बसपार्क नहुँदा अस्तव्यस्त बजार

डीआर पन्त

डडेलधुरा — सुदूर प्रदेशका पहाडी जिल्लाको केन्द्रका रूपमा विकसित हुन थालेको डडेलधुरा सदरमुकाम अब्यबस्थित हुँदै जान थालेपछि सर्वसाधारण र आउने जाने यात्रुले निकै सास्ती भोग्नुपरेको छ । पहाडी जिल्लाको केन्द्र वन्न थाले पनि जिल्लामा अहिलेसम्म बसपार्क समेत वन्न सकेको छैन । सदरमुकाम प्रवेशद्वारमा दुइ रोपनी भन्दा कम जग्गामा रहेको सानो बसपार्कमा २० वटा सवारी साधन समेत अटाउने ठाउँ छैन ।

देशका बिभिन्न भागवाट सुदूरका पहाडी जिल्लामा सञ्चालित यातायातका साधन डडेलधुरा भएर जानुपर्ने भएका कारण हरेक वर्ष सवारी साधनको चाप वढ्दै जान थालेको छ । सुबिधासम्पन्न बसपार्क वन्न नसक्दा बजारमा यत्रतत्र सवारी साधन पार्किङ गर्नुपर्ने वाध्यता रहेको छ । ‘नाम मात्रको बसपार्क हो’ महाकाली यातायात डडेलधुराका प्रमुख वीर बहादुर देउवाले भने ‘बजार हुनुपर्ने ठाउँमा बसपार्क छ भन्दा गलत हुँदैन ।’

‘तराइका कैलाली र कञ्चनपुरवाट प्रदेशका ७ पहाडी जिल्लामा जाने आउने यातायातका साधनले डडेलधुरा सदरमुकाममा दैनिक लाग्ने जामका कारण घण्टौं कुर्नुपर्ने हुन्छ’ देउवाले भने ‘देशका बिभिन्न भूभागवाट पहाडी जिल्लामा चल्ने यातायातका साधनको संख्यासँगै डडेलधुरा सदरमुकाम साँघुरिदै जान थालेको छ ।’

हुनपनि सदरमुकामको मुख्य बजार वाघखोर (बागबजार) मा जताततै सवारी साधन पार्किङ हुँदा सर्वसाधारणका लागि हिँड्ने वाटो समेत छैन । डडेलधुरा –बैतडी दशरथचन्द राजमार्गको १५ मिटर क्षेत्रमा ब्यबसायिक पसल र होटेल संचालनमा छन । गाडी गुड्नुपर्ने सडकको दुवैतिर आउने जाने यातायातका साधन पार्किङस्थल वनेपछि स्थानीय वासिन्दाले निकै सास्ती भोग्नु परेको हो । सदरमुकामको मुख्य बजार वाघखोर देखि बजार क्षेत्र किनमडे (किर्तिपुर) सम्म राजमार्गको अधिकांस क्षेत्रमा खोका छाप्रा देखि पक्की घर समेत निर्माण गरेर ब्यबसाय सञ्चालन भइरहेको छ । सदरमुकामको तुफानडाँडा देखि बाघखोरसम्म दैनिक सवारी साधनको जाम हुनु सामान्य जस्तो भएको छ ।

४ वर्ष अघि नगरपालिकामा रहेको तत्कालीन राजनैतिक संयन्त्रले दशरथचन्द राजमार्गको डकलेमा बसपार्क निर्माण गर्न ४० रोपनी जग्गा लिइ काम समेत सुरु गरेको थियो । स्थानीय तहको निर्वाचन भएको तीन वर्ष पुग्न लाग्दा पनि अहिलेसम्म बसपार्क निर्माणको काम अगाडी वढ्न सकेको छैन । स्थानीय वासिन्दाले पटक पटक बसपार्क निर्माणका लागि नगरपालिकालाइ दवाव दिँदा पनि जनप्रतिनिधिले कुनै चासो नदेखाएको गुनासो गरेका छन । तत्कालीन राजनैतिक संयन्त्रले बसपार्क निर्माण गर्न छुट्टयाएको क्षेत्रको पर्यावरणीय प्रभाव मुल्यांकन गर्न १३ लाख रुपैँया समेत खर्च गरेको थियो । त्यस पछि निर्वाचिन जनप्रतिनिधिले चासो नराख्दा अहिलेसम्म बसपार्क निर्माण हुन सकेको छैन । बजार क्षेत्र हरेक दिन अस्तब्यस्त वन्दै जान थालेको छ ।

‘बसपार्क निर्माणका लागि शहरी विकास कार्यक्रम अन्तरगत ग्याभिन पर्खाल निर्माण गर्ने, जग्गा सम्याउने काम समेत भएको हो’ तत्कालीन संयन्त्रका प्रतिनिधि दुर्लभ झुकालले भने ‘स्थानीय तह गठन भएपछि सवै काम अलपत्र अवस्थामा पुगेका छन ।’ पर्यावरणीय प्रभाव मुल्यांकन र अन्य प्राबिधिक कामका लागि संयन्त्रले एक पटक ८ लाख र अर्को पटक ५ लाख गरि १३ लाख समेत खर्च गरेको झुकालले वताए । दुइवटा सामुदायिक वनले बसपार्क निर्माणका लागि जग्गा उपलब्ध गराउने सहमति समेत दिएको उनले जानकारी दिए ।

यस विषयमा नगरपालिकाका एकजना अधिकृत लालबहादुर साँउदले बसपार्क निर्माणको प्रक्रियामा रहेको जानकारी दिए । उनले भने, ‘सम्भवत केही समयमा नै टेण्डर आह्वान गरिने भएको छ ।’ यस विषयमा नगरपालिकाका प्रमुख तथा जनप्रतिनिधिलाइ बढी जानकारी हुन सक्ने पनि उनले बताए । जनप्रतिनिधिहरूले भने यस विषयमा टालटुले उत्तर दिने गरेका छन । हुन्छ, बनाउँदै छौं, यो वर्ष टेण्डर हुन्छ भन्दा भन्दै तीन वर्ष बित्न थालेका छन् ।

‘बसपार्क निर्माण गरेर मात्र समस्या समाधान हुन सक्दैन स्थानीय ब्यबसायी धर्मराज जोशीले भने, ‘अव्यवस्थित रुपमा सडकको जग्गा मिचेर वनेका घर टहरा हटाएर राजमार्गको जग्गा खाली नहुँदासम्म यातायातका साधन सञ्चालन गर्न समस्या रहिरहने देखिन्छ ।’ उनका अनुसार राजनीतिक फाइदा घाटा हेरी नगरपालिकामा निर्वाचित जनप्रतिनिधिले अब्यस्थित हुँदै जान थालेको सदरमुकाम ब्यबस्थित गर्ने आँट गर्न सकेका छैनन् ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

खुल्न थाले किशोरी

यौनबारे जिज्ञासु
मेनुका ढुंगाना

अछाम — यौन तथा स्वास्थ्य प्रजननबारे कुरा गर्ने र यौन समस्या भन्न लाज मान्ने अछामको ग्रामीण भेकका महिलाहरू अहिले यसबारे खुलेर बोल्न थालेका छन् ।तुर्माखाँद गाउँपालिका ४ कि मना बुढा ३२ वर्षकी भइन् । बिहे भएको १६ वर्ष भयो । उनका ३ छोरी र १ छोरा छन् । पहिलो छोरा जन्मेपछि लगातार उनका छोरी जन्मिन् ।

यौन तथा प्रजनन शिक्षाबारे जानकारी लिन समूहमा भेला भएका अछामको मंगलसेन नगरपालिका ५, पिपलतोलीका महिला । तस्बिर ः मेनुका/कान्तिपुर 

स्वास्थ्य अवस्था कमजोर हुँदै गएपछि बच्चा जन्माउन नसक्ने कुरा श्रीमान्लाई सुनाउदा अर्को छोरा चाहिन्छ भन्ने अडान राखेको उनी सुनाउँछिन् । ‘गाउँमा हुने कार्यक्रममा स्थायी र अस्थायी बन्ध्याकरण हुन्छ र परिवार नियोजनका साधनबारे जानकारी पाएकी थिएँ । श्रीमान्लाई सम्झाइ बुझाइ गरेँ,’ उनले भनिन्, ‘मंगलसेन जाने मौकामा आफैं स्थायी बन्ध्याकरण गरेकी छु ।’

ढकारी ३ कि रत्ना ३२ वर्षकी भइन् । २ छोराछोरी पाइसकेपछि श्रीमान्लाई स्थायी बन्ध्याकरण गर्न सुझाव दिइन् । तर नमानेपछि आफैं बन्ध्याकरण गरेको उनको भनाइ छ । ‘पुरुषले बन्ध्याकरण गर्दर्नै भनेपछि जबरजस्ती गर्न सकिदैन थियो । अहिले गाउँगाउँमा यौन शिक्षा पुग्यो । हामी पनि जान्ने भयौं ।’ उनका अनुसार गाउँमा थुप्रै महिलाहरू यौन तथा प्रजननका बारेमा बोल्न सक्ने भएका छन् ।

‘महिला स्वास्थ्य स्वयं सेविका, स्वास्थ्य कार्यक्रम र महिला आफैं पनि प्रजनन स्वास्थ्य बुझ्न थालेका छन्,’ ढकारी कै संगिता साउँदले भनिन्, ‘यौन र प्रजनन्का बारेमा कुरा गर्दा पनि टाउको लुकाउने महिलाहरू बन्ध्याकरण पनि आफैं गर्छु भनेर स्वास्थ्य संस्थामा जानु नै ठुलो कुरा हो ।’

किशोरावस्थामा पुगेपछि हुने शारिरिक परिवर्तन, पहिलो पटक महिनावारी हुँदा र यौन शिक्षाबारे खुलेर कुरा गर्न नसक्ने किशोरीहरू समेत अहिले आफ्ना समस्या अभिभावक, स्वास्थ्यकर्मी र शिक्षकसँग राख्न सक्ने भएको हिच्माकी कालिका शाही बताउँछिन् । ‘महिनावारी भएको बेलामा आफूमा देखिने समस्या बारे कसैलाई भन्न पनि लाज लाग्ने गर्दथ्यो कसैले केही भन्ने हो की भन्ने डर लाग्थ्यो,’ कालिका भन्छि,् ‘यौन शिक्षाका बारेमा थाहा पाएपछि गाउँमा परिवार नियोजनका साधन बाड्ने, यौन र प्रजनन स्वास्थ्यका बारेमा बताउने गर्दछु ।’ कक्षामा शिक्षक शिक्षिकाले यौन तथा प्रजननका
बारेमा पढाउन लाजले तल टाउको गर्ने किशारीहरू अहिले पुरुषलाई अस्थायी साधन वितरण गर्ने, प्रयोगको तरिकासमेत बताउने गरेको कालिका बताउँछिन् ।

‘यौनका बारेमा धेरै मान्छे जानकार नहुँदा यौनसम्बन्धी रोग लुकाएर बस्ने बानी छ, त्यसैले हामीले यस सम्बन्धि जानकारी गराउँदा धेरै मान्छे खुलेर आफ्ना समस्या भन्ने भएका छन्’ अर्कि किशोरी स्मृति शाही भन्छिन् ‘असुरक्षित यौन सम्पर्कले विभिन्न रोग लाग्न सक्ने भएकाले सुरक्षित यौन सम्पर्कका लागि पुरुषले प्रयोग गर्ने अस्थायी साधन वितरण समेत गरेका छौ ।’ अछामका विभिन्न ग्रामीण भेकमा निजी क्लिनिकसँगको साझेदारीमा परिवार नियोजन, यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र शिक्षाकेै बारेमा जानकारी दिने अभियान थालेको गेरुवा ग्रामिण जागरण संघका प्रमुख दिलबहादुर शाहीले बताए । उनका अनुसार यौनका कुरा गर्ने डर र लाज मान्ने हिजोका किशोर/किशोरी अहिले यौन र प्रजनन स्वास्थ्यका बारेमा जानकारी गराउन विद्यालयमा अन्तरक्रिया कार्यक्रम, सडक नाटक र समुदायका युवासगं अन्तरक्रिया गर्ने गरेका छन् ।

शाही भन्छन् ‘समाजमा अहिले महिला तथा किशोरीहरूले परिवार नियोजनका साधनका बारेमा खुलेर बताउने गरेका छन् ।’ किशोर/किशोरीहरूले एचआईभी संक्रमण रोकथाम, यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य अधिकार, परिवार नियोजनका साधन र यौन स्वास्थ्यबारे गाउँगाउँमा पुगेर चेतना जगाउने काम गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×