भर्नामा अभिभावकको हानथाप

विभिन्न स्रोत प्रयोग गरी अभिभावकहरु नै विद्यालय भर्नाका लागि दबाब दिन्छन्
मोहन शाही

डोटी — केही दिनयता कपल्लेकी माविका प्रधानाध्यापक गगनसिंह ऐर र लेखापाल सुरेश भट्टलाई भ्याइनभ्याइ छ । दुबै बिहानै स्कुल पुग्छन् । अबेर फर्कन्छन् । बिहान ७ बजे विद्यालय पुग्नुअघि भर्ना हुन चाहने विद्यार्थी र अभिभावकहरूको भिड लागिसकेको हुन्छ ।

डोटीस्थित कपल्लेकी माविमा भर्ना हुन आएका विद्यार्थी । तस्बिर : मोहन/कान्तिपुर

‘खानेबस्ने फुर्सद छैन, भर्ना हुन चाहने विद्यार्थीहरूको चाप छ,’ ऐरले भने, ‘हामी कहाँ बर्सेनि बाहिरबाट नयाँ विद्यार्थी पढ्न थपिने भएकाले अरू विद्यालयभन्दा चाँडै भर्ना सुरु गर्छौं ।’

आदर्श गाउँपालिकाको तलारास्थित भगवती माविका प्रधानाध्यापक टेकबहादुर सिंहलाई बेग्लै तनाव छ । बिहान उठेदेखि राती नसुत्दासम्म उनको मोबाइल बजिरहन्छ । प्रधानाध्यापक सिंह भन्छन्, ‘हजुर मेरो बच्चा जसरी भए पनि भर्ना लिइदिनुपर्‍यो भनेर अभिभावकहरूले फोन गरी हैरान पारिरहेका छन् ।’

उनले यो वर्ष बैतडी र बझाङका अभिभावकहरू भगवती माविमा आफ्ना नानीबाबु पढाउन बढी आकर्षित भएको बताए । उनले दबाब झेल्न नसकेर बाहिरबाट पढ्न चाहने विद्यार्थीलाई निश्चित भर्ना दिनको सूचना जारी गरी परीक्षा लिएर छनोट गर्ने तयारी भइरहेको बताए । सिंह झैं विद्यार्थी भर्नाको झमेलामा सीताराम माविका प्रधानाध्यापक केशर बिष्ट पनि परेका छन् ।

सीताराम माविमा गत शैक्षिक सत्रमा भर्ना भएका ५ सय ३० मध्ये ४ सय ३० बाहिरबाट पढ्न आएका विद्यार्थी छन् । ‘सीताराम माविमा बाहिरबाटै पढ्न आउने विद्यार्थी बढी छन्,’ विष्टले भने, ‘त्यसैले अभिभावकहरू विभिन्न स्रोत प्रयोग गरी भर्नाका लागि दबाब दिन्छन्, त्यो हाम्रो विद्यालयको पढाइको गुणस्तर देखेर हो ।’ पढ्न चाहने आकांक्षी विद्यार्थी बढी हुने भएकाले भर्नाका बेला अभिभावकको हानाथाप हुने प्रधानाध्यापक बिष्टले बताए ।

कपल्लेकी, भगवती र सीताराम मावि जिल्लाका उत्कृष्ट सामुदायिक विद्यालय हुन् । यतिबेला यी विद्यालयको गुणस्तर देखेर भर्ना गर्न चाहने अभिभावकहरूको हानथाप भइरहेको छ । बर्सेनि यी विद्यालयले एसईईमा उत्कृष्ट नतिजा ल्याउँछन् । शैक्षिक गुणस्तर, अनुशासन र वातावरणबाट प्रभावित भएर भर्ना गर्ने समयमा अभिभावकहरूको हानथाप हुने गर्छ ।

यी विद्यालयहरूमा पढ्न कैलाली, बैतडी, डडेल्धुरा र बझाङका विद्यार्थीहरू आउने गर्छन् । ‘निःशुल्कमा गुणस्तरीय शिक्षा पाइने भएपछि कुन अभिभावक आकर्षित हुन्न,’ कैलालीको धनगढीबाट छोरालाई कक्षा ८ मा भर्ना गराउन आएका सुरेन्द्र शाहीले भने, ‘लाखौं पैसा असुल्ने बोर्डिङभन्दा सामुदायिक विद्यालयमै पढाउनु बेस भनेर भगवती माविमा भर्ना गर्न आएको हुँ ।’

कपल्लेकी माविले चैत १७ गतेबाटै भर्ना लिन सुरु गरिसकेको छ । जिल्लाको उत्कृष्ट सामुदायिक विद्यालयहरूमध्ये पर्ने सो विद्यालयमा बाहिरका बिद्यार्थी आकर्षित छन् । प्रत्येक वर्ष २ सयसम्म बाहिरबाट नयाँ बिद्यार्थी पढ्न आउने भट्ट बताउँछन् । यी तीनवटै विद्यालयको अर्को समान विशेषता पनि छ । तीनवटै विद्यालयहरूमा छात्राबासको व्यवस्था छ ।

‘बाहिरबाट विद्यार्थी पढ्न आउने भएकाले विद्यालयहरूले न्युन शुल्क लिएर छात्राबास सञ्चालन गरेको छ,’ भगवती माबिका प्रधानाध्यापक सिंहले भने, ‘क्षमता थोरै विद्यार्थीको छ, दवाब थेग्न नसकेर राख्न बाध्य छौं ।’ भगवती माविमा कक्षा ८ र ९ मा पढ्न बाहिरबाट विद्यार्थी बढी आउने गर्छन् ।

सीताराम मावि २०१७ सालमा स्थापना भएको र पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले अध्ययन गरेको विद्यालय हो । सो विद्यालयमा झन्डै २ सय ५० विद्यार्थी बस्न सक्ने क्षमता भएको छात्राबास छ । जिल्लामा निरन्तर उत्कृष्ट ३ सामुदायिक विद्यालयभित्र पर्दै आएको छ ।
कपल्लेकी मावि त्यस्तो विद्यालय हो जहाँको शैक्षिक वातावरणप्रति खुसी भएर अभिभावकहरूले नै बर्सेनि वार्षिकोत्सवको आयोजना गर्ने जिम्मा लिन्छन् । अनुशासनका लागि जिल्लाकै नमुना विद्यालय मानिने कपल्लेकी माविबाट गत वर्ष एसईईको नतिजामा सबैभन्दा बढी ए प्लस ग्रेड ल्याएर उत्तीर्ण भएका थिए ।

भगवती मावि भने कडा अनुशासन तथा सीमित स्रोतसाधनमा उत्कृष्ट अंक ल्याएर बिभिन्न सम्मान तथा पुरस्कार प्राप्त गरिसकेको विद्यालय हो । विद्यालयकै आन्तरिक स्रोतबाट पढाइमा लगानी गरी जेहेनदार विद्यार्थी उत्पादन गर्दै आएको छ । विभिन्न विद्यालयमा पढ्न नसकेर कमजोर तथा बानी बिग्रेका विद्यार्थीहरूसमेत भगवती माविमा जेहेनदार विद्यार्थीका रूपमा पढाइ सुधार्ने गरेको अभिभावकहरू बताउँछन् ।

प्रकाशित : चैत्र २९, २०७५ १०:३०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

छाउ बार्न बस्दा निसास्सिएर मृत्यु

मोहन शाही

(डोटी) — महिनावारी भएका बेला घरमा आगो बालेर सुतेकी डोटी पूर्वीचौकी गाउँपालिका– ५ की २१ वर्षीया पार्वती बोगटीको बुधबार राति निसास्सिएर मृत्यु भएको छ । झरी परेर ओसिएको कोठामा आगो तापेर एक्लै सुुतेकी उनी बिहीबार बिहान मृत भेटिएकी हुन् ।

३) महिनावारी भएका बेला सुतेकी डोटी पूर्वीचौकी गाउँपालिका ५ की पार्वती बोगटीको मृत्यु भएपछि सान्त्वना दिन आएका महिलाहरू । तस्बिर : मोहन शाही/कान्तिपुर

आफ्नो घरभन्दा केही परको खाली घरमा सुतेकी बुहारी बिहान अबेरसम्म नउठेपछि बोलाउन जाँदा मृत अवस्थामा फेला परेको सासू लक्ष्मी बोगटीले बताइन् । ‘पाँचौं दिनमा चोखिन्छु भनेर खुसी थिई, आगो बालेर सुतेकी रहिछ,’ लक्ष्मीले भनिन्, ‘विचरी सधैंका लागि आँखा चिम्लेर गई ।’

शनिबारदेखि छाउ बार्दै आएकी पार्वती त्यो दिन छाउगोठमा अरू तीन जना थपिएर ठाउँ नपुगेपछि नजिकैको घरमा सुत्न गएकी थिइन् । उनी सुतेको साँघुरो कोठामा सानो झ्याल र ढोका छ । लक्ष्मीका अनुसार पार्वती झ्याल–ढोका बन्द गरी आगो बालेर सुतेकी थिइन् । उनका केही लुगा पनि जलेका छन् । खरानी कोठाभरि छरिएको छ ।

आगो बालेर सुतेकाले निसास्सिएर मृत्यु भएको हुन सक्ने गाउँपालिका अध्यक्ष दीर्घ बोगटीले बताए । अध्यक्ष बोगटीकै गाउँमा घटना भएको हो । पार्वतीको शव पोस्टमार्टमका लागि प्रहरीले बिहीबार साँझ जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय डोटी ल्याएको थियो । विशेषज्ञ डाक्टरको अभावमा डोटीमा पोस्टमार्टम हुन नसकेपछि शुक्रबार बिहान शव डडेल्धुरास्थित उपक्षेत्रीय अस्पताल लगिएको छ । जिल्ला अस्पताल डोटीमा कार्यरत तीनै जना डाक्टर तालिमका लागि भन्दै काठमाडौं गएका छन् । अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. भूषण मिश्रले पोस्टमार्टम तालिम लिनैका लागि डाक्टरहरू काठमाडौं गएको बताए ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका एसपी लालबहादुर धामीले प्रारम्भिक अनुसन्धानमा पार्वतीको निसास्सिएर मृत्यु भएको देखिएको बताए । बिहान ढोका खोलेर हेर्दा मृत भेटिएपछि स्थानीयवासीले नजिकैको सानागाउँ प्रहरी चौकीमा खबर गरेका थिए । त्यसलगत्तै पुगेको प्रहरीले शव पोस्टमार्टमका लागि जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय ल्याएको थियो ।

६ परिवार रहेको बोगटी गाउँको बाहुनटोलमा चार घरका महिला एउटै छाउगोठमा सुत्छन् । दुई परिवारका महिला भने घरभित्रको भुइँ तलामा सुत्ने गरेका छन् । ‘कहिलेकाहीँ ४/५ जना सँगै महिनावारी हुँदा पनि गोठमै सुत्नुपर्छ,’ कक्षा ७ मा अध्ययनरत मैना बोगटीले भनिन्, ‘खुट्टा तन्काउन पनि ठाउँ हुन्न, रातभर कुप्रो बसेर जाग्राम बस्नुपर्छ ।’

तेडी, नर्‍याल, मालिका देवता छन् भनेर गाउँमा महिनावारी भएका बेला छाउगोठभित्रै सुत्ने चलन छ । छाउगोठमा सुत्दै आएकी कक्षा ८ मा अध्ययनरत बिस्ना बोगटीले बूढापाकाले घरभित्र आउन बन्देज गरेको दुखेसो गरिन् ।
गाउँमा पहिलोपटक अशुभ घटना भएकाले स्थानीयवासी त्रसित छन् । ‘छाउगोठ छोडेर घरभित्र सुत्दा त्यस्तो घटना भएको हो, यतै सुतेको भए त्यस्तो घटना हुन्नथ्यो कि,’ देवता रिसाएको कारण देखाउँदै पार्वतीकी जेठानी भगवती बोगटीले भनिन्, ‘मानिस बस्ने घरको माथिल्लो तलामा सुत्दा अरू के–के पो हुने हो !’

सासू लक्ष्मी भने देवता रिसाएर नभई साँघुरो कोठामा आगो बालेर सुतेकाले बुहारी गुमाउनुपरेको बताउँछिन् । छाउपडी प्रथा अन्त्य गर्नुपर्ने उनले बताइन् । ‘के गर्नु समाजले जति गरे पनि घरभित्र सुत्न मान्दैन, छाउगोठमा सुत्नुपर्ने चलन हटाउन नसक्दा बुहारीको ज्यान गयो’, उनले दुखेसो पोखिन् ।

प्रकाशित : माघ १८, २०७५ २०:१७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT