बर्खामा सधैंको दुःख

पानी पर्न सुरु हुनेबित्तिकै सडक अवरुद्ध, यातायातका साधन थन्किएसँगै यात्रु पैदल हिँड्न बाध्य
संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — न वर्षअघिको हिउँको महिना । बाजुराको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा पर्ने कोल्टीनजिक विरसैनसम्म पहिलोपटक बोलेरो जिप पुग्दा स्थानीय बासिन्दा खुसीले गदगद थिए । गाउँलेहरूले चालक र जिपधनीलाई बाजागाजासहित भव्य स्वागत गरे । आपसमा खुसी साटे ।हिउँदे सिजनमा सुरु भएको त्यो सडकमा गाडी गुडदाको खुसी धेरै लामो समय भने टिकेन । बर्खा सुरु भयो ।

सडक जताजतै बिग्रियो । सदरमुकामदेखि सञ्चालन हुने सवारी तथा ढुवानीका साधनहरू बन्द भए । कोल्टी क्षेत्रका बासिन्दालाई उही पुरानै अवस्थाको सास्तीका दिन फर्किए । सदरमुकाम मार्तडी पुग्न दिनभरिको उकालो–ओरालो हिँड्नुको विकल्प भएन । ‘गाडी चढ्नु त हाम्रा लागि दुई दिनको रहर,’ जस्तो मात्र हुन्छ । अघिपछि सधै पिठ्युको भारी छुट्दैन,’ पाण्डुसैनको सत्यवादी माविका शिक्षक मदनराज जोशीले भने ।

यसै गरी ३ बर्खा गुज्रिए । ‘यतिबेला पनि त्यही अवस्था छ । जब बर्खा सुरु भयो, तब गाडी पनि ठप्प भए,’ बुढीनन्दा ५ कोल्टीकी उजीरा जैशीले भनिन्, ‘हिउँदका महिना सुक्खा हुन्छन् । बर्खा लागे उही हालत ।’ उसो त सडकछेउका बासिन्दालाई गाडी चल्ने हिउँदका ४ महिना पनि सास्ती नै हुन्छ । घरको भान्सासम्मै धूलो पुर्‍याउने गरी गाडी हुइँकिन्छन् । नुहाएर बसे पनि गाडीको धुवाधूलोले केही मिनेटमै पुरै शरीर र कपडा उस्तै बनाइदिन्छ । ‘घरमा बस्ने अवस्थै छैन,’ उजिराले भनिन्, ‘कुहिरो लागेजस्तै गरी
धूलो उड्छ ।’

गाडी ठप्प भएपछि बर्खामा त्योभन्दा बढी दुःख । कोल्टीदेखि सदरमुकाम मार्तडी पुग्न १२ घण्टाको पैदल नहिँडी पुगिन्न । स्वार्मिकार्त्तिक गाउँपालिकाका नीरजन शाहीले भने, ‘अहिले कोल्टी मात्रै होइन कर्णालीका हुम्ला, मुगु, कालीकोट जानेहरूलाई पनि निकै कष्ट छ ।’

पैदल पनि जोखिम
बर्खामा मार्तडी–कोल्टी खण्डमा यातायातका साधन नचल्दा यात्रु जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य छन् । मार्तडी(कोल्टी खण्डमा यात्रा गर्दा बीचमा बाउली खोला छ । खोलामा आवतजावत गर्न साना(साना काठका साँघु बनाइएका छन् । कतिखेर चिप्लिएर खोलामा खसिन्छ भन्ने डर पनि यात्रा गर्दा उत्तिकै रहेको हिमाली गाउँपालिकाको बिछ्याका धर्म सुनारले बताए ।

बाटोमा पर्ने पोरखे लेकमा जिल्लाकै ठूलो र बाक्लो जंगल पर्छ । पटकपटक लुटपाटका घटना हुँदै आएको पोरखे लेकमा पैदल यात्रा गर्न निकै जोखिमयुक्त रहेको सुनारको भनाइ छ । अर्कोतिर बाटोमा पहिरो खस्ने समस्या पनि उस्तै छ । धेरै ठाउँमा माथिबाट पहिरो आएर दुर्घटना हुनसक्ने उनी बताउँछन् ।

यातायातका साधन सडकमै थन्किए
मार्तडी–कोल्टी खण्डको बीच सडकमै सवारी साधनहरू थन्किएका छन् । बर्खा सुरु हुनेबित्तिकै सडक अवरुद्ध भएकाले सवारीसाधनहरू बीच सडकमै थन्किएका हुन् ।

खप्तड छेडेदह गाउँपािलका ५ डोगडीका लोकेश बुढाले केही समयअघि मात्रै जिप व्यवसाय सुरु गर्न बोलेरो भाडामा ल्याए । हिउँदको केही समय मात्रै उनको मार्तडी(कोल्टी खण्डमा ओहोरदोहोर गराउन पाए । वारि बाउली खोलो गर्जिएर बग्छ, पारि बाटोमा ठूलो पहिरो गएको छ । अहिले उनको गाडी बीच सडकमै थन्किएको छ । ‘यता पनि आउन नसक्ने उता जान नसक्ने गरी सडकमै गाडी थन्किएपछि भाडा पनि कहाँबाट तिर्ने भन्ने समस्या आएको छ,’ उनले भने । उनको बोलेरोसहित मोटरसाइकल, जिप, ट्र्याक्टरलगायत सवारी साधनहरू पनि सडकमै थन्किएका छन् ।

बर्खामा खच्चडकै भर
सडक अवरुद्ध भएको १ महिनायता मार्तडी(कोल्टी खण्डमा अहिले खच्चडले सामान ढुवानी गरिरहेका छन् । कोल्टी क्षेत्रमा आवश्यक व्यापारिक सामानहरू ढुवानीका लागि महँगोमा खच्चडबाट ढुवानी गर्नुको विकल्प नभएको कोल्टीकी जानकी मियाँको भनाइ छ । यही मौका छोपेर खच्चड व्यवसायीले पनि ढुवानी भाडा महँगो लिने गरेको व्यापारीहरूको गुनासो छ । जसको प्रत्यक्ष प्रभाव उपभोक्ताहरूमाथि परिरहेको मियाँले बताइन् ।

८ करोड बढी बजेट विनियोजन
मार्तडी(कोल्टी खण्डको मर्मतका लागि प्रदेश सरकारबाट ६ करोड ३२ लाख बजेट विनियोजन गरेको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले जनाएको छ । मार्तडी कोल्टी सडकको केही भाग मर्मत गरी यातायातका सवारीसाधन निरन्तर सञ्चालन गर्ने र केही भाग मर्मत गरी कालोपत्रे गर्ने योजना छ ।

सडक डिभिजन कार्यालय अछामका अनुसार डिभिजन कार्यालयबाट सडक स्तरोन्नतिका लागि २ करोड बढी बजेट विनियोजन गरिएको छ । बजेट विनियोजन भइसककेको र यही मंसिरबाट काम सुचारु गरिने डिभिजन कार्यालय अछामका प्राविधिक जंगबहादुर थापाले बताए । बाउली खोलामा पुल निर्माणका लागि भने हालसम्म तयारी नभएको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७६ ०९:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिण्डिकेट फ्लाेअप : यसरी दिन्छन् सास्ती...

मोहन बुढाऐर

धनगढी — केही दिनअघि कञ्चनपुरको महेन्द्रनगरमा गाडीका कन्डक्टरले महिलामाथि कुटपिट गरेको घटना राष्ट्रिय चर्चामा रह्यो । उक्त घटना सेलाउन सेलाउन नपाउँदै खानीडाँडामा त्यस्तै प्रकृतिको अर्को घटना भयो । यातायात व्यवसायीले मागेको भाडा नदिएको भन्दै बीच बाटोमै यात्रुलाई उतारेर अलपत्र पारे ।

बसभित्र यात्रु र कन्डक्टरबीच भाडा, सिटका विषयमा विवाद सुदूरका सडकमा सधैजसो भइरहने घटना हुन् ।दिपायलबाट धनगढी आउँदाको सास्ती सुनाउँदै शिक्षक रामबहादुरले ऐर भने, ‘सुदूरका सडकमा यात्रीले सास्तीसँगै असुरक्षासमेत भोग्नुपरेको छ ।’

दिपायलबाट धनगढीका लागि बस छुटिसकेकाले उनी डडेल्धुरासम्म आए । डडेल्धुरा बसपार्कमा एउटा बस धनगढीका यात्रु भर्दै थियो । उनी धनगढीका लागि त्यहीं बसमा बसे र टिकट काटे । ‘एक छिनमा बस चालकले यात्रु पूरा नपाएकाले हाइस (माइक्रो) मा बस्न भन्यो,’ उनले भने, ‘बसबाट ओर्लिएर फेरि हाइसमा मलगायत यात्रु बस्यौं र त्यहाँबाट धनगढीको यात्रा सुरु भयो ।’ तर भीमदत्त राजमार्गको बुडरमा जोगबुडाबाट महेन्द्रनगर आउँदै गरेका बसलाई उक्त हाइसले हामी (यात्रु) लाई दियो । टिकट भने उही ।

उनका अनुसार त्यो बसले राति १० बजे अत्तरिया पुर्‍यायो । त्यहाँबाट धनगढीका यात्रुलाई एउटा सानो म्याजिक गाडीलाई दियो । ‘म्याजिकले एक छिनपछि प्राविधिक कारण देखाउँदै नजाने भन्यो,’ ऐरले भने, ‘अत्तरिया चोकमै अलपत्र पारिदियो ।’ घरबाट १६ किमि दूरीमा उनले बास बस्नुपर्‍यो । उनले सवारीलाई नियमन गर्ने ट्राफिक प्रहरी पनि प्रभावकारी नभएको बताए ।

उनका अनुसार सुदूरपश्चिममा क्षमताभन्दा बढी यात्रु बोक्नु, थोत्रा गाडी चलाउनु र विभिन्न बहानामा चर्को भाडा असुल्ने प्रवृति यातायात व्यवसायीमा कायमै छ ।‘बस स्टपबाट गाडीमा भेडा जस्तै यात्रु नकोचेसम्म गाडी स्टार्ट नै हुँदैन,’ अर्का यात्रु रमेश धामीले भने, ‘बाटोमा पुराना गाडी ठाउँठाउँमा बिग्रिँदा यात्रु समयमा गन्तव्यमा पुग्दैनन्, कतिपय गाडीले अर्कोलाई दिन्छन् । शिक्षक ऐरले बिहीबारको यात्रामा एउटा गाडीले अर्कोलाई दिएको ‘मेल’ कै कारण दुःख पाए ।

सुदूरका पहाडी जिल्लालाई जोड्ने साँघुरा सडकमारात्रि बस त चल्छन् । तर लामो र जोखिमपूर्ण यस्ता रुटमा एकै चालकले हाँक्ने गरेका छन् । सुदूरका पहाडी जिल्लाको सबैभन्दा लामो रुट बाजुरा, दार्चुला र बझाङ हुन् । उक्त रुटमा एकैजना चालकले करिब ५ सय किमिसम्म बस चलाउँछन् ।

तर, ट्राफिक नियम कार्यान्वयनमा ट्राफिक प्रहरी नै इमानदार रुपमा लाग्नुपर्ने यात्रु बताउँछन् । चेकजाँचका नाममा ट्राफिक प्रहरीले व्यवसायीबाट रकम असुल्ने आरोप पनि नलागेको होइन । बस समितिका थोत्रा गाडी मात्रै फेरिँदा ४० प्रतिशत दुर्घटनामा कमी आउने ट्राफिक प्रहरी अधिकृतहरू बताउँछन् ।

सरकारको यातायात कानुनमा २० वर्ष नाँघेको गाडी चलाउन नपाउने भने पनि सुदूरका सडकमा थोत्रा गाडी चलिरहेका छन् । दिनेश ट्राभल्स प्रालिका पूर्वप्रवन्धक (जीएम) समेत रहेका बीएल चौधरी भन्छन्, ‘सुधारको बाधक नै समितिहरूको सडकमाथिको एकाधिकार हो ।’ उनी यातायातका क्षेत्रमा स्वास्थ्य र गुणस्तरीय प्रतिस्पर्धा हुन आवश्यक भएको बताउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७६ ०८:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्