सुदूरपश्चिममा पानी अभाव : यूएनडीपी

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — सुदूरपश्चिम देशकै सबैभन्दा बढी पानीको अभाव भएको प्रदेश रहेको एक तथ्यांकले देखाएको छ । संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम युएनडिपिले बिहिबार धनगढीमा गरेको एक कार्यक्रममा नेपाल सरकारले गरेको अनुसन्धानमा पानीको चरम अभाव रहेको जानकारी दिइयो ।

‘नेपालका अन्य प्रदेशको तुलनामा सुदूरपश्चिममा पानीको चरम अभाव देखिएको छ,’ बीबीसी विश्व सेवाका वातावरण संवाददाता नविनसिंहखड्काले भने, ‘यसको मुख्य कारण वातावरण प्रदूषण र यससँंग जोडिएका अन्य कुरा हुन् ।’

उनले विगतदेखि नै वातावरणसम्बन्धी कुरालाई सबैले महत्त्व नदिँदा पछिल्लो समय त्यसको प्रभाव देखिन थालेको बताए । ‘वातावरण हाम्रो जीवनमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण छ । त्यसैले यसबारे सबैले गम्भिर हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘नेपालका केहि सञ्चारमाध्यम बाहेक सबैले वातावरणलाई त्यति महत्त्व दिएका छैनन् । अब भने ध्यान दिनुपर्ने देखिएको छ ।’

कार्यक्रमका सहभागीहरूले पनि पछिल्लो समय सुदुरपश्चिमको वातावरणमा परिवर्तन आएको बताएका छन् । उनीहरूले केहि वर्षयता वर्षा पनि समयमा नभएको बताए । हरेक वर्ष असार, साउनमा लगातार पानी पर्ने पनि यस वर्ष साउनमा धनगढीमा वर्षा नै नभएको सहभागीहरूले बताए ।

यस्तै खड्काले नेपाल सरकारले गरेको एउटा सर्वेक्षणका अनुसार जलवायु परिवर्तन खेप्न सक्ने क्षमता सुदुरपश्चिमको वातावरणसंँग न्यून देखिएको बताए ।

जसमध्ये सुदुरपश्चिममा जलवायु परिवर्तन खेप्न सक्ने क्षमता निकै न्यून रहेको जिल्लामा डोटी, अछाम, बाजुरा र बझाङ छन् । जलवायु परिवर्तनलाई खेप्न सक्ने क्षमता कम भएका जिल्लामा भने डडेल्धुरा र बैतडी छन् ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७६ १०:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कालीगण्डकी करिडोर ६ महिनादेखि ठप्प

सरकारले २० करोड रूपैयाँ छुट्याएर बागलुङ र गुल्मी खण्ड चौडा पार्न सेनालाई जिम्मा दिएको थियो । जेठ १५ गते हस्तान्तरण गर्ने गरी सेनाले जिम्मा लिएकामा अहिलेसम्म सडक खुलेको छैन ।
प्रकाश बराल

बागलुङ — कालीगण्डकी करिडोर चौडा पार्ने काम नसकिँदा ६ महिनादेखि यातायात ठप्प भएको छ । माघमा करिडोर १० मिटर चौडा पार्न नेपाली सेनालाई जिम्मा दिइएपछि बागलुङको तल्लो गलुवादेखि बलेवाको धापाखोलासम्मको सडक अवरुद्ध छ ।

तोकिएको समय सकिए पनि सेनाले सडक बन्द गरिरहेको छ । यसले दैनिक दर्जनौं सवारी घुमाउरो बाटो हिँड्न बाध्य छन् ।

अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा र परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले माघमा चौडा पार्ने कामको शिलान्यास गरेका थिए । सरकारले २० करोड रुपैयाँ छुट्याएर बागलुङ र गुल्मी खण्ड चौडा पार्न सेनालाई जिम्मा दिएको थियो । जेठ १५ गते हस्तान्तरण गर्ने गरी सेनाले जिम्मा लिएकोमा अहिलेसम्म सडक खुलेको छैन । अझै केही स्थानमा बम पडकाउने काम भरहेकाले खतरा भएपछि सवारी चल्न नदिइएको निर्माण कार्यदलका प्रमुख सेनानी रेश्मीराज भट्टराईले जानकारी दिए ।

तोकेको समयमा काम नसकी बाटो अवरुद्ध गरिरहँदा सयौं यात्रीले सास्ती बेहोरेका छन् । करिडोर हुँदै गुडने सवारी अहिले गलुवा, पाउजा, पानीट्यांकी हुँदै घुम्न बाध्य छन् । यसबाट १ घण्टा बढी समय लाग्ने गरेको छ । ‘एक घण्टा ढिला र अप्ठ्यारो बाटो हिँड्न बाध्य छौं,’ सदरमुकामदेखि छिस्ती जिप चलाइरहेका चालक सन्तबहादुर नेपालीले भने, ‘छिटो खुलिदिए यात्रीलाई पनि सहज हुन्थ्यो ।’ बाटो साँघुरो, हिलो र अप्ठ्यारो भएकाले जोखिम मोलेर हिँड्नुपरेको उनले गुनासो गरे ।

करिडोरबाट बस पनि सञ्चालन भएको थियो । वैकल्पिक सडकमा भने त्यो चल्न सक्दैन । ट्र्याक्टर र जिप मात्र चल्ने भएकाले यात्री सिट नपाएर हैरान छन् । बलेवातर्फ जाने यात्रीले पर्वतको कुस्मा गएर घुम्नुपर्ने बाध्यता छ । ‘जिपमा सिट नपाएपछि कुस्मा झरेर पैदल यात्रा गर्न बाध्य छौं,’ अमलाचौरका मुक्तिराम शर्माले भने, ‘बजार आउन दैनिक एक घण्टा पैदल हिँडेर मात्र पर्वतको बस चढ्नुपरेको छ ।’

जेठमै हस्तान्तरण गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि सेनाले अहिलेसम्म जानकारी नदिएको सडक विभागका उपमहानिर्देशक शिवहरि सापकोटाले बताए । ‘अहिलेसम्म काम सम्पन्न भएर प्रतिवेदन बुझाएको थाहा छैन,’ उनले भने, ‘सडक बन्द गरिरहनु राम्रो होइन ।’ काम पर्दा रोकेर अन्य समय खुलाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

सेनाले भने बम पडकाएर पहरा फोर्ने काम भइरहेकाले सडक रोक्नुपरेको प्रस्ट्याएको छ । यो खण्डमा नियमित बम पड्काउँदा पोखरा–बागलुङ खण्डको पर्वतस्थित नयाँपुल र सहस्रधारामा गुड्ने सवारीसमेत बेलाबेला रोकिने गरेका छन् । २०७२ असार १५ मा पहिलो पटक शिलान्यास भएपछि नेपाली सेनाले २ वर्षमा यो खण्डको ट्र्याक खोलेको थियो । ८ मिटर चौडा रहेको यो सडकलाई १० मिटर बनाउन भन्दै बजेट रकमान्तरण गरेपछि माघदेखि सेनाले काम थालेको थियो ।

बम पड्काएर पहरा फोड्दै सडक बनाउनुपर्ने भएकाले सडक डिभिजनले ठेक्का नलगाई सेनालाई दिएको थियो । सुनौलीदेखि कोरला नाकासम्म ४ सय १७ किमि खण्डमा यो सडकले भारत र चीन दुई देश जोड्छ । करिडोरमा नियमित सवारी चल्दा १० लाख ३० हजार जनसंख्यामा बसाइँ सराइ कम हुने विश्वास गरिएको छ ।

करिडोरले बलेवा, बिनामारे, जैदी, छिस्तीका फाँट, गुल्मी, पाल्पा र पर्वतका समेत बस्तीले आफ्नो कृषि उपजलाई नारायणगढ, गैंडाकोटसम्म सहज बिक्रीका लागि पठाउन सक्छन् । चीनका पर्यटक लुम्बिनी र भारतीय पर्यटकलाई मुक्तिनाथ लैजान यो मार्ग बढी उपयोगी हुने भएकाले छिटो काम सक्न सेनालाई दिइएको प्रतिनिधिसभाका सांसद सूर्य पाठकले बताए । निर्माण कार्यदलले राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भएकाले समयमै सक्ने दाबी गरेको थियो ।

५ घरमा क्षति
नियमित बम पड्काउँदा बागलुङ खण्डका ५ घरमा क्षति पुगेको छ । उनीहरूले आफ्ना घर जोखिममा परेको भन्दै मानवअधिकार आयोगमा उजुरी दिएका छन् ।

बागलुङ नगरपालिका १० र १३ को सिमानामा स्थानीय कुलराज लामिछाने, दयाराम लामिछाने, खगराज लामिछाने, महेश्वर लामिछाने र कृष्णप्रसाद लामिछानेले आफूहरूको घर जोखिममा परेको भन्दै उजुरी पनि दिएका हुन् । घरमा नियमित ढुंगामाटो खस्ने खतरा भएकाले उजुरी दिइएको उनीहरूले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७६ १०:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्