५ हजार मिटर उचाइमा सुर्मा जात्रा

कान्तिपुर संवाददाता

दार्चुला — अपीहिमाल गाउँपालिकाको खण्डेश्वर र घुसाका बासिन्दाले २ साता अघिदेखि सुर्माभवानीको जात्रा मनाइरहेका छन् । सुर्माभवानी जात्रा साउने औंसीदेखि १७ दिन र रतेडीदेखि ७ दिनसम्म धुमधाम मनाइन्छ । सुर्माभवानी जात्रा साढे ५ हजार मिटर उचाइमा गएर मनाइन्छ ।

अपीहिमाल गाउँपालिकाको घाजिर हुँदै बझाङको सुर्मा सरोवरको सीमासम्म यो जात्रा मनाइन्छ । सम्भवतः यो जात्रा लामो समयसम्म मनाइने खण्डेश्वरीका कल्यानसिंह बोहरा बताउँछन् । सुर्मा तालमा अपीहिमालको खण्डेश्वरीबाट जाने तीर्थालुले सरोवरमा पूजा गरेपछि मात्रै बझाङबाट आउने तीर्थालुले पूजा गर्ने चलन छ ।


जात्राका लागि छेती पुर्ख्यौली घर भएका र घाजिर घर भएका तीर्थालु औसीदेखि एक छाक मात्र खाएर सुर्माभवानीको व्रत बस्ने परम्परा छ । सुर्मासरोवर तीर्थ जाने व्रतालु भक्तलाई वीरे भनिन्छ । वीरे दुई प्रकारका हुन्छन् । जसमा पहिलोपटक जानेलाई बालो वीरे र पटक–पटक गएकालाई बुढोवीरे भन्ने चलन छ । जसअनुसार सहभागी हुने छेती घर भएका ठेकरे, बोहरा, धामी, वैरे समुदायका भक्तजनलाई उवादेशी, घाजिर घर भएका भक्तजनलाई उनादेशी तथा खण्डेश्वरीभित्र बसोबास गर्ने, रोकाया, कार्कीलाई वाइदेशी भन्ने चलन छ । जात्रामा सहभागी हुने भक्तजनलाई यो अवधिभर लसुन, प्याज, मसुरो तथा मदिरा, मासु वर्जित छ ।


स्थानीय नरहरी ठेकरेका अनुसार यो जात्राका ७ दिनलाई महत्त्वका रूपमा लिइने गरिन्छ । उवादेशी यात्रीहरू पहिलो दिन क्षेत्तीमा जम्मा हुन्छन् । उनादेशी, जत्तोर र बाइदेशीहरू घाजिरमा जम्मा हुन्छन् । दोस्रो दिन घाजिरबाट यात्रु क्षेत्ती गाउँ जाने गर्छन् । घाजिरबाट गएका यात्रुलाई स्वागत गर्न क्षेत्तीबाट पनि बाजागाजासहित देउताको नाच गानासहित जय जयकार गर्दै आउने गर्छन् । उनीहरूको क्षेत्तीको काना ढुढु भन्ने ठाउँमा भेट गर्ने परम्परा छ । सुर्मा सरोवर जात्राको तेस्रो दिन वीरेहरू सुर्माभवानीको यात्रामा हिँड्छन् । वीरेहरूलाई भवानीको भक्तका रूपमा स्थानीय भेषमा सिँगारपटार गरी बिदाइ गरिन्छ ।


यात्राको आरम्भ क्षेत्तीबाट हुन्छ र अन्निखाना, धरमघर, वीरेफट्टा ठडिउल, दुबै हुँदै वीरे ओडारमा गएर बास बस्ने गरिन्छ । यता वीरेहरूलाई बिदाइ गरेपछि क्षेत्तीमा विभिन्न देवीदेवताको चैत, भाडिखेल, ढुस्को, डेउडा खेल्ने गरिन्छ भने ढाको बजाएर चाहै खेल्दै रमाइलो गर्ने गरिन्छ ।


जात्राको पाँचौं दिन वीरेहरू बिहानै नदीमा स्नान गरी व्रतबन्ध गर्दै सुर्मासरोवरको यात्रामा हिँड्छन् । हात र खुट्टाको सहाराले हिँडदै सरोवरमा पुग्नेगरिन्छ । सबै तीर्थयात्रु वीरेहरू र यात्रु घाजिर जाने गर्छन् । यो दिन जात घाजिरमा पुर्‍याउने गरिन्छ । यो दिन पनि सबै वीरेहरू, धामी, पुजारी, ढाके तथा सबै यात्रु बाजा बजाउँदै नाचगान गर्दै, चाहै खेल्दै घाजिर पुग्ने गर्छन् ।


नेपालकै इतिहासमा यति लामो जात्रा कहीं छैन । यति लामो जात्राबारे प्रचार भएको छैन । जात्रालाई मर्यादित बनाउन गाउँपालिकाले गुरुयोजना अनुसार काम अघि बढाएको अपीहिमाल गाउँपालिका अध्यक्ष धर्मानन्द मन्याल बताउँछन् । विशेष जात्रा मनाइने भएको कारण क्षेत्ति घाजिरलाई नमुना बस्तीका रूपमा विकास गर्न गुरुयोजना निर्माण सुरु गरिएको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७६ १३:०७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अधिकांश झोलुंगे पुल जीर्ण

संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — बाजुराका विभिन्न नदीमा निर्माण गरिएका झोलुंगे पुल जीर्ण छन्  । बुढीगंगा र कर्णाली नदीका पुलमा पानीको बहाव पुलमाथि पुग्न थालेपछि वर्षौं मर्मत नगरिएका पुलमा जोखिम बढेको हो  ।

लगातारको वर्षाले त्रिवेणी र बुढीगंगा नगरपालिकाको ताप्रिसेराको झोलुंगे पुल जोखिममा छ । पुलमाथि पानी गएपछि आवतजावत बन्द भएको पैमाका राजेश खत्रीले बताए । ‘भारी वर्षा भएका दिन पुलमाथि नदी बग्छ,’ उनले भने, ‘पानी नघट्दासम्म आउजाउ ठप्प हुन्छ ।’


त्यसैगरी अन्य झोलुंगे पुल पनि जोखिममा छन् । बुढीगंगा नदीले द्वारी, तिपाडा, रापक, अछामको साँफेबगर, बुढाबगरलगायतका पुल जोखिममा पुर्‍याएको छ । कर्णालीको पिलुचौर(जुकोट पुल पनि उच्च जोखिममा छ । स्वामीकार्तिक गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कुवेर शाहीका अनुसार पिलुचौरको पुल पनि जोखिममा छ । उनले भने, ‘कुन दिन कर्णालीले पुल बगाएर लग्यो भन्ने सुन्नुपर्ने अवस्था आउने पक्का छ ।’


बुढीगंगा नदीको द्वारीमा रहेको झोलुंगे पुल अहिले खोलाको बगरमा लछारिएको छ । पानी आउने ठाउँमा मात्र थोरै माथि छ । त्यही पनि आधा पुल भाँचिएको स्थानीय धन जैशीले बताए । ‘पुल जतिखेर पनि बगेर जाने भएकाले हामीले पानी परेको बेला स्थानीयलाई आवतजावत गर्न रोक लगाएका छौं,’ उनले भने ।

त्यसैगरी कर्णाली नदीमा रहेका अन्य दर्जन पुल पनि जोखिममा छन् । वाई र बाँधु जोड्ने पुल, गोत्री र साप्पाटा जोड्ने पुल, रुगिन र मुगु बाजुरा हुम्ला जोडने झोलुंगे पुल जोखिममा रहेको हिमाली गाउँपालिका अध्यक्ष गोविन्दबहादुर मल्लले बताए । वर्षामा अचानक पानीको बहाव बढेपछि जतिखेर पनि कर्णालीले पुलसँगै सर्वसाधारणलाई पनि बगाउने सम्भावना रहेको स्वामिकार्तिक गाउँपालिकाका अग्नि शाही बताउँछन् ।


त्यस्तै बुढीनन्दा नगरपालिकाको वडा २ र ८ लाई जोड्ने दैयामा रहेको पुल पनि जोखिममा छ । ‘बर्खा लागेपछि आउजाउ पनि गर्दैनौं साह्रै डर लाग्छ,’ दैयाकी मेनका खत्रीले बताइन् । उनले भनिन्, ‘अहिले त नयाँ पुल बनिसकेको छ । तर हामीले धेरै वर्ष त्यही जीर्ण पुलबाटै ओहोरदोहोर गर्‍यौं ।’ कोल्टी(कोटिला जोड्ने बड्डीगाड खोलामा रहेका पसल पनि जोखिममा छन् ।

पुल जोखिममा भएपछि त्यहाँका सबै किसान, व्यापारी, विद्यार्थीलाई समस्या भएको छ । कोल्टी बजारमा खासगरी दही, दुध, दाउरा कोटीलाबाटै आउने गर्छ । बर्खामा खोलाको डरले किसानहरू नआउने भएकाले बजार सुक्खा भएको होटल व्यवसायी दुर्गा जोशीले बताइन् ।


यी मात्रै होइनन् वर्षायाममा नदीमा पानी बढ्न थालेपछि बाजुराका अन्य दर्जनौं पुलसमेत बाढीको जोखिममा छन् । अछाम(बाजुरा जोड्ने इकडी गाड पुल, सेरामा रहेको बुढीगंगा, बाजुर्गाड, गुइगाड, कोर्दालिगाड, घटमुना, सदरमुकामनजिकै रहेको बाहुलीखोला पुल, दहकोट, मौरेलगायत नदीमा रहेका झोलुंगे पुल जोखिममा रहेको स्थानीय बताउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७६ १३:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×