डायलोसिस सेवा पाउनै कठिन

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — गत वर्ष समयमै पालो नपाएपछि भारतमा डायलोसिस गराएकी कैलाली चौमालाकी प्रभा चौधरीले लामो समयको पर्खाइपछि अहिले सेती अस्पतालमा गराउने पालो पाएकी छन्  । तर, बेलाबेला मेसिनको खराब भइरहन्छ  ।

त्यसैमा बिरामीको अत्यधिक चापले समयमै पालो नपाउँदा मिर्गौलाका बिरामीलाई उपचार पाउन कठिन भएको छ ।


सेती प्रादेशिक अस्पतालमा डायोलसिस गराउन नाम दर्ता गरेका अधिकांश बिरामी समयमा पालो नपाएको र सेवा प्रभावकारी नभएको गुनासो गर्छन् । २ वर्षअघि २ सय ५० बिरामीले नाम दर्ता गराएकोमा हाल साप्ताहिक रुपमा ४८ जनाले मात्रै सेवा लिइरहेका छन् । अरु बिरामी अस्पतालको औपचारिक सम्पर्कमा छैनन् । समयमै उपचार नपाउँदा केही बिरामीले ज्यान गुमाउनुपरेको छ । झन्डै २७ लाख जनसंख्या रहेको सुदूरपश्चिममा धनगढीमा मात्रै डायलसिसको सुविधा उपलब्ध छ । त्यो सेवा पनि प्रभावकारी छैन ।
२ वर्षअघि सेतीमा डायलसिस सेवा स्थापना भएको हो । सरकारकै नितीअनुरुप हाल डायलसिस सेवा सञ्चालन ब्यवस्थापनको जिम्मेवारी निजी क्षेत्रको विरंग हेल्थ केयरलाई दिइएको छ । बिरामी दर्ता, आवश्यक निगरानी र आर्थिक ब्यवस्थापन भने सेतीबाटै हुने गरेको छ ।


सुरुमा १० मेसिनबाट सेवाप्रवाह गर्ने भनेर अस्पतालसँग सम्झौता गरे पनि अहिले ६ मेसिनबाट मात्रै बिरामीले सेवा पाइरहेका छन् । ३ मेसिन बिग्रिएका छन् । मर्मतका लागि कुनै चासो दिइएको छैन । प्रबन्ध निर्देशक भट्ट भने बिरामीहरूले प्रभावकारी सेवा पाइरहेको दाबी गर्छन् । ‘सुरुतिर केही समस्या भए पनि अहिले बिरामीहरूले समयमै उपचार पाइरहेका छन्,’ उनले भने । चिकित्सकहरू पनि बिरामीको चापअनुसार रहेको उनको भनाइ छ ।


यहाँ फिस्टुला भर्ने सुविधा पनि छैन । ‘कैंयौं गरिब परिवारका मिर्गौलाका बिरामीले फिस्टुला भर्न नसकेर अकालमा ज्यान गुमाउन बाध्य छन्,’ विगत २ वर्षदेखि डायलसिस गराइरहेका धनगढीका कोमलराज शोपले भने, ‘प्रदेशमा फिस्टुला भर्ने सुविधा नभएपछि बिरामी महँगो शुल्क तिरेर भारत र अन्य प्रदेशमा धाउन बाध्य छन् ।’ अस्पतालमा मिर्गौला विशेषज्ञसमेत नहुँदा थप समस्या छ । ‘प्रदेश सरकारले नै विशेषज्ञ चिकित्सकको ब्यवस्था गर्नुपर्छ,’ अस्पतालमा डायलसिस सेवा दिइरहेको विरंग हेल्थ केयरका प्रबन्ध निर्देशक दीपक भट्टले भने, ‘मिर्गौलाका बिरामीको संख्या बढ्दै गइरहेको छ । प्रदेश सरकारले प्रादेशिक अस्पतालमै फिस्टुला भर्ने डाक्टरको ब्यवस्था गर्नुपर्नेमा बिरामीहरूको जोड छ । यसैमा विशेषज्ञ डाक्टर नहँुदा बिरामीहरू ठूलो रकम खर्च गरेर फिस्टुला गर्न अन्यत्र जानुपर्ने बाध्यतामा छन् ।’


कञ्चनपुर पुनर्वासका सूर्य तामाङले भने सातामा दुईपटक डायलाइसिस गर्नुपर्छ । ‘मिर्गौला प्रत्यारोपणका लागि आवश्यक खर्च छैन । साह्रै गाह्रो भएको छ,’ उनले भने । डायलाइसिस गरेको खर्च सरकारले नि:शुल्क गरे पनि औषधिको खर्च धान्न गाह्रो भएको उनले बताए । समयमै सहज उपचार सम्भव नभएपछि कतिपय मिर्गौलाका बिरामी जीवनमरणको दोसाँधमा छन् । ‘फिस्टुला भर्न तथा मिर्गौला प्रत्यारोपण गर्न पैसा नहुँदा धेरै बिरामीले अस्पतालको शय्यामै प्राण त्यागेका छन्,’ घोडाघोडी नगरपालिका ६ का गणेशसिंह खड्काले भने, ‘फिस्टुला भर्न काठमाडौं जाँदा दोब्बर खर्च लाग्छ । आर्थिक समस्या भएर कतिपयले उपचारै नपाएर ज्यान गुमाउँछन् ।’ पछिल्लो समयमा मिर्गौला रोगीको संख्या बढ्दै गएको स्थास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । पत्थरी, मधुमेह, उच्च रक्तचाप र खानपान र जीवनशैलीका कारण मिर्गौलामा समस्या देखिने गरेको डा. शेरबहादुर कमरको भनाइ छ । ‘आफ्नो स्वास्थ्यमा लापरबाही गर्नेहरू विभिन्न रोगबाट ग्रस्त हुने गरेका हुन्,’ उनले भने ।


सुदूरपश्चिममा ३० हजारको हाराहारीमा मिर्गौला बिरामी रहेको सामाजिक विकास मन्त्रालयको तथ्यांकले देखाएको छ । तर, मिर्गौला रोगीको संख्या बढिरहँदा उपचारका लागि भने प्रदेश सरकारले कुनै पहल गरेको छैन ।

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७६ १३:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वन जोगाउन सिलिन्डर र चुलो

कान्तिपुर संवाददाता

सल्यान — शारदा नगरपालिका १३, स्यानीखालस्थित जामुने बिसौनी, फूलबारी र साल्नेटा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले एक सय घरधुरीलाई सिलिण्डरसहित ग्यास चुलो वितरण गरेका छन्  । दाउराको निहुँमा सामुदायिक वनको विनाश बढेको भन्दै उपभोक्तलाई सिलिन्डरसहित चुलो वितरण गरिएको हो  ।

तीन सामुदायिक वनले प्रतिघरधुरी करिव ५ हजार रुपैयाँको सिलिण्डर र चुलो वितरण गरेका हुन् । सामुदायिक वनकै आम्दानीबाट सामग्री खरिद गरिएको हो ।

झन्डै ५ लाख रुपैयाँको सामग्री उपभोक्तालाई वितरण गरिएको सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले जनाएका छन् । उपभोक्तालाई शारदा नगरपालिका उपप्रमुख साबित्रा बस्नेतले चुलो र सिलिन्डर हस्तान्तरण गरिन् । सामुदायिक वनबाट संकलन गरेको रकम सदुपयोग भएको भन्दै यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन उनले आग्रह गरिन् ।

खाना पकाउन परम्परागत विधिबाट दाउरा बाल्दा वन विनाश बढ्दै गएको वन उपभोक्ता समिति सदस्य निमबहादुर बुढाथोकीले बताए । ‘दाउरा बाल्दा वन मासिकएको छ नै, उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा पनि असर परिरहेको छ,’ उनले भने, ‘दुबै समस्या समाधान गर्न सिलिन्डर र चुलो वितरण गरिएको हो ।’ उनले दाउरा बाल्दा उपभोक्तामा स्वासप्रस्वासजन्य समस्या बढ्दै गएको उनको भनाइ छ ।


दाउराको प्रयोगका कारण वार्षिक १ घरले एक रुख काट्नुपर्ने अवस्था रहेको उपभोक्ता समितिले जनाएको छ । कार्यक्रमका अध्यक्ष सीपबहादुर बुढाथोकीले विनाश रोक्न एक सामुदायिक वनले करिव ३० उपभोक्तालाई सिलिण्डर र चुलो वितरण गरेको जनाए । वातावरणीय प्रदुषण कम गर्नसमेत ग्याँस प्रयोग जरुरी रहेको उनी बताउँछन् ।

‘धुँवाका कारण उपभोक्तामा दम, खोकीसँगै फोक्सोमा संक्रमण हुने समस्या देखियो,’ उनले भने, ‘आगामी दिनमा उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा सुधार आउने र वन जोगिने हाम्रो अपेक्षा छ ।’ उनले विपन्न परिवारलाई पहिलो चरणमा सामग्री वितरण गरिएको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७६ १३:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT