खाटमा सुत्दा देउताको डर !

मोहन शाही

डोटी — विष्णु माझी अवकाश प्राप्त शिक्षक हुन् । उनको दिपायल सिलगढी नगरपालिका ३, माझीटोलमा ४ कोठाको २ तले घर छ । घरको भुइँतलाका सबै कोठामा चिटिक्क खाट लगाएर सुत्ने व्यवस्था बनाइएको छ । माथिल्लो तलामा भने खाट नलगाएर ओछ्यान मात्र ओच्छ्याइएको छ ।

ZenTravel

गाउँको बीचैमा रहेको दानसिंह माझीको घरको माथिल्लो तला पनि खाली छ । त्यहाँ ओछ्यान र केही ओछ्याउने कपडा मात्र छन् । यस्तो दृष्य यी दुई घरमा मात्र होइन । माझी टोलमा रहेका सबै घरमा यस्तै चलन छ । २ सय परिवार रहेको माझी टोलमा माझी, नाथ, साउँद, लुहारलगायतको बसोबास छ । ‘खाटमा सुत्दा अनिष्ट हुन्छ भन्ने विश्वासले खाटमा सुत्ने साहस कसैले गर्दैनन्,’ विष्णु माझीले भने, ‘देवीदेउताको डरले बाबुबाजेकै पालादेखि यही चलन हो ।’

Meroghar


माथिल्लो तलामा सुत्न मिले पनि खाटमा भने कसैले सुत्न पाउँदैनन् । खाटमा सुत्दा काँप्ने, बिरामी हुने, घरमा शान्ति नहुने स्थानीयको विश्वास छ । ०३८ सालमा एक कर्मचारी दम्पती माझी टोलमा भाडामा बस्दा उनीहरूले खाटमा सुत्ने प्रयास गरेको घटना विष्णु माझीलाई अझै ताजै छ । उनका अनुसार ती कर्मचारीकी पत्नीलाई खाटमा सुत्दाले अनिष्ट भएको देवताले सुनाएपछि त्यसयता कसैले पनि आँट गरेका छैनन् । खाटमा सुत्दा पुरुषभन्दा महिलालाई बढी असर हुने स्थानीयको विश्वास छ । महिनावारी भएका बेला ७ दिनसम्मै माथिल्लो तलामा उक्लन नपाउने शान्ति माझी बताउँछिन् ।

कतिपयले त माथिल्लो तलाका कोठामा लुगाहरूसमेत नझुन्डाउने उनी बताउँछिन् । ‘सानैदेखि यस्तै सुनिरहेका थियौं, कसैले पनि त्यो चलनविरुद्ध जाने दुस्साहस गरेका छैनौं,’ स्थानीय इन्द्रादेवी नाथले भनिन्, ‘देवी–देवता खुसी हुन्छन् भने किन विरुद्धमा जानु ?, हामीलाई खाटमा नसुत्दैमा कुनै अप्ठ्यारो छैन ।’

खाट नलगाउने मात्र होइन । माझी टोलमा २ भन्दा बढी तलाको घर बनाउने चलन पनि छैन । आवश्यक परे घर चौडा र ठूला बनाउने तर २ तलाभन्दा माथि थप्ने आँट कसैले नगरेको दिल्पेश्वर क्याम्पसका प्रमुख मनोहर माझीको भनाइ छ । ‘४/५ तले घर बनाउने हैसियत नभएका परिवार नभएको होइन,’ उनले भने, ‘तर देवी–देवताले अनिष्ट गर्छन् भन्ने भएपछि कसैले बनाएका छैनौं ।’

पहाडी शैलीका घरहरू बढी भए पनि पछिल्लो समय इँटा र सिमेन्टका घर बनाउने चलन भने बढेको छ । ती पनि २ तलाभन्दा माथिका छैनन् । युवाहरूले अन्धविश्वास हटाई नयाँ जीवनशैली अपनाउन प्रस्ताव राखे पनि कसैले पनि कुरा नसुन्ने गरेको क्याम्पस प्रमुख माझीको भनाइ छ ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:५०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बसपार्क नहुँदा अस्तव्यस्त बजार

डीआर पन्त

डडेलधुरा — सुदूर प्रदेशका पहाडी जिल्लाको केन्द्रका रूपमा विकसित हुन थालेको डडेलधुरा सदरमुकाम अब्यबस्थित हुँदै जान थालेपछि सर्वसाधारण र आउने जाने यात्रुले निकै सास्ती भोग्नुपरेको छ । पहाडी जिल्लाको केन्द्र वन्न थाले पनि जिल्लामा अहिलेसम्म बसपार्क समेत वन्न सकेको छैन । सदरमुकाम प्रवेशद्वारमा दुइ रोपनी भन्दा कम जग्गामा रहेको सानो बसपार्कमा २० वटा सवारी साधन समेत अटाउने ठाउँ छैन ।

देशका बिभिन्न भागवाट सुदूरका पहाडी जिल्लामा सञ्चालित यातायातका साधन डडेलधुरा भएर जानुपर्ने भएका कारण हरेक वर्ष सवारी साधनको चाप वढ्दै जान थालेको छ । सुबिधासम्पन्न बसपार्क वन्न नसक्दा बजारमा यत्रतत्र सवारी साधन पार्किङ गर्नुपर्ने वाध्यता रहेको छ । ‘नाम मात्रको बसपार्क हो’ महाकाली यातायात डडेलधुराका प्रमुख वीर बहादुर देउवाले भने ‘बजार हुनुपर्ने ठाउँमा बसपार्क छ भन्दा गलत हुँदैन ।’

‘तराइका कैलाली र कञ्चनपुरवाट प्रदेशका ७ पहाडी जिल्लामा जाने आउने यातायातका साधनले डडेलधुरा सदरमुकाममा दैनिक लाग्ने जामका कारण घण्टौं कुर्नुपर्ने हुन्छ’ देउवाले भने ‘देशका बिभिन्न भूभागवाट पहाडी जिल्लामा चल्ने यातायातका साधनको संख्यासँगै डडेलधुरा सदरमुकाम साँघुरिदै जान थालेको छ ।’

हुनपनि सदरमुकामको मुख्य बजार वाघखोर (बागबजार) मा जताततै सवारी साधन पार्किङ हुँदा सर्वसाधारणका लागि हिँड्ने वाटो समेत छैन । डडेलधुरा –बैतडी दशरथचन्द राजमार्गको १५ मिटर क्षेत्रमा ब्यबसायिक पसल र होटेल संचालनमा छन । गाडी गुड्नुपर्ने सडकको दुवैतिर आउने जाने यातायातका साधन पार्किङस्थल वनेपछि स्थानीय वासिन्दाले निकै सास्ती भोग्नु परेको हो । सदरमुकामको मुख्य बजार वाघखोर देखि बजार क्षेत्र किनमडे (किर्तिपुर) सम्म राजमार्गको अधिकांस क्षेत्रमा खोका छाप्रा देखि पक्की घर समेत निर्माण गरेर ब्यबसाय सञ्चालन भइरहेको छ । सदरमुकामको तुफानडाँडा देखि बाघखोरसम्म दैनिक सवारी साधनको जाम हुनु सामान्य जस्तो भएको छ ।

४ वर्ष अघि नगरपालिकामा रहेको तत्कालीन राजनैतिक संयन्त्रले दशरथचन्द राजमार्गको डकलेमा बसपार्क निर्माण गर्न ४० रोपनी जग्गा लिइ काम समेत सुरु गरेको थियो । स्थानीय तहको निर्वाचन भएको तीन वर्ष पुग्न लाग्दा पनि अहिलेसम्म बसपार्क निर्माणको काम अगाडी वढ्न सकेको छैन । स्थानीय वासिन्दाले पटक पटक बसपार्क निर्माणका लागि नगरपालिकालाइ दवाव दिँदा पनि जनप्रतिनिधिले कुनै चासो नदेखाएको गुनासो गरेका छन । तत्कालीन राजनैतिक संयन्त्रले बसपार्क निर्माण गर्न छुट्टयाएको क्षेत्रको पर्यावरणीय प्रभाव मुल्यांकन गर्न १३ लाख रुपैँया समेत खर्च गरेको थियो । त्यस पछि निर्वाचिन जनप्रतिनिधिले चासो नराख्दा अहिलेसम्म बसपार्क निर्माण हुन सकेको छैन । बजार क्षेत्र हरेक दिन अस्तब्यस्त वन्दै जान थालेको छ ।

‘बसपार्क निर्माणका लागि शहरी विकास कार्यक्रम अन्तरगत ग्याभिन पर्खाल निर्माण गर्ने, जग्गा सम्याउने काम समेत भएको हो’ तत्कालीन संयन्त्रका प्रतिनिधि दुर्लभ झुकालले भने ‘स्थानीय तह गठन भएपछि सवै काम अलपत्र अवस्थामा पुगेका छन ।’ पर्यावरणीय प्रभाव मुल्यांकन र अन्य प्राबिधिक कामका लागि संयन्त्रले एक पटक ८ लाख र अर्को पटक ५ लाख गरि १३ लाख समेत खर्च गरेको झुकालले वताए । दुइवटा सामुदायिक वनले बसपार्क निर्माणका लागि जग्गा उपलब्ध गराउने सहमति समेत दिएको उनले जानकारी दिए ।

यस विषयमा नगरपालिकाका एकजना अधिकृत लालबहादुर साँउदले बसपार्क निर्माणको प्रक्रियामा रहेको जानकारी दिए । उनले भने, ‘सम्भवत केही समयमा नै टेण्डर आह्वान गरिने भएको छ ।’ यस विषयमा नगरपालिकाका प्रमुख तथा जनप्रतिनिधिलाइ बढी जानकारी हुन सक्ने पनि उनले बताए । जनप्रतिनिधिहरूले भने यस विषयमा टालटुले उत्तर दिने गरेका छन । हुन्छ, बनाउँदै छौं, यो वर्ष टेण्डर हुन्छ भन्दा भन्दै तीन वर्ष बित्न थालेका छन् ।

‘बसपार्क निर्माण गरेर मात्र समस्या समाधान हुन सक्दैन स्थानीय ब्यबसायी धर्मराज जोशीले भने, ‘अव्यवस्थित रुपमा सडकको जग्गा मिचेर वनेका घर टहरा हटाएर राजमार्गको जग्गा खाली नहुँदासम्म यातायातका साधन सञ्चालन गर्न समस्या रहिरहने देखिन्छ ।’ उनका अनुसार राजनीतिक फाइदा घाटा हेरी नगरपालिकामा निर्वाचित जनप्रतिनिधिले अब्यस्थित हुँदै जान थालेको सदरमुकाम ब्यबस्थित गर्ने आँट गर्न सकेका छैनन् ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×