गानो कुहिने रोगले अदुवा सखाप

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — कैलालीको सहजपुर क्षेत्रमा गानो कुहिने रोगले अदुवा खेतीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । रोगले ७५ प्रतिशत अदुवा नोक्सान हुने कृषि ज्ञान केन्द्र कैलाली कञ्चनपुरले जनाएको छ । 

चुरे गाउँपालिका ३ को सहजपुर क्षेत्रमा लगाइएको अुदुवामा यो रोग देखिएको हो । करिब २५ हेक्टरमा लगाइएको अदुवामा रोग देखिएको कृषि ज्ञान केन्द्र प्रमुख रामचन्द्र भट्टले बताए ।

केन्द्रको टोली यसै साता सहजपुर क्षेत्रमा पुगेर रोग लागेको अदुवा अनुगमन गरी फर्किएको हो । ‘यस वर्षको फसल जोगाउन सकिने अवस्था छैन,’ केन्द्र प्रमुख भट्टले भने, ‘गानो कुहिने रोगले अदुवाका बोट सुक्न थालेका छन् ।’ उनका अनुसार सहजपुर क्षेत्रमा अदुवा उत्पादनमा ७५ प्रतिशत ह्रास आउने देखिन्छ । सुदूरपश्चिममा अदुवा उत्पादनका लागि सहजपुर प्रमुख क्षेत्र मानिन्छ ।

गानो कुहिने रोग ढुसीजन्य कारणले बीउ तथा माटोबाट लाग्ने गर्छ । लामो समयदेखि एकै ठाउँमा खेती गर्दा ढुसी जम्मा भई त्यसबाट समेत यो रोग लाग्न सक्ने भट्टको भनाइ छ । माटो र बीउमा ढुसी नाशक उपचार गरी रोग लाग्नबाट जोगाउन सकिने उनले बताए । रोग लागेपछि अदुवाले गाँज हाल्दैन ।

एउटा मात्रै बोट हुन्छ । गानो पनि लगाएको बीउ मात्रै हुन्छ । थप गानो बढ्दैन । रोग लागेर रोपेको गानो समेत कुहिने र बिस्तारै बोटपनि पहेँलो भई सुक्ने गर्छ । यसलाई ‘राइजोमरट’ पनि भनिन्छ । सहजपुरमा अदुवाको बिउ आफै उत्पादन नगरी बाहिरबाट ल्याउने गरेको पाइन्छ । यहांँका कृषकले अहिलेको बिउ कपुरकोटबाट ल्याएको बताएका छन् ।

अदुवा खेती प्राय फागुनमालगाएर असोज /कात्तिकमा खन्ने गरिन्छ । तर सहजपुर क्षेत्रमा असारमा लगाएर असोज/कात्तिकमै खन्ने गरेको पाइन्छ छ ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०९:५१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

४ जिल्ला पूर्ण साक्षर घोषणाको तयारीमा

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — सुदुरपश्चिम प्रदेशका ४ जिल्ला यसै वर्ष साक्षर घोषणा हुने भएका छन् । सामाजिक विकास मन्त्रालयकाअनुसार कैलालीसहित कञ्चनपुर, डोटी र अछाम पनि साक्षर घोषणा हुने अन्तिम चरणमा छन् ।

मन्त्रालयका उपसचिव झंकरबहादुर विष्टले कैलालीले पूर्ण साक्षर घोषणा हुन आवश्यक पर्ने मापदण्ड पूरा गरिसकेकोले छिटै घोषणा हुने बताए ।

‘पूर्ण साक्षर घोषणा गर्न ९५ प्रतिशत साक्षर हुनु पर्छ,’ उपसचिव विष्टले भने ‘यसै वर्ष कञ्चनपुर, डोटी र अछाम पनि साक्षर घोषणा हुने तयारीमा छन् ।’ अक्षरको महत्व मानव जीवनमा निकै महत्त्वपूर्ण रहेकोले प्रदेशका सबै जनता साक्षर हुन जरुरी रहेको उनको भनाइ छ । पहाडी जिल्लामा वडा स्तरबाटै साक्षर घोषणा हुने काम भइरहेको उनले बताए । ‘अछाममा विभिन्न वडास्तरबाट साक्षर घोषणा भइरहेका छन् । ९५ प्रतिशतको मापदण्ड पुग्ने वित्तिकै जिल्ला पनि साक्षर घोषणा हुनेछ’ विष्टले भने ।

मन्त्रालयले कैलालीलाई यसै वर्ष साक्षर घोषणा गर्ने तयारी रहेको बताएपनि शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई कैलालीका नासु प्रयागराज जोशी भने जिल्लामा कतिजना निरक्षर र साक्षर छन् भन्ने तथ्यांक नभएको बताए ।

उनले केही वर्ष अघिसम्म साक्षर नेपाल अभियान सञ्चालन गरेको बताए । सरकारले अशिक्षिहरूका लागि प्रौढ शिक्षालगायतका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेका बेला कार्यालयसँग तथ्यांक रहने गरेको भए पनि हाल कुनै तथ्यांक नरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT