अपांगताका पीडा : कार्यालय प्रवेशमै समस्या

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — आफ्ना समस्या सुनाउन धनगढी उपमहानगरपालिकाको कार्यालय आएका उपेन्द्रबहादुर खडायतसहित ५ अपांगता भएकाहरूको समूह उपप्रमुख शुसिला मिश्रको कार्य कक्षसम्म पुग्नै सकेनन् । उपप्रमुख मिश्रको कार्यकक्ष माथिल्लो तलामा छ । जहाँ अपांगता भएका व्यक्ति उक्लनै सक्दैनन् । किनकि कार्यालय भवन अपांगमैत्री छैन । 



केहि महिनाअघि आफ्ना गुनासा सुनाउन मुख्यमन्त्री त्रिलोचन भट्टलाई भेट्न कार्यालयमा जाँदा शारीरिक रुपमा अशक्त व्यक्तिहरू अर्काको सहायताले मात्रै माथि जान सके । केहि घिस्रिँदै सकिनसकि माथि उक्लिएको भवानी ऐरले बताए । ‘यहाँ रहेका मन्त्रालयलगायत अधिकांश कार्यालयहरू अपांगमैत्री छैनन् । कार्यालय प्रमुख माथिल्लो तलामा बस्ने गरेको कार्यालयहरूमा त धेरैजसो अपांगता भएकाहरू सिढि चढ्नै नसकेर फर्किनु पर्ने अवस्था रहेको ऐरको भनाइ छ।

माथिल्लो तलामा उक्लन नसकेर उपमहानगरको कार्यालय पुगेका खडायतलगायतले भुई तलामै उपप्रमुख मिश्रलाई आइदिन आग्रह गरेका थिए । सबै कार्यालय अपांगमैत्री हुनुपर्ने माग गर्दै उनीहरू त्यहाँ पुगेका थिए । ‘कैलालीमा अधिकांश कार्यालय अपांगमैत्री छैनन्,’ खडायतले भने, ‘नयाँ निर्माण भएका भवनहरू पनि पुरानै ढाँचाका छन् । जसले गर्दा हामीहरू जस्तालाई साह्रै कठिनाइ छ ।’

आफुहरू उपमहानगरले नयाँ निर्माण हुने भवनहरूको नक्सा पास गर्दा अनिवार्य रुपमा अपांगमैत्री हुनुपर्ने अनुरोध गर्न आएको खडायतको भनाई छ । कार्यालयका भवनहरू अपांगमैत्री नभएकाले शारीरिक अशक्तता भएका व्यक्तिहरूलाई आफ्नो गुनासोहरू, मागहरू सम्बन्धित कार्यालयसमक्ष राख्नै समस्या हुने गरेको उनी बताउँछन् । ‘थुप्रै पटक सिँढि चढ्न नसकेर कार्यालयको ढोकाबाटै फर्किनु परेको छ,’ अर्का फरक क्षमताका व्यक्ति भवेन्द्र सिंहले भने, ‘साह्रै दु:ख लाग्ने अनुभवहरू छन् । आफ्ना समस्याहरू प्रमुख कहाँ पुर्‍याउनै पाउदैनौं ।’ कतिपय कार्यालयका प्रमुखहरूसँग कार्यकक्ष भुइतलामा सार्न आग्रह गर्दा पनि अटेर गरेको उनले सुनाए ।

सरकारले सरकारी कार्यालयहरू अपांगमैत्री हुनुपर्ने नीति ल्याएको ७ बर्ष पुगिसक्दा पनि नयाँ बन्ने सरकारी भवन पुरानै ढाँचामा बनिरहेको उनको गुनासो छ । महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयले २०६९ सालमा भौतिक संरचना तथा सञ्चार सेवा निर्देशिका जारी गरेर अपांगहरूको सहज पहुँचका लागि सरकारी कार्यालय र सार्वजनिक स्थानहरू अपांगमैत्री हुनुपर्ने उल्लेख गरेको छ ।

राष्ट्रिय अपांग महासंघ नेपाल सुदूरपश्चिम प्रदेश कार्यालय कार्यसमिति अध्यक्षसमेत रहेका खडायत अहिले आफ्नो संघले प्रत्येक कार्यालयमा गएर अपांगमैत्री कार्यालय बनाइदिन अनुरोध गरिरहेको बताए । उनले यो प्रयास विगतदेखि नै थालेको भए पनि सुनुवाइ नभएको बताए । ‘हामीले पटकपटक मन्त्रालयलगायत विभिन्न सरकारी कार्यालयमा गएर आग्रह गर्‍यौं । तर, सबैले नसुने झै गरे,’ उनले भने, ‘कार्यालयका प्रमुख र उपप्रमुखहरूकै मानसिकता अपांगमैत्री बनाउन आवश्यक छ ।’

धेरैजसो स्थानीय तहले धमाधम आफ्ना नयाँ कार्यालय भवनहरू निर्माण गरिरहेका छन् । तर, ती कुनै पनि भवन अपांगता भएका व्यक्तिलाई ख्याल गरी नबनाइएको खडायतको गुनासो छ । ‘कुनै पनि स्थानीय तहमा जाँदा त्यहाँका प्रमुख र उपप्रमुखहरूको कार्यकक्ष माथिल्लो तहमा हुनेगर्छ । जहाँ हामीहरू सहजै जान सक्दैनौं,’ उनले भने, ‘प्रमुखहरूले भुइतलामा कार्यकक्ष बनाएर अपांगता भएका व्यक्तिलाई पनि आफ्ना हक अधिकार उपभोग गर्ने अवसर दिनुपर्छ ।’

पछिल्लो समयमा आन्तरिक तथा कानुन, भौतिक पूर्वाधार विकास र आर्थिक योजनामन्त्रीले भने आफ्नो कार्यकक्ष भुइँ तलामा सारेका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ १०:१७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हिमाल हेर्न खप्तड

वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — खप्तडको चर्चा सबैतिर छ । फराकिला फाँट भएको २२ पाटन ५३ ताल रहेको यो गन्तव्य मनमोहक हिमशृंखलाहरूको दृष्यावलोकनका लागि पनि उत्तिकै आकर्षक मानिन्छ । हिउँदमा हिमाल हेर्न खप्तड आउनेको संख्या पछिल्ला वर्ष बढेको छ । बर्खामा बादल र सुक्खामा तुवाँलोले छोपिने हिमालहरू असोजको मध्येदेखि फागुनसम्म छर्लङ खुल्ने गर्छन् । यतिबेला खप्तड पुग्नेहरू यहाँका अग्ला थुम्कामा गएर हिमाली दृष्यमा रमाइरहेका भेटिन्छन् । यहाँका झुत्तिहरूबाट हेर्दा हिमालहरू खप्तडभन्दा तल रहेको जस्तो भान पर्छ । पाटनहरूबाट हेर्दासँगै जोडिए जस्ता देखिन्छन् । 

विहानीमा घामको झुल्को पर्दा लालीमय हुने साइपाल हिमश्रृङखलाले क्षणक्षणमा फेर्ने स्वरुपको मजा लिनेहरू खप्तड घुम्नका लागि हिउँदयाम नै रोज्ने गर्छ । साइपालको श्रृङखलामा पर्ने सुनपानी, फिरानकोफ, मडुंग्रा, जलजला, राइढुंगी, राक्सियो, निलखट्टीलगायत दर्जनौ हिमाल नजिकैबाट देख्न पाउँदा पर्यटक पनि खुसी हुन्छन् । खप्तडका फराकिला पाटनमा हिउँदको पहारिलो घाम ताप्दै हिमाल हेर्नुको मजा शब्दमा व्याख्या गर्न नसकिने खालको रहेको बुटवलका विनोद पाण्डेले बताए । ‘घण्टौ हेर्दा पनि मन अघाएन,’ उनले भने, ‘निलो आकासमा बग्दै गरेको तित्राप्वाँखे बादल र क्षणक्षणमा छोपिने अनि छिनमै खुल्ने लजालु दुलही जस्ता हिमाल दृष्यले मोहनी नै लगायो ।’ पहिलोपटक एक्लै घुम्न आएका उनले खप्तडको दृष्य देखाउन अर्को पटक परिवारसहित आउने सोच बनाएको बताए ।

यहाँबाट देखिने हिमालको दृष्यले खप्तडको सुन्दरतामा सुगन्ध थपेको नेपालगन्जका सुरेश गौतमले बताए । ‘खप्तड आफैमा सुन्दर त छँदै छ । हिमालको दृष्यले झनै सुगन्ध थपेको छ । जीवनमा एक पटक पुग्नै पर्ने ठाउँ रहेछ,’ उनले भने ।

सबै मौसममा घुम्नका लागि आउने गरेको भए पनि हिमाल प्रेमीहरूले भने हिउँदे याम नै रोज्ने गरेको खप्तडका होटल सञ्चालक बाजुराका लोक रावल बताउँछन् । ‘पर्यटक त बाह्रै महिना आउने गर्छन्, तर हिमाल हेर्न चाहनेहरू बढिजसो मंसिर पुसतिर आउँछन्,’ १३ वर्षदेखि खप्तडमा होटल सञ्चालन गर्दै आएका उनले भने, ‘हिमाल हेर्नकै लागि प्रत्येक वर्ष यही सिजनमा आउने पनि धेरै छन् ।’ उनले नियमित हिमाल हेर्न आउनेहरूमा जर्मनी, क्यानाडालगायतका देशबाट आउने विदेशी पर्यटक पनि रहेको बताए ।

यहाँको घोडादाउना पाटन, डाँफेकोट, सहश्रलिंग, गणेशस्थान पाटन, नागढुंगालगायत ठाउँबाट हिमाली दृष्यावलोकन गर्न सकिन्छ । डाँफेकोट र खप्तड दहको डाँडामा हिमाल हेर्न सजिलो होस् भनेर भ्यु टावरकोसमेत निर्माण गरिएको छ । तर हिमाली दृष्यको पुरै दृष्यावलोकन गर्न बझाङको लोखाडा भएर आउने बाटो उपयुक्त रहेको यहाँका स्थानीय बताउँछन् । २ सय २५ वर्ग मिटरमा खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज फैलिएको छ । ती ठाउँका कारण पनि खप्तड नेपालकै सुन्दरतम् ठाँउ मध्ये एक मानिन्छ । रंगिविरंगी फुलले ढाकिएका ठुला पाटनहरूले फूल फुल्ने बेलाको छुट्टै आकर्षण दिन्छन् । खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्जको कार्यालयका अनुसार यहाँ २ सय २४ प्रकारका वनस्पति पाइन्छन् । १२ गुफा रहेको खप्तडमा २ सय २६ किसिमका पंक्षिहरू, बाघ, भालुलगायत २० भन्दा बढि प्रजातिका वन्यजन्तु पाइन्छन् ।

बझाङ, बाजुरा, डोटी र अछामको संगम स्थलमा रहेको खप्तड धार्मिक हिसाबले पनि महत्वपुर्ण मानिन्छ । पौराणिक कालमा मायावी शक्ति भएका देविदेवताहरूले गगनचरीको भेष धारणगरि खप्तडको आकासमा रमाउने गरेको, शिव आदि देवता र सिद्धहरूको क्रिडास्थलको रुपमा रहेको खप्तड क्रृषिमुनिहरूको पनि तपस्थली भएको आर्षपुराण लगायत विभिन्न धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख छ ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ १०:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×