तिंकर सडक सुचारु

असोज अन्तिम सातादेखि पहिरोले आवागमन अवरुद्ध हुँदा स्थानीयलाई आउजाउ र ढुवानीमा मर्का परेको थियो  
मनोज बडू

(दार्चुला) — वर्षायाममा अवरुद्ध भएको दार्चुला–तिंकर सडकमा आवागमन सुचारु भएको छ । ठाउँठाउँमा पहिरो खसेर अवरुद्ध उक्त सडकमा विहीबारदेखि यातायात पुन: सञ्चालनमा आएको हो । 

असोजको अन्तिम सातादेखि आवागमन अवरुद्ध भएको तिंकर सडकको दुहु–ब्यास खण्डको विभिन्न ठाउँमा खसेको पहिरो पन्छाइएको छ । यातायात सुचारु भएपछि स्थानीय बासिन्दालाई सामान ढुवानी र आवतजावतमा सहज भएको तिंकर सडक योजनाले जनाएको छ ।

तिंकर सडकका इन्जिनियर दिनेश रैखोलाले भने, ‘कात्तिक सुरुदेखि ब्याससम्म सडक सञ्चालनमा आएको छ ।’ अहिले दुहु गाउँपालिकाको गरमोरासम्म यात्रुबाहक जीप जिप चल्न थालेका छन् । त्यहाँभन्दा माथिल्लो भागमा ट्याक्टरबाट सामान ढुवानी हुन थालेको छ । सदरमुकाम खलंगाबाट ३५ किलोमिटर दुरीमा रहेको ब्यास गाउँपालिका केन्द्रसम्म शुक्रबारदेखि ट्याक्टर पुग्न थालेका छन् । ब्यास र दुहु गाउँपालिकासँग समन्वय गरी सडक निर्माणमा संलग्न ठेकेदारहरूका मेसिन प्रयोग गरेर पहिरो पन्छाउने काम गरिएको हो । शुक्रबारबाट सुन्सेरासम्म ट्याक्टर गुडेको इन्जिनियर रैखोलाले बताए । तिंकर सडक कार्यालयका अनुसार ब्यास गाउँपालिकाको माल गाउँसम्म सडकको ट्याक खोलिएको भएपनि सुन्सेरासम्म मात्र ट्याक्टर गुड्न सकेका छन् । यो सडकको गरमोराभिर, हिकिला, पिपलचौरी, हुती, धौलाकोट, नाजि र कोरकट्यालगायत ठाउँमा पहिरो खसेर सडक भत्किएको थियो ।
उक्त सडक खण्ड सुचारु हुनुपर्छ भनेर विभिन्न समयमा सडक आयोजनाको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएपनि बल्ल आएर सुन्सेरासम्म ट्याक्टर चल्न सकेको ब्यास गाउँपालिकाका अध्यक्ष दिलीपसिह बुढाथोकीले बताए ।

‘असोजको सुरुदेखि नै सडकमा खसेको पहिरो पन्छाएर सडक सञ्चालनमा ल्याउन पहल गरेका हौं,’ उनले भने, ‘बल्ल सुन्सेरासम्म ट्याक्टर पुग्ने अवस्था भयो ।’ पहिरोका कारण पैदल हिड्न पनि कठिनाई थियो ।

