स्थानीय तहका महिला जनप्रतिनिधिको गुनासो–'काम गर्ने जिम्मेवारी दिइएन’

महिला सदस्यलाई बैठकका बेला मात्रै खोजी गरिने र अघिपछि कुनै सल्लाह र छलफलमा समावेश नगर्ने गुनासो 
मेनुका ढुंगाना

अछाम — स्थानीय तहमा निर्वाचित वडा तहसम्मका महिला सदस्यले जिम्मेवारी नपाएको गुनासो गरेका छन् । बैठकका बेला मात्रै खोजी हुने र अघिपछि कुनै सल्लाह र छलफलमा समेत नबोलाइने गरिएको उनीहरूले बताए । 

‘गाउँले र मतदाता हामीले नेता बनायौं । जान्ने बुझ्ने हुनुभयो, अहिले हाम्रा कुरा सुन्नै हुन्न भन्छन्,’ मंगलसैन नगरपालिका १३ बस्तीकी महिला वडा सदस्य सरु धामीले भनिन्, ‘हाम्रा समस्याका बारेमा बोल्नु हुन्न भनेर महिला गुनासो गरिरहेका हुन्छन् ।’

महिलालाई भेटिएपछि के गुनासो गर्ने हुन भन्ने पीर लाग्ने गरेको उनले बताइन् । मंगलसैन नगरपालिका– २ की भुन्टी ढोली दलित महिला सदस्यमा निर्वाचित भइसकेपछि उनीसँग समूदायका महिलाले विभिन्न गुनासो गरिरहेका हुन्छन् ।

तर आफुले वडामा हुने बैठकमा हस्ताक्षर गर्नेबाहेक अन्य कुनै पनि जिम्मेवारी र भूमिका नपाएको बताइन् । ‘दलित वर्गको अधिकारका लागि यो गर्छु, त्यो गर्छु भनेर भोट मागेँ तर अहिले केही पनि गर्न नसक्दा खिन्न भएकी छु,’ उनले भनिन्, ‘वडाअध्यक्षले पनि खासै समन्वय गर्दैनन् । हामीले बोलेको कुरा सुन्ने पनि कोही छैनन् ।’

वडा ५ की सदस्य पारु नगार्जीको गुनासो पनि उस्तै छ । ‘सामान्य परिवेशबाट राजनीतिमा आइयो । केही जानिएला, बुझिएला र समुदायका लागि केही गर्न सकिएला भन्ने लागेको थियो । तर, अहिलेसम्म कुनै अवसर पाएको छैन,’ उनले भनिन्, ‘खुल्लाबाट जितेका वडा सदस्यलाई त कुनै जिम्मेवारी छैन भने हामीले त कोटामा जितेका भएर होला कसैले टेर्दैनन् ।’ दलित कोटाबाट निर्वाचित सदस्य आफ्नो भूमिका र जिम्मेवारीका विषयमा अनभिज्ञ छन् । ‘हाम्रो भूमिका के भन्ने पनि थाहा छैन,’ नगार्जीले भनिन्, ‘बैठकमा बोलाए जाने हो । नत्र घरकै काममा व्यस्त हुन्छु । हस्ताक्षर गर्ने बाहेक अरू काम छैन ।’

आफ्नो जिम्मेवारी खोज्दाखोज्दै कामविहीन बनेको अर्की महिला सदस्य गंगा थापाले बताइन् । ‘वडामा योजना छनोट कसरी हुन्छन्, अनुगमन र भुक्तानी कहिले हुन्छ, हामीलाई केही जानकारी हुँदैन । खोजीनिति गरेपनि जानकारी पाइँदैन ।’ उनले भनिन्, ‘स्नातक तहसम्म अध्ययन गरेकी छु । क्षमता पनि छ । तर मुल्याकंन कसैले गर्दैनन् । जिम्मेवारी दिँदैनन् ।’

वडाका महिलाले आफूहरूलाई के योजना छन् भनेर सोधपुछ गर्दा जवाफ दिन नसकेको उनको भनाइ छ । ‘महिला लक्षित योजना खै भनेर दिदीबहिनी सोध्छन् । कतिपय अवस्थामा त गाली पनि सहनुपरेको छ,’ उनले भनिन्, ‘वडा अध्यक्ष बाहिर हुँदा एक पटक कार्यवाहक अध्यक्षको जिम्मेवारी पाएकी थिएँ । त्यो बेला पनि खासै केही गर्न सकिएन ।’

समुदायमा राम्रो काम गरे पुरुषले गरेको भनिन्छ, तर नराम्रो भयो भने महिलाले गरेको भन्दै भ्रम सिर्जना गर्ने गरिएको मंगलसैन ४ की सदस्य भावना केसीले बताइन् ।

‘अध्यक्ष नहुँदा महिलालाई कार्यवाहक दिन पनि अप्ठ्यारो मान्छन् तर म बोलेरै कार्यवाहक पनि भएँ । वडामा अध्यक्ष र सचिवको मात्रै काम देखिन्छ,’ उनले भनिन् । काम गर्ने जिम्मेवारी नपाएकामा उनीहरू सबैको साझागुनासो छ ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ ०९:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पानी नपर्दा रोपाइँ ढिलाइ

निर्मला खडायत

धनगढी — धनगढी १३ की ६० वर्षीया बाटुदेवी बलायर खेततिर हेर्दै टोलाउँदै थिइन् । गत वर्ष यति बेलासम्म खेतमा रोपेको धान हरियो भइसकेको बताउँदै उनले यसवर्ष रोपाइँ गर्न ढिलो भइसकेको सुनाइन् । 

‘गतवर्ष त यतिबेला धान हरियो भइसकेको थियो, यो वर्ष बिउ जोगाउन पनि गाह्रो भएको छ,’ बलायरले भनिन्, ‘पानी नपरेर हैरान भएका छौं ।’ पानी नपर्दा ढिलो गरी बीउ छरेको भए पनि रोप्ने बेलामा पनि पानी नपर्दा किसानलाई समस्या भएको छ । ‘बोरिङ हुनेले रोपाइँ सुरु गरेका छन्, तर नहुनेले आकासे वर्षाको भर पर्नुको विकल्प छैन,’ उनले भनिन्, ‘अझै केही दिन वर्षा नभए बिउ सुकेर जाने भयो ।’

कैलालीका किसान वर्षाको प्रतीक्षामा छन् । उनीहरू कहिले पानी पर्ला र धान रोप्न सुरु गरौंला भन्ने आशामा छन् । समयमै वर्षा नहुँदा खेतमा धानको बिउ सुक्न थालिसकेको उनीहरूले बताए । कतिपयले बोरिङको पानीबाट रोपाइँ सुरु गर्न थालेका छन् ।
सामान्यतया बिउ छरेको १ महिनामा किसान रोपाइँ सुरु गर्छन् । तर यो वर्ष वर्षा ढिलो हुँदा किसान चिन्तामा छन् ।

उनीहरू समयमै धान रोप्न नपाए उत्पादन घट्ने बताउँछन् । ‘समयमा बिउ र मल नपाउँदाको चिन्ता एकातिर छ भने समयमै पानी नपर्दा रोपाइँको पिरलो छ,’ उनले भनिन् । एकछिन आकाशमा बादल लाग्दा किसानको मुहारमा खुसी झल्किन्छ । अहिले उनीहरूवर्षा हुने आशामा बसेका छन् । ‘बादल लागे वर्षा हुने आशा बढ्छ,’ बलायरले भनिन्, ‘केही दिनयता बादल लाग्न सुरु भएपछि आशा बढेको छ ।’ वर्षा अनिश्चित भएपछि केही किसान बोरिङको मद्दतबाट रोपाइँ सुरु गर्न थालिसकेका छन् ।

‘पानीको आश गर्दा गर्दै ढिलो भइसक्यो । त्यसैले वैकल्पिक सिँचाइको प्रबन्ध गरिरहेका छौं,’ गंगा चौधरीले भनिन् । यसवर्ष धान रोप्न ढिलो सुरु गरिएकोले उत्पादनमा ह्रास आउँछ कि भन्ने चिन्ताले उनलाई पनि सताएको छ । अर्की किसान पुनिया चौधरीले पोहोर समयमै रोपाइँ गर्न पाउँदा उत्पादन बढेको सुनाइन् ।

प्रदेश कृषि मन्त्रालयका उपसचिव यज्ञराज जोशीले लामो समयको धान रोप्नमा किसानलाई ढिलाइ भइसकेको बताए । उनले जेठ अन्तिम सातादेखि नै धान रोप्न सुरु गरिसक्नुपर्ने भए पनि वर्षा नहुँदा समस्या भएको बताए । ‘लामो समयको धान जेठ अन्त्यतिरबाट रोप्न थालिसक्नुपर्छ,’ जोशीले भने, ‘वर्षा नहुँदा अधिकांश किसानका खेत बाँझै छन् ।’ समयमै धान रोप्न पाएनन् भने उत्पादनमा ह्रास आउने उनले बताए ।

‘असोजको अन्त्यतिर धान फुलिसक्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने, ‘नत्र उत्पादन घट्छ ।’ प्रदेशको भूमि ब्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयका उपसचिवसमेत रहेका जोशीले अहिलेसम्म कैलालीमा ५ प्रतिशत किसानले मात्र रोपाइँ सकेको बताए ।

प्रकाशित : असार ५, २०७६ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×