पहुँचका आधारमा योजना

कान्तिपुर संवाददाता

अछाम — स्थानीय तह चुनावका बेला टोल–टोलमा आउने उम्मेदवारले विकास निर्माणका लागि गरिने विभिन्न योजना सुनाएर मत मागे । घरदैलोमै भोट माग्न आएका मध्येबाटै जनप्रतिनिधि पनि चयन भए । तर चुनाव जितिसकेपछि भने मतदातासमक्ष आफुले गरेका वाचा र दिएका आश्वासन चटक्क बिर्सिए । 

स्थानीय तह चुनाव भएको २ वर्ष पूरा हुँदा पनि अपेक्षाअनुसार काम नभएकोमा यहाँका स्थानीयले गुनासो गर्दै आएका छन् । ढकारी गाउँपालिका ५ की मन्कला साउँदका धेरै अपेक्षा थिएनन् । टोलमै स्वास्थ्य क्लिनिक र स्वास्थ्य सामग्रीको उपलब्धता, टोलसम्म सडक, सार्वजनिक ठाउँमा एउटा धारा र एक शौचालय, कुटानी पिसानी गर्ने मिल गाउँमै स्थापना भए हुन्थ्यो भन्ने अपेक्षा थियो । मत माग्न आएका सबै उम्मेदवारसँग साउँद यिनै आवश्यकता सुनाउँथिन् । ‘उम्मेदवारहरू पनि हुन्छ पक्का गर्छौं भन्थे,’ उनले सम्झिँदै भनिन् ।

तर उनको अपेक्षा अपेक्षामै सीमित छ । जनप्रतिनिधि आएको २ वर्ष बित्नै लाग्दा पनि मनकला र उनको टोलका समस्या सुनुवाइ भएको छैन । ‘टोलमा आएका १० हजारदेखि माथिका योजना गाउँका नेता र अगुवाको इच्छाअनुसार छनोट हुन्छन् । आवश्यकता नभएको ठाउँमा पनि योजना छन्,’ उनले भनिन्, ‘टोलमा वडासदस्य र वडामा अध्यक्ष जुन पार्टीले जितेको छ त्यहीअनुसार योजना बाँडफाँड हुन्छन् ।’

गाउँमा गोरेटो बाटोसमेत नभएको अर्का स्थानीय हिरेण्ड बुढाले बताए । ‘साँघुरो बाटोमा मान्छे हिँड्नसमेत गाह्रो पर्छ,’ उनले भने, ‘गोरेटो बाटो चाहिन्छ भनेर पटकपटक जनप्रतिनिधिसँग माग राख्दा पनि कुनै सुनुवाइ भएन ।’ जनप्रतिनिधिले राजनीतिक पूर्वाग्रहका आधारमा काम गरेको यहाँका स्थानीयको भनाइ छ । जनप्रतिनिधि सबैको साझा बन्न नसक्दा सामान विकासको अवधारणा लागू हुन सकेको छैन । ‘बहुसंख्यक स्थानीयको आवश्यकता र हितलाई हेरिँदैन, आफ्ना पार्टीका मान्छे जता बढि छन् त्यतै बजेट खन्याइएको छ,’ निमादेवी साउँदले भनिन् ।

बजेट विनियोजन गर्दा गाउँलाई वास्ता नगरेर विकासमा पछाडि पारिएको गुनासो स्थानीयको छ । उनीहरूका अनुसार जनप्रतिनिधि आएसकेपछि पनि पूर्वाधार निर्माणमा हुने ढिलासुस्ती र लापरबाही रोकिएको छैन । ‘हाम्रो टोलको माथिपट्टी पानीको ट्यांकी बनाइएको छ । तर त्यहाँ पानी छैन । ट्यांकीको प्रयोगै भएको छैन,’ उनले भनिन्, ‘स्थानीय तहबाट टोलमा आएको अधिकांश बजेट कार्यकता खुसी पार्न बढि प्रयोग भएको छ ।’ स्थानीयका अनुसार चुनावका बेला उम्मेदवारहरूले बाटो बिजुली, खानेपानी, सिँचाइजस्ता आधारभूत विकासलाई पहिलो प्राथमिकता दिने प्रतिबद्धता गरेका थिए । निर्वाचित भइसकेपछि आफ्ना कार्यकर्ता अनुकूल बजेट बाँड्ने, स्थानीय तहलाई पार्टीका कार्यकर्ता भर्तीको थलो बनाउने र लोकप्रियताका लागि विवादास्पद निर्णय गर्नेमा मात्रै केन्द्रित देखिएका छन् । आवश्यकता पहिचान गरी विकासका योजना अगाडी बढाउनुपर्नेमा त्यसो हुन नसकेको एक स्थानीयले बताए ।

एनजीओको सहायता नलिईकन जनप्रतिनिधि अघि बढ्न नसकेको ढकारी ६, ढुंगाचाल्नामा रहेको आमा समूहका अध्यक्ष रीमा रोकायाले बताइन् । ‘गाउँमा पहिले एनजिओका कार्यक्रम धेरै आउँथे । अहिले यी सबै कार्यक्रम गाउँपालिकामा गए । एनजिओ पनि आफ्नो अवधि सकेर फर्के,’ उनले भनिन्, ‘अहिले एनजिओको सहयोगबिना गाउँपालिकाले काम गर्नै सकेको छैन ।’

गाउँको विकासका लागि कुनै पनि राजनीतिक पूर्वाग्रह नराखेको ढकारी गाउँपालिका उपाध्यक्ष लक्ष्मी साउँद बताउँछिन् । ‘निश्चित बजेटमा रहेर काम गर्नुपर्ने हुन्छ । सबैका आवश्यकता पुरा नहुन सक्छन्,’ उनले भनिन्, ‘टोलबाट प्राथामितामा परेर आएका योजना नै निर्माण भएका छन् ।’ विकासमा राजनीति गरेको र साझा बन्न नसकेको भन्ने प्रमाण पेस गर्न सके मात्रै त्यसबारे आफूले स्पष्ट पार्ने उनको भनाइ छ । स्थानीय सरकारका रुपमा नयाँ अभ्यास र अनुभवको कमी हुँदाहुँदै पनि स्थानीयको हितमा कानुन निर्माण गर्दे अगाडि बढेको ढकारी गाउँपालिका अध्यक्ष धनबहादुर विष्ट बताउँछन् । ‘भूगोल र जनसंख्यालाई मिलाएर लैजाने प्रयास गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘सानातिना कमी–कमजोरी भए पनि ती कमजोरी सुधारेर अगाडि बढ्नेछौं ।’

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मन्ताभीरले ९ वर्षदेखि सडक अलपत्र

भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — मध्यपहाडी लोकमार्गको जाजरकोट खण्ड निर्माण सुरु भएको ९ वर्ष बित्यो । कुदुदेखि सुयाडासम्मको ८७ किमि सडकको ट्र्याकसमेत खुलिसकेको छ । तर भन्ताभीरको ५ सय मिटर चट्टानका कारण ९ वर्षदेखि सडकको काम अलपत्र परेको हो ।

गत वर्षदेखि जाजरकोट खण्डको ३५ किमि सडकको स्तरोन्नतिको काम सुरु भएको छ । अन्य स्थानमा यातायातका साधन सञ्चालन भइरहेका छन् । तर मन्ता र कालढुंगा भीरका कारण जाजरकोट खण्डको पुरै ट्र्याक खुल्न नसकेको हो । एकैसाथ निर्माण सुरु भएको रुकुम र दैलेख खण्डमा भने २ वर्षअघि नै स्तरोन्नतिको काम सुरु भएको थियो । अहिले दुबै जिल्लामा स्तरोन्नतिको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।

जाजरकोट खण्डमा भेरी नदी र थलहजारमा पुल बन्न नसक्दा सडक निर्माणले गति लिन नसकेको हो । मन्ताभीरमा काम गर्न छोडेको ७ वर्ष बितिसकेको छ । मन्ताभीर खण्डको निर्माणको जिम्मा लिएको दिव्यज्योति निर्माण सेवाले कडा चट्टान भएको भन्दै सडक निर्माणको काम अलपत्र पारेको हो । मध्यपहाडी (पुष्पलाल) लोकमार्ग योजना कार्यालय, दैलेखका प्रमुख नारायणप्रसाद निउरेका अनुसार ठेक्का लागेको ९ वर्षसम्म पनि भीर फुटाउने काम सम्पन्न हुन सकेको छैन ।

‘मन्ताभीरको ५ सय मिटर कडा चट्टान फोड्ने काम नहुँदा उक्त स्थान जटिल बन्यो । मन्ताभीर काट्न तयार नभएपछि ठेकेदारलाई पेनाल्टीसमेत लगाएर कारबाही गरियो,’ उनले भने, ‘तर अझै पनि उक्त भीर कसरी फोड्ने भन्नेबारे अन्योल छ ।’ उनले चालु आवभित्र भीर फोड्ने काम सकिने जनाए । चालु आवमा लोकमार्गको कार्की गाउँदेखि दशेरा हुँदै सुयाँडासम्मका लागि स्तरोन्नतिको ठेक्का टेण्डर कार्यालयले जनाएको छ ।

कार्यालयका अनुसार साढे २ अर्ब रुपैयाँको लगानीमा स्तरोन्नतिका लागि बहुवर्षीय टेन्डर भएको हो । टेण्डरको प्राविधिक कामको मुल्यांकन भइरहेको योजना प्रमुख निउरेले जानकारी दिए । उनले उक्त टेण्डरबाट मन्ताभीरको समस्या समाधान हुने बताए ।

थलहबजारको पुल निर्माणको काम पनि चालु आवमै सकिने उनको दाबी छ । पश्चिम रुकुमको चौरजहारी र जाजरकोटको कुदु जोड्न भेरी नदीमा पुल निर्माणको काम सुरु भएको सात वर्ष बिते पनि अझै पूरा हुन सकेको छैन । पुलको जगसमेत पूरा हुन नसकेको स्थानीयको भनाइ छ । स्थानीयका अन्सुार निर्माण सुरु भएको तीन वर्षमा सम्पन्न हुनुपर्ने पुलको पिलर काम पनि काम हुन नसकेको हो । पुल निर्माणका लागि वाईपी कन्स्ट्रक्सन प्रालि, ललितपुरले २०६९ सालमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो ।

‘स्तरोन्नतिपछि सडकमा सात मिटर पिचसहित ९ मिटर चौडाइको लोकमार्ग बन्नेछ,’ निउरेले भने, ‘तीन वर्षभित्र सडक स्तरोन्नतिको काम पूरा गर्ने लक्ष्य छ ।’ यो ठेक्का खोल्नु नै जाजरकोटको लागि छलाङ भएको उनले दाबी गरे । पाँचथरको चियोभञ्ज्याँङदेखि बैतडीको झुलाघाट पुग्ने एक हजार ६ सय ६५ किमिको लोकमार्गको जाजरकोट खण्डले दुई नगरपालिकालाई मात्र छोएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ११:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×