जागरण ल्याउँदै आमा समूह

मेनुका ढुंगाना

अछाम — विनायककी बलिसरा २ वर्ष पहिले घरायसी खर्चका लागि पनि भारतबाट श्रीमान्ले पैसा पठाउने दिन कुर्थिन् । मजदुरी गरेर श्रीमान्ले पठाएको पैसाले घरमा रहेका ७ जनाको परिवारको गुजारा गर्नुपर्थ्यो । 

हाल उनको आर्थिक अवस्था बदलिएको छ । गाउँमा आमा समूह गठन भएपछि महिनाको ५० रुपैयाँ बचत गर्छिन् । घर नजिकैको बारीमा तरकारी खेती गरेर बिक्री गर्छिन् । त्यसैको आम्दानीले उनको परिवारको घरखर्च भ्याउँछ ।

‘पहिलेभन्दा अहिले आर्थिक रूपमा सुधार भएको छ । श्रीमान्ले पैसा पठाउने दिन कुर्नै पर्दैन । समूहमा बचत गर्न थालेपछि आवश्यक परेको बेला निकाल्छु । फेर िबचत गर्छु ।’ बलिसरा भन्छिन्,‘श्रीमान्लाई पैसा चाँडो पठाउनुस् भन्दै धेरै पटक भनाभन पनि भयो । तर आफूले बचत गर्न थालेदेखि पारिवारिक सम्बन्ध बलियो भएको छ ।’ महिलाहरू आर्थिक रुपमा सक्षम भए पारिवारिक सम्बन्ध पनि राम्रो हुने उनको बुझाइ छ ।

विनायककै लक्षिमा शाही पनि आमा समूहमा आबद्ध भएपछि क्षमता, नेतृत्व विकास र घरायसी कामभन्दा बाहिरी वातावरणमा घुलमिल हुने अवसर पाएकोमा खुसी देखिन्छन् । ‘समूहमा आबद्ध भएपछि मैले समाजलाई नजिकबाट चिन्ने मौका पाएँ,’ लक्षिमा भन्छिन्, ‘जेठानी देवरानीसँगको आत्मीयता बढ्यो । आत्मनिर्भर बन्ने अवसर पाइयो ।’

सुरुसुरुमा सामान्य परिचय मात्र दिन सिकाउने आमा समूहहरूले हाल भने सरसफाइ, स्वास्थ्य प्रजनन, परिवार नियोजन, शिक्षा, लैंगिक विभेदको अवस्था, घुम्ती ऋणकोष सञ्चालन जस्ता कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेका उनले बताइन् । ‘घरको चुलोचौको छोड्न नसक्ने हामी महिला आमा समूहमा आबद्ध भएपछि आफ्ना समस्या र आवश्यकताहरू सबै समक्ष सहजै राख्न सक्ने भएका छौं ।’

आमा समूहमा जुटेकी अर्की सदस्य नारु शाही भन्छिन्, ‘खास गरी हाम्रो आमा समूहले स्वास्थ्य प्रजननसम्बन्धी सिक्ने र सिकाउने गरेको छ ।’ सहकारी तथा समूहहरूमा जोडिन थालेपछि महिलाहरू स्वास्थ्य प्रजनन र सरसफाइमा धेरै सचेत भएका छन् ।

अझै पनि कतिपय महिलालाई आफूले सिकेका कुरा घरमा जानकारी गराउने उचित वातावरण भने नभएको उनीहरूको भनाइ छ । आमा समूहमै सदस्य रहेकी रूपा शाहीले भनिन् ‘पहिलेको तुलनामा हामी दिदीबहिनीमा धेरै परिवर्तन आएको छ । बरु पुरुषहरूबाट सोचेजस्तो सहयोग पाइएको छैन ।’

समुदायमा सक्रिय भएका समूहलाई विभिन्न संघसंस्था र स्थानीय तहले पनि विभिन्न कार्यक्रम गर्न खोज्छन् । महिलाहरू सक्रिय सहभागिता जनाउँछन् । सामाजिक कुसंस्कार जस्ता विकृति हटाउनका लागि बुहारी उमेरका मात्रै होइन, सासूहरू पनि समूहमा आबद्ध हुन थालेका छन् ।

‘हामी विभिन्न कार्यक्रम, बैठकमा गएर धेरै कुरा सिक्छौं । तर घरमा सासूलाई बुझाउन नसके फाइदा नहुने भएपछि सासूलाई पनि आबद्ध गरेका छौं ।’ सल्लारुख स्वास्थ्य आमा समूहकी सदस्य धनशोभा बुढाले भनिन्, ‘महिनावारी भएका बेला घरमा बस्छौं त भन्छौं, तर सासूससुराले बस्न दिँदैनन् । ’

