा हुन्छन् । गाउँमै शिविर सञ्चालन हुँदा पर्याप्त औषधि लिने र आफ्नो समस्या चिकित्सकलाई खुलेर भन्न सक्ने उनको अनुभव छ ।

चिचिला गाउँपालिकाले यसपटक विशेषज्ञ चिकित्सकसहित दुईदिने नि:शुल्क स्वास्थ्य शिविर राख्यो । यही मौकामा एक हजार चार सय स्थानीयले उपचार गराए । गाउँपालिका अध्यक्ष पासाङ शेर्पाका अनुसार सबै वडाका बिरामीका लागि शिविर स्थलसम्म आइपुग्न नि:शुल्क यातायात सेवासमेत उपलब्ध गराएको थियो । ‘धेरै रकम खर्चेर सदरमुकाम या अन्य अस्पतालमा गएर उपचार गर्न नसक्नेका लागि गाउँमै शिविर राखेका हौं,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि पाँचवटै वडामा बस र ट्याक्सीबाट बिरामी ल्याउने व्यवस्था मिलाएका थियौं ।’

नोवेल अस्पतालको सहयोगमा सञ्चालित शिविरमा १४ प्रकारको उपचार सेवा दिइएको थियो । मुटु, स्त्री तथा प्रसुति, बाल, शल्यक्रिया, मानसिक, हाडजोर्नी तथा नसा, छाला तथा यौन, नाक, कान, घाँटी, आँखा परीक्षण तथा उपचार, दन्त सेवा, न्यूरो सर्जरी, भिडियो एक्सरेलगायत सेवा दिइएको अध्यक्ष शेर्पाले बताए ।

निर्माणाधीन अरुण तेस्रो जलविद्युत् आयोजनाले पनि प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाका लागि यातायात खर्चबापत गाउँपालिकालाई एक लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको थियो । सो रकम चिचिलाका सात स्थानबाट बस र ट्याक्सीको सहयोगमा बिरामी बोक्न खर्च गरिएको उनले जानकारी दिए ।

अध्यक्ष शेर्पाका अनुसार शिविरमा उपचार हुन नसकेका बिरामीलाई पालिकाले विराटनगरसम्म लगेर नि:शुल्क उपचार गराउने छ ।

विराटनगरमा उपचारमा खर्च भएको रकम पनि गाउँपालिका र नोबेल अस्पतालले संयुक्त रूपमा बेहोर्ने सहमति भएको उनले बताए ।
आँखा नदेख्ने समस्याबाट पीडित विपन्न परिवारका वृद्धवृद्धाको शिविरमा शल्यक्रिया गरिएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत प्रकाश मगरले बताए । ‘शल्यक्रियाका लागि खर्च गर्न सक्ने आर्थिक हैसियत नभएका परिवार गाउँमा धेरै छन्,’ उनले भने, ‘उनीहरूका लागि गाउँपालिकाले आयोजना गरेको शिविर वरदान सावित भएको छ ।’

उनका अनुसार गाउँपालिकाले आँखाका रोगीका लागि चस्मासमेत नि:शुल्क वितरण गरेको छ । विपन्न तथा ग्रामीण क्षेत्रका जनतालाई लक्षित गरेर सबै प्रकारका सेवा एकै ठाउँमा दिइएको उनले बताए ।

शुक्रबारबाट सुरु भएको शिविर शनिबार सम्पन्न भएको छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १८, २०७६ १०:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×