गाउँगाउँमा वित्तीय संस्था : ऋणले जेथा गुम्यो, छोराछोरीको बिचल्ली

मेनुका ढुंगाना

अछाम — सदरमुकाम आसपासका बजार क्षेत्रमा मात्र क्रियाशील लघुवित्त संस्थाहरू पछिल्लो समय ग्रामीण क्षेत्रमा विस्तार हुन थालेका छन् । वित्तीय संस्थाहरूले गाउँगाउँमा पुगेर महिलाहरूको समूह निर्माण गरेर लगानी गर्न थालेका छन् । 


गाउँतिर भर्खरै मात्र वित्तीय संस्था प्रवेश गर्न थालेपछि गृहणीहरूको आकर्षण पनि बढेको देखिन्छ । यसअघि बजार क्षेत्रमा सक्रिय संस्थामा आबद्ध कतिपय महिला भने ऋण चुक्ता गर्न नसकेर समस्यामा पनि परेका छन् ।

मंगलसैनमा होटल गर्दै आएकी निर्मला खवास वित्तीय संस्थाका समूहमा आबद्ध भइन् । आफ्नै वरिपरिका १५ महिलाको समूह बनाएरपछि वित्तीय संस्थाहरूले लगानी गर्न थाले । बिनाधितो कर्जा पाइन थालेपछि निर्मलाले धमाधम ऋण निकाल्न सुरु गरिन् । सुरुमा २५ हजार ऋण निकालेर किस्ताबाट चुक्ता गरेकी निर्मलाले पछि अरू संस्थाबाट झिकिन् ।

तर ऋण चुक्ता गर्न नसकेपछि हाल उनी फरार छिन् । उनको घरबार मात्रै बिग्रिएको छैन, मंगलसैनमा सञ्चालन भएको होटल पनि बन्द भएको छ । भएको जायजेथा गुम्यो । छोराछोरीको बिचल्ली भयो । ‘निर्मलाले हामी सबैलाई विश्वासमा पारेर विभिन्न संस्थाहरूबाट ऋण निकाल्न अनुरोध गरिन् । ऋण दिने नदिने भन्ने अधिकार समूहलाई नै हुने भएकाले हामीले पनि विश्वासमा परेर अरूको नामबाटसमेत उनका लागि ऋण झिकिदियौं,’ मंगलसेन ५ की नमिता नगार्जीले भनिन्, ‘सुरुमा गीत रेकर्ड गर्न त्यसपछि घरघडेरी किन्न निकालिन् । हामी भने विश्वासमा परिरह्यौं ।

अहिले उनी सम्पर्कमा नभएपछि ऋण तिर्ने तनाव हामीलाई छ ।’ न्यून आयआर्जन भएका तथा बैंकहरूसम्म प्रत्यक्ष पहुँच नभएका व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरी वित्तीय सेवा दिने उद्देश्यले ती संस्थाहरू सञ्चालित छन् । लघुवित्त संस्थाहरूले गरिब तथा विपन्न वर्गहरूलाई विनाधितो कर्जा प्रवाह गरी जीवनस्तरमा थप सहजता ल्याएको दाबी गर्छन् ।

‘लघुवित्त संस्थाले न्यून आय भएका परिवारहरूलाई गाउँघरमै वित्तीय सेवा प्रदान गर्दै आएका छन्,’ निर्धन उत्थान लघुवित्त संस्थाका शाखा प्रवन्धक उमनाथ तिमिल्सेनाले भने, ‘बजार क्षेत्रमा केहि व्यक्तिका कारण समस्या देखिए पनि ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरूमा त्यस्तो समस्या छैन ।’ यस्ता संस्थाहरू अछामका विभिन्न ठाउँमा ८४ समूह गठन भएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाढीले सिंगो बस्ती जोखिम

संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — बाउली र खारगाड खोलाको कटानले बडिमालिका ८ को गडखेत गाउँ पहिरोको उच्च जोखिममा छ । खोलाको कटान गाउँनजिकै पुगेपछि यहाँका ५० परिवार जोखिममा परेको वडासदस्य नरबहादुर अयडीले बताए ।

‘ठूलो वर्षा सुरु हुनेबित्तिकै पारिबाट खारगाड खोलो सुसाएर आउँछ । बीचमा त बाउली खोलाको गड्गडाहटले झनै रातभर सुत्नसक्ने अवस्था हुन्न,’ उनले भने, ‘दुवै खोला कटान गर्दै नजिकै पुगिसके । उठिबास हुने भयो ।’

वर्षौंअघि पनि बाउली गाडको बाढी गढखेतमा पसेर पुरै घरखेत बगाएको बुढापाकाहरू बताउँछन् । माथि सिरानतिरबाट बाहुली बग्छ, तल बस्ती र खेतीयोग्य जमिन छ । ‘धार परिवर्तन गरेपछि बस्ती नामेट हुने अवस्था छ,’ मार्तडीका गगन रावलले भने, ‘२ वर्षअघि पनि धन्नधन्न जोगिएको हो ।’ गडखेतमा बडिमालिका वडा ८ र ९ का बासिन्दाको खेतीयोग्य जमिन छ । बर्सेनि जमिन कटान हुँदै गएपछि खाद्यान्न उत्पादन पनि घट्दै गएको स्थानीयको भनाइ छ ।

नदीले कटान बढाउँदै गए पनि हालसम्म कतैबाट पनि तटबन्ध निर्माण गरी बस्ती जोगाउन सहयोग नभएको गाउँलेहरू बताउँछन् । नदी नियन्त्रणको पहल नहुँदासम्म बस्ती सुरक्षित नहुने स्थानीय प्रकाश अयडी बताउँछन् । उनले नगरपालिकालगायत अन्य निकायमा पहलगर्दा पनि कतैबाट पनि पीडाको सुनुवाइनभएको बताए ।

पुल नहुँदा समस्या
बडीमालिका ८ मा रहेको खारगाडमा झोलुंगे पुल नहुँदा स्थानीयलाई आउजाउमा समस्या भएको छ । ‘माथितिर पहिरोले हलुका वर्षा हुनेबित्तिकै बाढी आइहाल्छ,’ चोयाकोट माविकी प्रध्यानाध्यापक दिमा सुब्बाले भनिन्, ‘बाढी आउनेबित्तिकै वारिका वारि पारिका पारि हुने अवस्था छ ।’ घाँस दाउराका लागि जंगल आउजाउ गर्न त झन् समस्या छ ।

रजाली तरकारीको पकेट क्षेत्र मानिन्छ । रजालीबाट मार्तडीमा दैनिक सयौं किसान नियमित तरकारी, दूध, दाउरा बिक्रीका लागि आउँछन् । खारगाडा नदीमा पुल नहुँदा स्थानीय कृषकहरू कहिलेकाहीं बाटोबाटै फर्कने अवस्था रहेको वडाध्यक्ष वीरबहादुर रावल बताउँछन् । उनले पुलका लागि पहल भइरहेको बताए ।

बडीमालिका नगरपालिकाले भने नदी नियन्त्रण र झोलुंगे पुल निर्माणका लागि प्रयास गरिरहेको जनाएको छ । नगर उपप्रमुख कविता बिष्टले समस्या समाधानका लागि प्रदेश र संघ सरकारसँग समन्वय भइरहेको बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्