प्रकाशित : असार ३, २०७६ ०९:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वडाध्यक्षले पिट्ने धम्की दिएको सदस्यको गुनासो

मधु शाही

बाँके — नेपालगन्ज उपमहानगर–८ की दलित महिला सदस्य निर्मला धोबीले वडाध्यक्ष सुरेन्द्र गुप्ताले आफूलाई कुटपिट गर्न खोजेको आरोप लगाएकी छन् । दुवैबीच लामो समयदेखि विवाद छ । 

चैत १४ गते वडा कार्यालयमा बजेट आवश्यकता अनुसार खर्च गर्न सुझाव दिँदा गुप्ता रिसाएका हुन् । त्यसपछि उनले अश्लील शब्द प्रयोग गर्दै ‘तँलाई वडा कार्यालयभित्रै पिट्छु र हातखुट्टा भाँचिदिन्छु’ भनी हातपात गर्न खोजेको उनले बताइन् । धोबीले आफूलाई सुरक्षा र गुप्तालाई कारबाही माग्दै जिल्ला प्रशासनमा उजुरी गरेकी छन् ।

नगरप्रमुख धवलशमशेर राणासँग पनि गुनासो गरेकी थिइन् । तर, राणाले समेत ‘मिलेर काम गर्नुस्, मुद्दा मामिलामा जानुभयो भने अर्को पटक पार्टीबाट टिकट पाउनुहुन्न’ भन्दै हतास पारेको उनको गुनासो छ । ‘लडाइँ, झगडा नगर्नुस् बहिनी, मिलेर काम गर्नुहोस् भनेर सम्झाए,’ उनले भनिन्, ‘ममाथि हात उठाएको विषय सामान्य बनाए ।’

कार्यालयमा भएको अनियमिततामाथि प्रश्न उठाउँदा अध्यक्षबाटै असुरक्षित हुनुपरेको निर्मलाको गुनासो छ । उनका अनुसार भ्रमणका लागि छुट्याइएको एक लाख रुपैयाँमा त्रिभुवन चोकमा पानीको फ्रिज राख्ने सहमति भयो । माइन्युटमा हस्ताक्षरसमेत भयो । तर दुई वर्ष बित्दा पनि समिति गठन गरिएको छैन । धेरैपटक योजना र कार्यक्रममा सहभागी नै नगराई धम्कीपूर्वक हस्ताक्षर गराउने गरेको उनले बताइन् ।

वडाध्यक्ष गुप्ताले सामान्य भनाभन भएको भन्दै कुटपिट गर्न खोजेको आरोप झूटो रहेको दाबी गरे । ‘मैले कुट्न खोजें भन्ने तपार्इंसँग के प्रमाण छ ?’ उनले भने, ‘सत्य कुरा बुझेर लेख्नुस् । उसले काम नै केही गर्दैन ।’

उपमहानगर प्रमुख राणाले यस विषयमा खासै प्रतिक्रिया दिन चाहेनन् । दुवै जना राप्रपाका भएकाले ‘घरको झगडा घरमै मिलाउँ’ भन्दै सुझाव दिएको बताए । उपमेयर एवं न्यायिक समिति संयोजक उमा थापाले निर्मलाले मौखिक रूपमा गुनासो राखेको बताइन् ।
सुशासन समितिमा निवेदन दिन आग्रह गर्दा प्रमुख राणाले राजनीतिक झगडा भएकाले मैले नै सुल्झाउँछु भनेको उनले जनाइन् । ‘लिखित निवेदन नआउँदासम्म प्रक्रिया अगाडि बढाउन सकिँदैन,’ उनले भनिन्, ‘मेयरले मैले नै सुल्झाउँछु भनेपछि मैले हस्तक्षेप गरिनँ ।’ उनका अनुसार वडामा महिला सदस्यमाथि हुने अपमानका थुप्रै मौखिक गुनासा छन् । लिखित निवेदन दिने आँट नगर्दा समस्या विधिवत रूपमा सुल्झाउन जटिल हुने उनले सुनाइन् । ‘गुनासा आउँछन् । लिखित निवेदन दिन मान्दैनन्,’ उनले भनिन्, ‘यहाँ महिला जनप्रतिनिधि नै अपमान सहेर बस्न बाध्य छन् ।’

प्रकाशित : असार ३, २०७६ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT