वर्षाले यात्रामा जोखिम

तृप्ति शाही

(बैतडी) — हिउँदमा धुलाम्य हुँदा पनि गाडी चल्थे । ग्रामीण भेगका बासिन्दालाई आउजाउमा धूलोले त्यति धेरै सकस अनुभव थिएन । वर्षा सुरु भएसँगै सडकमा न गाडी चल्छन्, न त पैदल छिचोल्न सकिने अवस्था छ । विभिन्न स्थानमा पहिरो खसेर पैदल हिंड्न पनि जोखिम भएका छन् । 

बैतडीको दुदिलाखान–गाँजरी सडकमा हिलाले फसेको गाडी धकेल्दै यात्रुहरू ।तस्बिर : तृप्ति/कान्तिपुर

केही सडकमा डोजर र कामदार प्रयोग गरेर अवरोध पन्छाउँदै जिप र ट्र्याक्टर गुड्ने गरेका छन् । कतिपय ठाउँमा निरन्तर पहिरो जाने भएकाले आवतजावत गर्न जोखिम बढेको छ । लामो दूरीमा सवारी सञ्चालन हुने बैतडीका ग्रामीण क्षेत्रका मुख्य ९ वटा सडक छन् । वर्षाले बिगारेकाले अधिकांशको अवस्था यतिबेला जोखिमपूर्ण छन् । त्रिपुरा–सेरा, देहिमाडौं–गिरेगडा, सतबाज–बरायल र पाटन–पञ्चेश्वर सडकमा वर्षायामको सुरुवातसँगै सडक हिलाम्मे हुन थालेको हो । यस्तै श्रीकोट–कटौजपानी, मेलौली–उग्रतारा, बित्थड–भटना विप्पेकटाल–ढुङगाड, दुदीलाखान–गाँजरी र सतबाँज–रौलेश्वर सडकमा पनि हिलोले सवारी आउजाउ सजिलो छैन ।

जिल्लामा विभिन्न स्थानमा निर्माण गरिएका अन्य कच्ची सडकहरूको अवस्था पनि नाजुक छ । ‘धेरै जोखिम मोलेर गाडी चलाएका छौं,’ देहिमाडौं–गिरेगडा सडकमा गाडी चलाउने शिव जोशीले भने, ‘पेशा यही हो, नगरेर अरू के गर्ने तर आजभोलि सडकमा पहिलेभन्दा बढी दुर्घटनाको डर छ ।’ निर्माणको लामो समय बिते पनि सडक मर्मत नहुँदा जोखिम बढेको उनले बताए । ‘धेरै ठाउँमा सडक माथिबाटै पहिरो खसिरहने भएकाले कतिबेला के हुन्छ डरै छ,’ उनले भने । कच्ची सडकहरूमा सवारीसाधन चलाउन सधैं अप्ठेरो भए पनि वर्षामा अझ कठिन हुने गरेको चालक कृष्ण चन्दले दु:खेसो पोखे । उनले भने, ‘गाडी सजिलै गुडेका होइनन् । गुजारा चलाउन दुस्साहस नै गरेका छौं ।’ सडक पिच गरिए दुर्घटनाको जोखिम कम हुने उनले बताए ।

वर्षायाममा कच्ची सडक अवरुद्ध भइरहँदा दु:ख पाइने गरेको स्थानीयको पनि गुनासो छ । धेरै रकम खर्च गरेर बनाइएका सडकलाई मर्मतका योजना ल्याइएका छैनन् । वर्षामा अवरुद्ध सडक हुने हुँदा घण्टौं पैदल हिंडेर बटुवा गन्तव्यतर्फ गइरहेका भेटिन्छन् । अत्यावश्यक भएका बेला पैदलै भए पनि हिंड्नै परेको दशरथचन्द–४ की कविता भट्टले बताइन् । ‘पहिरोले बाटाभरि जाम हुन्छ । छिटो होला भनेर गाडी चढे पनि घण्टौं ढिलो भइसक्छ,’ उनले भनिन्, ‘हिलो र पानीले गाडी फस्छन्, नहिंडेर सुख छैन ।’ हिलाम्मे सडकमा गाडीमा यात्रा गर्नु अत्यधिक जोखिम हुने उनले बताइन् ।

बिग्रिएका सडकले दुर्घटनाको जोखिम बढाएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी प्रमुख आकाश रावलले बताए । ‘एकातिर बाटो डरमर्दो भइसके, अर्कातिर त्यस्ता बाटामा मनपरी भाडा असुलेका गुनासा आउने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘हामीले चेकजाँचमा कडाइ गरे पनि गाडी नचलाउ भन्न मिल्दैन ।’

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७६ ११:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ग्रामीण सडकले वनमा क्षति

मनोज बडु

(दार्चुला) — स्थानीय तहहरूले जथाभावी निर्माण गरिरहेका ग्रामिण सडकका योजनाले वन क्षेत्रमा क्षति पुगेको छ । वन मासिँदै गइरहेको भए पनि स्थानीय तहहरूले भने वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनबिनै अन्धाधुन्ध सडक निर्माणकार्य जारी राखेका छन् । 

सडक निर्माण कार्यमा स्थानीय उपभोक्ता समितिहरू सक्रिय छन् । अधिकांश उपभोक्ता समितिले एक्साभेटर प्रयोग गरेर सडक खन्दै आएका छन् । त्यस क्रममा कुनैपनि समितिले वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन गरेका छैनन् । त्यही कारण वन क्षेत्र मासिदै गएको स्थानीय बासिन्दाहरू बताउँछन् । सुरुको वर्षदेखि नै स्थानीय तहहरूले बस्तीबस्तीमा सडक पुर्‍याउने उद्देश्यले सडक निर्माणका योजनालाई प्राथमिकता दिएर बजेट विनियोजन गर्दै आएका छन् ।

जिल्लाका ९ वटा स्थानीय तहमध्ये अपीहिमाल गाउँपालिका बाहेक अन्य सबै स्थानीय तहहरू सडक निर्माण गरिरहेका छन् । मालिकार्जुन गाउँपालिकाले निर्माण गरिरहेको मालिकार्जुन, भगवती हुँदै महाकाली नगरपालिका जोड्ने सडकले मालिकार्जुनका ३ वटा सामुदायिक वनमा नोक्सान पुर्‍याएको छ । उक्त सडकले कालीपातल, धामीदेउ, अगुराली सामुदायिक वनमा नोक्सानी गरेको स्थानीय उद्धवसिंह धामीले बताए । सुरुमा गाउँपालिकाले बनाएको डिपिआर परिवर्तन गरेर अन्य ठाउँमा सडक लग्दा वनमा बढी नोक्सानी गरेको उनको भनाई छ । सडककै कारण बस्तीमा पनि जोखिम बढाएको छ । ‘छरिएर रहेका बस्तीमा समेत सडक पहुँच पुर्‍याउन सडक योजना बनेका बन्यै छन्,’ अपीनाम्पा संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन परिषद् अध्यक्ष चक्रसिंह ह्यांकीले भने, ‘गत आर्थिक वर्षमा पनि जथाभाबी ग्रेड नमिलाइएका सडक खनिएको थियो । यसले न सडक सञ्चालन भए, न त गुणस्तर नै बन्यो ।’ सडकको नाममा छुट्टयाइएको रकम एक्साभेटर मालिकको आयआर्जनको मेसो मात्र बन्ने गरेको स्थानीय बासिन्दाको आरोप छ । चालु आर्थिक वर्षमा यहाँका स्थानीय तहले विकासको अधिकांश बजेट सडक निर्माणको समपूरक कोषमा राखेको
ह्यांकीले बताए ।

स्थानीय सरकारले सञ्चालन गरेका सडकको काम अधिकांशले असारमा गरेका छन् । असारमा गरेको कामले वर्षाको समयमा विनाश निम्त्याउँदै आएको छ । बाढीपहिरो र सडक खनेर फालेको माटोका कारण धेरै बस्तीमा जोखिम बढाएको स्थानीयले बताएका छन् । सामुदायिक वनबाट सडक बनाउँदा वन तथा वनजन्य सम्पदा विनाश हुने संरक्षणकर्मीको भनाइ छ । हालसम्म कहींबाट उजुरी नआएकाले आफूहरूले सोझै कारबाहीमा जान नसकेको डिभिजन वन कार्यालय दार्चुलाका सूचना अधिकारी रणेन्द्र सिंहले बताए ।

‘वन मासेर सडक निर्माण गर्नु हुन्न भन्दै कुनै सामुदायिक वनले उजुरी दिएका छैनन्,’ उनले भने, ‘कसैले उजुरी नगरेकाले स्थानीय सरकारको काममा हस्तक्षेप गर्न नसकिएको हो ।’ सिधै हस्तक्षेप गर्दा वनले अवरोध गरेको भन्दै अफवाह फैलाउने हुँदा नियन्त्रण गर्न नसकेको उनको भनाइ छ । सडक निर्माणका कारण कति वन क्षेत्र नोक्सान भएको भन्ने अध्ययनसमेत नगरिएको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७६ ११:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्