स्थानीयस्तरमै बीउ उत्पादन

कान्तिपुर संवाददाता

टीकापुर — कैलालीको टीकापुर क्षेत्रमा गहुँ र धानको बिउ आयातमा कमी आएको छ । यहाँका कृषि सहकारी संस्थाले बिउ उत्पादन वृद्धि गरेपछि भारत तथा नेपालकै अन्य ठाउँबाट भित्रिने बिउमा कमी हुँदै गएको हो ।

केही वर्ष अघिसम्म पूर्ण रुपमा भारतीय बिउको भर पर्दै आएका किसान अहिले स्थानीय स्तरमा उत्पादित गुणस्तरिय बिउ प्रयोगमा ल्याइरहेका छन् । कैलालीमा बिउ उत्पादन कम्पनी तथा सहकारी संस्था खुल्दै गएपछि भारतबाट बिउ ल्याउने प्रचलन पनि घट्दै गएको किसान बताउँछन् ।

टीकापुर– ५ का किसान दामोदर खड्काले भारतबाट केही किसानले मात्र अन्नबालीको बिउ ल्याउने गरेको बताए । ‘उता पारि भारतबाट ल्याएको बिउको भरोसा हुन्न,’ खड्काले भने, ‘केही खराबी भए उजुरबाजुर केही गर्न सकिन्न ।’ प्रत्येक बिउ कम्पनीले बिउको गुणस्तर परिक्षण गर्नुपर्ने नियम छ ।

बिउबिजन प्रयोगशालाले बजार अनुगमनका क्रममा नियम विपरितका बिउ भेटिए जफत गर्ने प्रावधान छ । गुणस्तर नभएको बिक्रि गरेको पाइएमा भेटिए बिउविजन ऐन २०४५ अनुसार कारवाही हुन्छ । मर्कामा किसान परेको ठहरिए क्षतिपुर्तिको पनि व्यवस्था छ ।

रानी जमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको कृषितर्फको कार्यालयले अनुदान दिएर कृषि सहकारी संस्थालाई बिउ उत्पादनमा सहयोग गरेपछि यहाँका लागि आवश्यक बिउ स्थानीय स्तरमै उत्पादन र वितरण हुन थालेको हो । सिँचाइ आयोजनाको कमाण्ड क्षेत्रमा गत आर्थिक वर्षमा करिब २ सय ५० हेक्टरमा गहुँको बिजबृद्धि कार्यक्रम सुरु गरेकोमा यो वर्ष ३ सय हेक्टरमा बिजबृद्धि कार्यक्रम बिस्तार हुने आयोजनाको कृषितर्फको कार्यालयले जनाएको छ ।

टीकापुरलाई विभिन्न बालीको बिउमा आत्मनिर्भर बनाउन तथा उत्पादन बढाउनका लागि बिजवृद्धि कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको कार्यालयका कोओर्डिनेटर भरत कँडेलले बताए । उनले भने, ‘टीकापुर नगरपालिका र जानकी गाउँपालिकाका ११ कृषि सहकारी तथा बिउ उत्पादन कम्पनीमार्फत गहुँको बिउ बृद्धि कार्यक्रम भइरहेको छ ।’

आयोजनाको कृषि कार्यालयकाअनुसार उज्यालो बहुउद्देश्यीय सहकारी सत्ती, बिजवृद्धि कृषक सहकारी संस्था मुनुवा, आधुनिक कृषक बहुमुखी सहकारी अमरावतीलगाएत सहकारीमार्फत गहुँको बिउ बृद्धि भइरहेको छ । यो वर्ष यस क्षेत्रमा सिफारिस गरिएका गहुँका बिभिन्न जातहरूमा विजय, आदित्य, गौतम, बाणगंगा, एनएल २९७, एनएल ९७१ रहेका छन ।

गहुँको बिउमा आयोजनाको कृषि कार्यालयले ५० प्रतिशत र बाली उत्पादन बढाउनका लागि सुक्ष्म पोषक तत्वलगायतमा ७५ प्रतिशत अनुदान दिइएको आयोजनाको कृषि कार्यालयले जनाएको छ । नमुना कृषि सहकारी संस्थाका अध्यक्ष जीतबहादुर चौधरीले स्थानीय बजारभाउ भन्दा बिभिन्न अन्नको बिउको मुल्य १५ प्रतिशत बढी हुने गरेको जानकारी दिए । उनले भने, ‘हामीले किसानलाई मूल बिउ दिन्छौं । पछि उत्पादन भएपछि बिउको पैसा कटाएर किसानलाई बाँकी दिन्छौं ।’

प्रकाशित : मंसिर १, २०७६ ११:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पोसिलो खान थाले आमाहरू

तृप्ति शाही

बैतडी — दशरथचन्द नगरपालिका– २ की कमला लुहारले पहिलो र दोस्रो सन्तान जन्माएका बेला आराम गर्न पाइनन् । न त राम्रो सरसफाई नै भयो । पोसिलो खानेकुरा पनि खान पाइन् । 

गर्भवती र सुत्केरी भएपछि हरियो सागपात, गेडागुडी, माछामासु खानु हुँदैन भन्ने चलन गाउँमा भएकाले उनले यस्ता खानेकुराबाट बञ्चित हुनु परेको थियो । तर तेस्रो बच्चा जन्माएका बेला भने पहिलाजस्तो खानेकुरा उनले बार्नु परेको छैन । पोषिलो खानेकुरा त उनी खोजीखोजी खान्छिन् ।

अहिले उनी हजार दिने आमा हुन् । उनको डेढ वर्षकी छोरी छिन् । पहिलो र दोस्रो सन्तानका बेला बच्चा र आफ्नो स्वास्थ्यमा ध्यान दिन नसकेकी उनी अहिले तेस्रो सन्तानको र आफ्नो स्वास्थ्य, सरसफाईलगायतका विषयमा सचेत छिन् । गाउँकै निङलाशैनी आमा समूहमा आवद्ध भएपछि उनलाई आमा र बच्चाको खानपिन, सरसफाइलगायतका बोरमा जानकारी भएको हो । हाल उनले छोरी र आफ्नो राम्रो हेरविचार गरिरहेको बताइन् ।

गर्भवती अवस्थामा पनि माछामासु, अण्डा, हरियो सागपात प्रसस्त खाएको बताइन् । ‘अहिले त आमा समूहमा आवद्ध छु । समूहमा बैठक बसेर सबै कुरा सिकाउँछन् । गर्भवती भएको बेला के गर्ने, के खाने भनेर अनि बच्चालाई कसरी खुवाउने भन्ने बारे पनि जानकारी दिइरहन्छन् ।’

सुरुका २ बच्चालाई ३ महिनामै भैसीको दूध खुवाएको स्मरण गर्दै उनले भनिन्, ‘अहिले त ६ महिनापछि मात्र थप खानेकुरा खुवाएँ, पहिलेका भन्दा अहिलेको बच्चा हृष्टपुष्ट छ ।’ यसरी गाउँघरमा स्वास्थ्य सम्बन्धि काम गर्ने सरकारी तथा गैरसरकारी संघसंस्थाले समूह गठन गरेर जानकारी दिने कर्मचारी पठाउँदा बच्चा,आफ्नो स्वास्थ्य, सरसफाई, शिक्षाबारे जानकार भएको उनले बताइन् ।

दरशथचन्द नगरपालिका– १ की अर्की हजार दिने आमा काली भूल पनि अहिले आफ्नो र बच्चाको स्वास्थ्यमा ध्यान दिइरहेकी छिन् । टोलकै प्रगतिशील घरायसी आमा समूहको अध्यक्ष भएपछि उनलाई बच्चालाई कसरी स्वस्थ राख्ने, गर्भवती र बच्चा भएको बेला कस्तो खानेकुरा खाने भन्नेबारे जानकार भएकी हुन् । ग्रामीण क्षेत्रका धेरै महिला अहिले आफ्नो र बच्चाको स्वास्थ्य र सरसफाईबारे ध्यान दिन थालेका छन् । स्वास्थ्यसम्बन्धी विभिन्न कार्यक्रमले उनीहरूमा परिवर्तन आउन थालेको हो ।

प्रकाशित : मंसिर १, २०७६ ११:१९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×