पोहोर यही समयमा दुहु गाउँपालिका–१ पिपलचौरीसम्म जीप सञ्चालनमा आइसकेका थिए । यसपटक हालसम्म हिकिला पनि पुग्न सकेका छैनन् । दुहु–१ पिपलचौरीका सरस्वती महराले भनिन्, ‘गरमोराबाट पैदल हिड्नु पर्छ । केही दिन अघिसम्म भरिया लगाएर सामान ढुवानी गर्नुपर्ने अवस्था थियो । अहिले टयाटर चल्दा सजिलो भयो ।’ सडकको अवस्थामा अझै सुधार गरिनुपर्ने उनले बताइन । जोखिम रहेको भन्दै जिल्ला प्रशासनले यो सडकको राताकाठा क्षेत्रमा यात्रु बोकेर जिप चलाउन रोक लगाएको छ । यात्रुबाहक जीपहरूका लागि सदरमुकाम खलंगाबाट दुहुको श्रीबगड र तिमुरपाटाबाट दुहुको चल्यागाडासम्म मात्र चलाउने अनुमति छ । तर कतिपय सवारीचालकहरू अटेर गरेर जोखिम मोल्दै यात्रु बोकिरहेकै छन् । यात्रु पनि हिड्नको गाह्रोले जोखिमको यात्रा गरिरहेका छन् । दुहुको राताकाठा र हिकिला पुग्नुभन्दा अगाडिको पोखराभीरमा सडकको लेवल नमिलेको र दुर्घटनाको सम्भावना अत्यधिक रहेको भन्दै यात्रु नबोक्न जिल्ला प्रशासनले ब्यवसायीहरूलाई सचेत गराउदै आएको छ । यस सडक खण्डमा सञ्चालन गर्दै आएका जिप व्यवसायीले यात्रुहरूबाट मनपरि भाडा असुल्ने गरेका छन् । तीन वर्षअघि कालोपत्रे बाहेकका ग्रामीण सडकमा प्रतिकिलोमिटर ६ रुपैयाँ भाडा लिन पाउने निर्णय गरिएको भएपनि त्यसको दोब्बर तेब्बर भाडा यात्रुहरूबाट उठाउने गरेका छन् ।

जिल्लामा ट्राफिक प्रहरीको दरबन्दी थोरै छ । भएको दरवन्दीमा पनि जनशक्ति पर्याप्त नभएकाले जिल्लाका सबै सडकहरूमा निगरानी बढाउन नसक्दा सवारी व्यवसायीलाई कडाइ गर्न नसकेको प्रहरीले जनाएको छ । जिप ब्यवसायीहरूले खलंगादेखि श्रीबगडसम्म साढे ३ किलोमिटर दुरी ५० रुपैयाँ र तिमुरपाटा गरपोरासम्मको १० किमिमा २ सय भाडा असुल्ल गर्दै आएका दुहु–१ का जगत महराले बताए ।

जिप ब्यवसायीहरूले मनपरी भाडा असुल्ने गरेको भएपनि जिल्ला प्रशासन, स्थानीय सरकार र अन्य सम्बन्धित निकायहरू मौन बसेको स्थानीयको आरोप छ । भाडा बढी उठाउने गरेको सुनिएपनि कतैबाट उजुरी नभएकाले कारवाही प्रक्रियामा जान नसकेको प्रशासनले जनाएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार जिल्लाभरि धेरै सडक सञ्चालनमा छन् । अहिले पक्की महाकाली लोकमार्गलाई केन्द्रित गरी गोकुलेश्वर र सदरमुकाम खलंगामा अस्थायी ट्राफिक पोष्ट राखिएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ १०:५८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भीरको घाँसले ज्यानकै जोखिम

वसन्तप्रताप सिंह, तृप्ति शाही

(बझाङ) र (बैतडी) — गत चैतमा बझाङको बित्थडचिर–१ भन्नेगडाका हरिस बोहराले पत्नी डम्मरालाई गुमाए । छिमेकी जिल्ला बैतडीको बाँगासल्ला भीरमा घाँस काट्दाकाट्दै चिप्लिएर १९ वर्षीया डम्मराको मृत्यु भयो । एकातिर पत्नी वियोग, अर्कातरि २६ महिने छोरा हुर्काउन  उनलाई अहिले ठूलो पीर छ ।  

भीरमा घाँस काट्ने क्रममा लडेर ज्यान गुमाउने परिवारकी तेस्री महिला हुन् डम्मरा । त्यही भीरबाट लडेर ०६० सालमा हरिसकी आमा रत्नादेवी र ०७१ मा भाउजू देवीको मृत्यु भएको थियो । उक्त भीर र आसपास क्षेत्रमा पाँच वर्षयता वित्थडचिर र बझाङको चौखामका गरी १७ जनाभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेको वित्थडचिर गाउँपालिका उपाध्यक्ष जानकी बोहराले बताइन् ।

‘घाँस काट्ने क्रममा एक/दुई जना नमरेको कुनै वर्ष छैन,’ उनले भनिन्, ‘कुनै–कुनै महिना त त्यही भीरबाट खसेर मर्नेको संख्या तीन–चार जनासम्म पुग्छ ।’ बझाङ सदरमुकाम चैनपुरसँगै जोडिएको पानकोटको भीरबाट लडेर ज्यान गुमाउनेको संख्या पनि उस्तै छ । ‘१८ वर्षमा पानकोटको भीरबाट २३ जना लडेर मरिसके,’ हेमन्तवाडाकी सुशीला खड्काले भनिन् ।

बझाङ र बैतडीमा घाँससँग ज्यान साट्नेहरूको संख्या योभन्दा कहालीलाग्दो छ । जुनसुकै गाउँमा गए पनि घाँसकै कारण दुई–चार जनाको मृत्यु नभएको कहीँ भेटिँदैन । असोजमा मात्र बझाङमा ४ र बैतडीमा ३ जनाले ज्यान गुमाइसके । बझाङमा ३ वर्षयता घाँस काट्ने क्रममा मृत्यु हुनेको संख्या ४१ छ । यिनमा ६ जना पुरुष र ३५ जना महिला छन् ।

घाँस काट्ने क्रममा भीर र रूखबाट लडेर मृत्यु भएकाको सबै अभिलेख प्रहरी कार्यालयमा नआउने भएकाले संख्या अझै बढी हुन सक्ने प्रहरी अधिकृतहरूको भनाइ छ । बझाङका डीएसपी गणेश बम भन्छन्, ‘यसरी मृत्यु भएका अधिकांशका परिवारले प्रहरीलाई खबर नै गर्दैनन् । आफ्नै तरिकाले गाउँमै दाहसंस्कार गर्ने भएकाले यकिन संख्या भन्न गाह्रो छ ।’ यसरी दुर्घटनामा परेकाहरूको पोस्टमार्टम नै नगरी दाहसंस्कार गरिने भएकाले सबै घटनाहरू दर्ता नहुने बैतडीका डीएसपी डिल्ली नारायण पाण्डेय बताउँछन् ।

घाँस काट्न गएकी श्रीमतीको लडेर ज्यान गएपछि ६ वर्षमुनिका ३ छोराछोरी हुर्काइरहेका जयपृथ्वी नगरपालिकाको कैलाशका पुड्के खड्काले भने, ‘गाइवस्तु नपालौं भने पनि भएन । सजिलो ठाउँमा घाँंस पाइँदैन । घाँसकै लागि सालिन्दा ३/४ जनाले ज्यान गुमाइरहेका हुन्छन् ।’ लुल्लुरेडाँडामा घाँस काट्ने क्रममा उनकी श्रीमती किडीको लडेर मृत्यु भएको थियो । उक्त भीरबाट खसेर २ वर्षयता गाउँका ६ जनाले ज्यान गुमाइसकेको उनले बताए ।

सुदूरपश्चिमका पहाडी जिल्लाका बासिन्दा कृषि र पशुपालनमा निर्भर छन् । अधिकांशका गोठमा एक हल गोरु र एक दुहुनो गाई वा भैंसी हुन्छ । घाँस सहजै पाइँदैन । महिलाले भीर भीर घाँसका लागि ज्यान जोखिममा पार्नै पर्ने बाध्यता रहेको बैतडीको पञ्चेश्वर गाउँपालिकाकी कौशिल्या भण्डारी बताउँछिन् ।

‘महिलाको लागि सबैभन्दा ज्यानको जोखिम हुने भनेको गर्भवती र सुत्केरी बेलामा हो, त्यस्ता बेला पनि घाँस काट्न जानै परेको छ,’ अधिकारकर्मी उमा केसी भन्छिन् । घाँस खेतीका लागि वर्सेनी कार्यक्रम आएपनि प्रभावकारी हुन नसकेको भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा विज्ञ केन्द्रका प्रमुख पशुपति नाथले बताए ।


प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७६ १०:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT