भारतमा मजदुरी गर्दै नेपाली विद्यार्थी

मनाेज बडु

दार्चुला — व्यास गाउँपालिकाका विद्यालयमा हिउँदे बिदा भएपछि स्कुले विद्यार्थी मजदुरी गर्न भारत जान थालेका छन् । पुसको दोस्रो सातादेखि १५ दिनका लागि व्यास क्षेत्रका विद्यालयमा हिउँदे बिदा भएको छ ।

घरको आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थी बिदाको समयमा मजदुरी गर्न भारत जाने गरेको स्थानीय शिक्षक रमेश भट्टले बताए । ‘दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्न विद्यार्थी भारत जान्छन्,’ उनले भने, ‘यस क्षेत्रमा यो चलन पुरानै हो ।’ व्यास गाउँपालिका–५ धौलाकोटका रतनसिंह धामीका छोरा नरसिंह पनि स्कुल बिदा भएको दोसै्र दिन भारत हिंडेका छन् । रतनसिंहले भने, ‘भारतमा मजदुरी गरेरआफ्नो पढाइ र केही घर खर्च जोहो गर्छन् ।’ उनले छोराले मजदुरीबाट ५ हजार भारु कमाएर ल्याउने आशा गरे । ‘दैनिक ५ सय भारुसम्म ज्याला पाउँछन्,’ उनले भने ।

अभिभावककै सहमतिमा व्यास गाउँपालिका–३ सिनाका कक्षा १० मा अध्ययनरत अक्बरसिंह डडाल भारतले महाकाली किनारमा निर्माण गरिरहेको धारचुला–लिपुलेक सडकमा मजदुरी गरिरहेका छन् । अहिले उनी बिहान मजदुरी गर्न भारत जाने र बेलुका घर फर्कन्छन् । उनलाई उक्त सडक निर्माण गरिरहेको ठेकेदारले एक छाक खाना दिएर दैनिक ८ सय रुपैयाँ ज्याला दिएको छ ।

महिना दिनसम्म मजदुरी गरी २०/२२ हजार रुपैयाँ कमाइ हुने भएकाले अभिभावक पनि बिदाका बेला स्कुले विद्यार्थीलाई मजदुरीमा पठाउन उत्साहित हुने गरेका स्थानीय बासिन्दाले बताए । ‘सडक निर्माणका काममा नेपाली युवाहरूले सहजै काम पाउँछन्,’ डडालले भने, ‘शरीरलाई कष्ट हुने काम यो क्षेत्रका भारतीयहरू कमै गर्ने भएकाले सहजै काम पाइन्छ ।’ ज्याला दरसमेत यहाँको भन्दा बढी पाइने भएकाले अन्य सर्वसाधारण पनि मजदुरी गर्न भारत जाने गरेको बताउँछन् । गाउँमा भने मजदुरीको काम नियमित नपाइने र काम पाए पनि समयमै ज्याला नपाउने झन्झटले यहाँका बासिन्दाहरू भारततर्फ मजदुरी गर्न रुचाउँछन् ।

बिदाको समयमा विद्यार्थीलाई व्यस्त बनाउन शिक्षकहरूले धेरै गृहकार्य दिने गरेको भए पनि अभिभावकहरूले पढाइभन्दा आफ्ना बालबालिकालाई काममै लगाउन खोज्छन् । यही कारणले विद्यालयमा सिकेको कुरा बिदामा बिर्सने गरेको शिक्षक भट्टले बताए । पढाइमा ध्यान दिने विद्यार्थीले गृहकार्य गरेकै हुन्छन् । चासो नदिने विद्यार्थीको सिकाइ उपलब्धि भने कमजोर हुने गरेको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७५ ०९:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पुल निर्माणको काम रोकियो

विप्लव महर्जन

सल्यान — सल्लीबजार–चौरजहारी सडक खण्डको नाथेखोलामा निर्माणाधीन पक्की पुल अलपत्र परेको छ । पुल निर्माणका क्रममा स्थानीयले क्षति भएको जग्गाको मुआव्जा मागेपछि ठेकेदारले पुल निर्माणको काम छाडेका छन् । लामो समयपछि ठेकेदारले काम सुरु गरे पनि पुन: जग्गा विवादका कारण रोकिएको छ । 

बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकास्थित नाथेखोलामा निर्माणाधीन पक्की पुल, जुन अहिले अलपत्र अवस्थामा छ । तस्बिर: बिप्लब /कान्तिपुर 

पुल निर्माणका क्रममा आफ्नो खेतीयोग्य जग्गामा क्षति पुगेको भन्दै स्थानीय लक्ष्मी कामीले क्षतिपूर्ति माग गरेकी छन् । दुई वर्षअघि हरिहरि/ गजुरमुखी निर्माण सेवाले सडक डिभिजन कार्यालय, दाङमार्फत पुल निर्माणको जिम्मा लिएको थियो ।

२०७४ पुस मसान्तभित्र काम सक्नेगरी ठेकेदार कम्पनीले चार करोड ७५ लाख रुपैयाँमा पुल निर्माणको लागि ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । ४० मिटर लम्बाइको पुल निर्माणको काम ढिलो सुरु गरेको ठेकेदार कम्पनीले बीचैमा काम रोकेपछि अलपत्र भएको हो । ठेकेदार कम्पनीले जग्गा विवाद भएको भन्दै एक वर्ष म्याद थपेको छ ।

स्थानीय लक्ष्मी कामीले पटकपटक जग्गाको मुआब्जा मागेपछि काम गर्न छोडेको ठेकेदार कम्पनीका प्रतिनिधिले दाबी गरेका छन् । स्थानीयले भने ठेकेदार कम्पनीले जग्गा विवादको निहुँमा निर्माणको काम अलपत्र पारेको जनाएका छन् । ठेकेदारले आफूले काममा लगाएका मजदुरलाई फिर्ता बोलाइसकेको स्थानीय कर्णबहादुर खड्काले बताए ।

ठेकेदारले मजदुर फर्काउँदा पुलको काम थप अन्योलमा परेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार समयमै पुलको काम सम्पन्न नहुँदा वर्षातको समयमा सल्लीबजार–चौरजहारी आउजाउ गर्ने गाडी प्रभावित हुने गरेका छन् । पुल समयमै नबन्दा यात्रुले वर्षौंदेखि सास्ती भोग्दै आइरहेका छन् ।

स्थानीय देवबहादुर बिष्टले ठेकेदारले जग्गा विवादको बहाना भन्दै कामप्रति ढिलासुस्ती गरेको बताए । ‘जग्गाको विवाद भन्दै पहिले झन्डै १० महिनासम्म कुनै काम गरेनन्, धेरै दबाबपछि मात्र काम सुरु गरे,’ उनले भने, ‘अहिले जग्गा विवादको कारण देखाउँदै कामबाट पन्छिएका छन् ।’ उनले एक जना जग्गाधनीलाई मुआब्जा दिन ठेकेदार कम्पनीलाई खासै समस्या नभएको दाबी गरे । ठेकेदार आफैंले पनि यो समस्या समाधान गर्न सक्ने उनको भनाइ छ ।

बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाभित्र पर्ने पक्की पुल छिटो निर्माण गर्न नगर प्रमुख र अन्य जनप्रतिनिधिको ध्यानाकर्षण गराएको स्थानीयवासीको भनाइ छ । तर, बेवास्ता भएको स्थानीयको गुनासो छ । स्थानीय धनबहादुर सुनारले सम्पन्न हुने मिति एक वर्ष बिते पनि काम नगर्ने ठेकेदारलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्ने बताए । उनले स्थानीय अवस्था नै नबुझी सडक डिभिजनका कर्मचारीले म्याद थप्नु गैरजिम्मेवारी रहेको जनाए ।

ठेकेदार हरिबहादुर रावतले पुलको काम अन्तिम चरणमा पुगिसकेको दाबी गरेका छन् । जग्गाको मुआब्जा मागेपछि केही काम बाँकी रहेको उनले बताए । विवाद सुल्झाउन स्थानीय बासिन्दाले सहयोग नगरेको उनले आरोप लगाए । उनले पटकपटक सहमतिको प्रयास गरे पनि स्थानीयवासीले साथ नदिएको बताए । विवाद समाधान भए एक/दुई महिनाभित्रै पुल निर्माणको काम सकिने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७५ ०९:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्