प्रस्तावित औद्योगिक क्षेत्र : बजेट आयो, काम भएन- सुदूरपश्चिम - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

प्रस्तावित औद्योगिक क्षेत्र : बजेट आयो, काम भएन

‘२ सय ५१ उद्योग स्थापना हुनेगरी डुडेझारीमा ६ सय विघा क्षेत्रफलमा विशेष आर्थिक क्षेत्र बनाउन डीपीआर तयार’
गणेश चौधरी

टीकापुर — सुदूरपश्चिममा एउटा पनि औद्योगिक क्षेत्र छैन । पटक–पटक विभिन्न स्थानमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउने चर्चा हुँदै आए पनि हालसम्म घोषणा हुन सकेको छैन ।सरकारले केही वर्षअघि साविकको गेटा र श्रीपुर गाविस (हाल गोदावरी नगरपालिका) लाई जोडेर विशेष आर्थिक क्षेत्र घोषणा गर्ने नीति लिएको थियो । तर, कार्यान्वयन हुनसकेकोथिएन । विशेष आर्थिक क्षेत्र स्थापनाका लागि उद्योग मन्त्रालयबाट आर्थिक वर्ष ०६५/६६ मा १७ करोड रुपैयाँ बजेट निकासा भए पनि काम अघि बढेन । 

स्थानीयको जग्गा अधिग्रहण गरी करिब ३ सय बिघा क्षेत्रफलमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउने बताइएको थियो । औद्योगिक क्षेत्रको नक्सांकन भई ४ किल्ला छुट्याइएको पनि थियो । पछि स्थानीयहरूमा विवाद भएपछि विशेष आर्थिक क्षेत्र घोषणा गर्ने योजना अगाडि बढ्न सकेको थिएन ।


केही महिनाअघि प्रदेशस्तरीय औद्योगिक र पर्यटन सूचनाका बारेमा परामर्श दिन बनाइएको समितिले औद्योगिक क्षेत्र निर्माणका लागि टीकापुरलाई उपयुक्त स्थानका रुपमा सिफारिस गरेको थियो । तर, निर्णय भएको छैन । तत्कालीन टीकापुर विकास समितिले औद्योगिक क्षेत्र बनाउन विभिन्न उद्योगका नाममा स्वामित्व हस्तान्तरण गरेर जग्गा वितरण गरेको थियो । तर, ती जग्गा हाल घरघडेरीमा परिणत भएका छन् । औद्योगिक क्षेत्रका लागि भनेर दिइएका जग्गा घरघडेरीमा परिणत भएपछि फेरि जग्गाको खोजी हुन थालेको छ ।


यसका लागि कम्तीमा एक सय विघा जमिन आवश्यक पर्ने टीकापुर उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष परशुराम चपाईंले बताए । ‘धेरै ठूला उद्योगभन्दा पनि मझौला खालका ४०/५० वटा उद्योग स्थापना गर्न एक सय विघा जग्गा आवश्यक हुने अनुमान छ,’ उनले भने, ‘जग्गा सरकारी स्वामित्वमा रहनेगरी भाडामा दिने व्यवस्था गरिनुपर्छ ।’ उनका अनुसार आवतजावत सहज नभएसम्म लगानीकर्ता उद्योग खोल्न तयार नहुने भएकाले टीकापुरमा विमानस्थल सञ्चालन हुनपर्दछ । खक्रौलालाई मुख्य भन्सार नाका बनाउने सरकारी निर्णयले कच्चा पदार्थ आयातनिर्यात सहज हुने देखिएकोले औद्योगिक क्षेत्र निर्माणको घोषणा गर्नुपर्ने चपाईं बताउँछन् ।


औद्योगिक र पर्यटन सूचनाका बारेमा परामर्श दिन गठित समितिका संयोजक जनकराज शाहले मझौला उद्योग स्थापना गर्न टीकापुर उपयुक्त ठाउँ भएको बताए । ‘वनजंगल मासेर औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्न सम्भव छैन । अरु नगर तथा गाउँपालिकामा टीकापुरको जस्तो जग्गा छैन,’ शाहले भने । हाल लम्कीचुहा नगरपालिकाको डुडेझारीमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउन पहल भइरहेको जिल्ला समन्वय समितिका संयोजक सूर्यबहादुर थापाले बताए । उनले स्थानीय स्तरमा गर्नुपर्ने काम भइसकेको र फाइल मुख्य सचिवकहाँ पुगेको जानकारी दिए । ‘करिब ६ सय विघा क्षेत्रफलमा औद्योगिक क्षेत्रको डीपीआर बनाइसकेका छौं । केन्द्रले घोषणा गर्न बाँकी छ,’ उनले भने ।


रानी–जमरा–कुलरिया सिँचाइ आयोजनाले ५ मेगावाट विद्युत उत्पादनका लागि निर्माणकार्य गरिरहेकोले डुडेझारी कर्णाली र प्रदेश ५ समेतको औद्योगिक क्षेत्र हुनसक्ने थापाको भनाइ छ । उनका अनुसार डुडेझारीमा २ सय ५१ उद्योग स्थापना हुन सक्नेछन् । उद्योग स्थापना गर्न उद्योगीहरू पनि तयार रहेका उनले दाबी गरे । ‘डुडेझारी राजमार्गसित पनि जोडिएकोले आउजाउमा सहज हुने र टीकापुरमा सुदूरपश्चिमको मुख्य भन्सार नाका स्थापना भइसकेकोले भारतबाट ल्याउनुपर्ने कच्चा पदार्थ ल्याउन सहज हुनेछ,’ थापाले भने, ‘औद्योगिक क्षेत्र स्थापना भए तीन प्रदेशका जनतालाई रोजगारी दिन सकिने छ ।’


औद्योगिक क्षेत्र नहुँदा लगानीकर्ताले उपयुक्त जग्गा अभावमा उद्योग खोल्न नसकिरहेका थापाको भनाइ छ । उनले थपे, ‘उद्योगी आफैंले जग्गा किनेर उद्योग खोल्न त्यति सम्भव हुन्न । वातावरण र बस्तीका कारण पनि औद्योगिक क्षेत्र बनाउन आवश्यक छ ।’

प्रकाशित : माघ ९, २०७६ ०९:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ब्युँताइयो पूर्णचण्डी पोखरी

वरिपरिको पर्खालमा चुना–सुर्कीजस्ता सामग्रीसमेत प्रयोग गरेपछि पाखेरी पुरानै स्वरूपमा आएको स्थानीय बताउँछन्
दामोदर न्यौपाने

(ललितपुर) — वरिपरि बस्ती । उत्तरतर्फ अग्लो रुख । पोखरीको चारैतिर फलामको बार । पोखरीको आधाभन्दा बढी भागमा पानीको सतह । वैशाखसम्म सुक्खा चौरलाई ललितपुर महानगरपालिकाले पुरानै पोखरीको रूपमा पूर्णचण्डीलाई ब्युँताएको हो । २ रोपनी ३ आनाको जग्गामा पोखरी बनाइएको छ । प्राचीन स्वरूपअनुसार नै पोखरी पुनर्निर्माण गरिएपछि स्थानीय बासिन्दा खुसी छन् । 

पोखरी वरिपरिको पर्खालमा चुना सुर्कीजस्ता प्राचीन निर्माण सामग्री प्रयोग गरिएका छन् । पोखरीको पिँधमा कालोमाटो राखिएको छ । बल्खुदेखि कालो माटो ल्याएर पानी अड्याइएको छ । पोखरी वरिपरिबाट वर्षायामको पानी भित्र जान्छ भने बाहिर फिल्टर गरेर पाइपबाट पानी जाने व्यवस्था मिलाइएको छ । पोखरीमा सधैं पानी रहन डिप बोरिङ गर्ने तयारी भइरहेको उपभोक्ता समितिका सदस्य उद्धव मुल्मीले जानकारी दिए । पोखरी ब्युँतिएपछि वरिपरिका इनारसमेत रसाउन थालेको स्थानीय अशोक श्रेष्ठले बताए । ‘मेरो घरको इनार यतिबेला सुकिसक्थ्यो । यो वर्ष प्रशस्त पानी आइरहेको छ,’ उनले भने, ‘मंगलबजारको ढुंगेधारा पनि यही पोखरीको पानीले रिचार्ज हुन्छ भन्ने सुनेका छौं, हेर्दै जाऊँ यसको प्रभाव कहाँसम्म पर्ने हो ।’

पोखरी वरिपरि ३८ वटा इनार छन् । ललितपुर महानगरपालिका कार्यालयबाट मंगलबजार जाने बाटोमै पर्ने यो पोखरी ३० वर्षअघि सुकेको थियो । सुक्खा केही भागमा पार्क बनाइएको थियो । सुक्खा पोखरीको पुनर्निर्माण गत वैशाखबाट सुरु भएको हो । भदौबाट पोखरीमा पानी जमाउन थालियो । वरिपरिको निर्माण अधुरै रहे पनि पोखरीमा भने पानी जमाइएको छ । पोखरी बनाउन महानगरले १ करोड रूपैयाँ खर्च गरेको छ । पोखरीमा पर्यटक आकर्षित गर्न वाटर फाउन्टेनसमेत राख्ने तयारी भएको छ । यसका लागि नगरपालिकाले ३ लाख रूपैयाँ विनियोजन गरिसकेको छ । पूर्णचण्डी मन्दिरबाट दुईवटा पर्यटक मार्गसमेत खोलिएका छन् ।

‘मंगलबजार आउने पर्यटकलाई यतातिर पनि आकर्षित गर्छौं,’ श्रेष्ठले भने, ‘पर्यटकलाई थप एक दिन अलमल्याउने गन्तव्य हुन्छ अब यहाँ ।’ पोखरीसँगै पूर्णचण्डी मन्दिर छ । पूर्णचण्डी बुङमतीका प्रसिद्ध रातो मत्स्येन्द्रनाथको कुलदेवता मानिन्छ । विगतमा पोखरी सुक्नुको मुख्य कारण राजकुलो सुक्नु र पोखरीको वरिपरि फूल रोप्नु रहेको श्रेष्ठले बताए । ‘एकजनाले पोखरीको छेउमा फूल रोप्छु भन्यो,’ उनले भने, ‘पछि त्यो फूल बढ्दै गयो । बढ्दै गएपछि त्यसको जराले माटो अठ्याउँदै गयो । अनि पोखरी सुक्यो ।’

यीमध्ये अहिले पूर्णचण्डी र पिम्बाहल पोखरीमात्र अस्तित्वमा छन् । न्हु पोखरी सुक्खा छ । महानगरले यो पोखरीलाई पनि बनाइरहेको छ । त: पुखु रहेको जग्गामा निजी भवन बनाइएका छन् । निजी भवनको एक छेउमा पिण्ड चढाउने प्रयोजनको लागि सानो पोखरी बनाइएको छ । ‘यो ठूलो तीर्थ थियो,’ पूर्णचण्डी टोल सुधार समितिका सचिव जोनकृष्ण जोशीले भने, ‘अहिले पनि पिण्ड सेलाउन आउनेको भीड लाग्छ । त्यही भएर त्यहाँ सानो पोखरी बनाइदिएका छन् ।’

प्रकाशित : माघ ९, २०७६ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×