सदरमुकाम सुनसान, गाउँमा चहलपहल - कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

सदरमुकाम सुनसान, गाउँमा चहलपहल 

तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — दसैंको रौनकसँगै कालीकोटको सदरमुकाम मान्म बजार सुनसान भएको छ भने गाउँमा चहलपहल बढेको छ । बजारमा रहेका ब्यापारी, कर्मचारी, राजनैतिक दलका नेता कार्यकर्ता सबै घरतिर जान थालेको देखेपछि यहाँका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रामहरि शर्माले भने, 'दसैंमा एक्लै भइएला जस्तो छ ।' उनकाअनुसार धेरैजसो कर्मचारी पनि दसैं बिदामा हिँडसके । 

कोरोना कहरले यसअघिको दसैंमा गाउँमा खासै आकर्षण नभए पनि यस पटक महामारी नियन्त्रणमा आइसकेको र चुनावको माहोलले पनि गाउँबस्तीमा चहलपहल बढ्दो छ । गाउँगाउँमा राजनैतिक दलका स्थानीय पार्टी कमिटीले दसैंको शुभकामना आदान-प्रदान राख्दै मतदाता भेटघाटलाई पनि तीव्रता दिएका छन् ।

'चुनाव त लागिसकेको छैन,' एमाले नेता नगिन्न्र शाही नेशनलले भने, 'दसैंमा आफन्त भेटघाट गर्ने अवसर जुटेको छ ।' प्रतिनिधिसभा सदस्यको एकल उम्मेदवारमा सिफरिस भएका शाही एक सातादेखि रास्कोट नगरपालिकामा छन् । अन्य दलका नेता, कार्यकर्ता केन्द्रमा गठबन्धनको टुंगो लागिनसकेकाले गाउँ फर्किएका छैनन् । स्थानीय कमिटीले दसैंको अवसरमा शुभकामना आदान-प्रदान कार्यक्रममार्फत मतदाता भेटघाट सुरु गरिसकेको माओवादी नेता एवं रास्कोट नगर प्रमुख धर्मराज शाहीले बताए ।

विगतका दसैंमा सदरमुकाममै बस्ने कतिपय राजनैतिक दलका नेता कार्यकर्ताहरु पनि प्रदेश र संघको चुनाव हुन लागेकाले गाउँ केन्द्रित भएका छन् । विगतको तुलनामा यसपाली छिट्टै बजार सुनसान भएको नागरिक समाजका रमेश नोपालीले बताए ।

कालीकोटको सदरमुकाम मान्म बजार नयाँबस्ती भएकोले रैथाने घर कमैका छन् । धेरैजसो दसैंमा आफ्नो पुर्ख्यौली घर जाने भएकाले बजार सुनसान भएको व्यवसायी हर्कबहादुर बमले बताए । उनले यहाँका उद्योगी, व्यापारी, कर्मचारी, राजनैतिक दलका नेता, कार्यकर्ता यसपालीको दसैं मान्न आ-आफ्नो घर फिरेपछि सदरमुकाम सुनसान देखिएको सुनाए ।

अध्ययन, व्यापारलगायत कामको क्रममा घर छाडेर जिल्ला सदरमुकाम मान्म, सुर्खेत, नेपालगन्ज, बर्दिया, कैलाली, काठमाडौं तथा भारतका बम्बै, दिल्ली, कोलकाता, नैनीताल, टिहीरी, गडवाललगायत ठाउँमा पुगेका दुई हजार बढी स्थानीय यस वर्षको दसैं मनाउन घर फर्किएका प्रहरीले जनाएको छ । जिल्ला बाहिर अध्ययन, व्यापार, नोकरी र ज्याला मजदुरीका लागि गएका स्थानीय बासिन्दाहरु जिल्लाको हुल्म, खुलालु प्रहरी चौकीको बाटो हुँदै दैनिक ५ सय जना कालीकोट पस्ने गरेका छन् ।

दसैं मनाउन अध्ययनको क्रममा सुर्खेत, नेपालगन्ज र काठमाडौं गएका धेरैजसो विद्यार्थीहरु पनि घर फर्किएका छन् ।

त्यस्तै, नोकरीको क्रममा जिल्ला बाहिर गएका सेना, प्रहरी तथा अन्य कर्मचारी पनि दसैं मनाउन धमाधम घर फर्किरहेका छन् । यहाँका सरकारी तथा गैर सरकारी कार्यालयमा कार्यरत प्राय: सबैजसो कर्मचारी पनि घरतिर लागिसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १६, २०७९ २१:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

इलाममा २० वर्षपछि तोप पुन:स्थापना

विप्लव भट्टराई

इलाम — सुगौली सन्धिपछि नागरिकगढीबाट इलामको माइस्थान सारिएको ऐतिहासिक युद्धकालीन तोप आइतबार इलाममा पुन:स्थापना गरिएको छ । सुगौली सन्धिपछि दार्जिलिङको नागरी भन्ने स्थानबाट करफोक हुँदै तोप इलाम ल्याइएको थियो । द्वन्द्वकालमा इलामबाट निशान र तोप अन्यत्रै लगिएपछि इलामेहरुले फिर्ताको माग गर्दै आएका थिए ।

स्थानीयले ऐतिहासिक, धार्मिक र पर्यटकीय महत्वको निशान र तोप फर्काउन बारम्बार ताकेता गरेपछि २०७४ सालमा निशान फिर्ता भएको थियो । यो पटक २ वटा युद्धकालीन तोप ल्याएर माइस्थान मन्दिर परिसरमा राखिएको हो । फूलपातीको अवसरमा विभिन्न जातजातिको झाँकीसहित तोप र निशानलाई बजार परिक्रमापछि माइस्थान मन्दिर पुर्‍याइएको थियो ।

१ सय ८५ वर्षअघिको निशान र तोपको ऐतिहासिक महत्व छ । इतिहासको रुपमा रहेको निशान र तोपको पुनःस्थापनाले इलामको पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । ‘एकीकरणका क्रममा नेपालको पूर्वी सीमाको इतिहास जान्न चाहनेहरुका लागि यो गतिलो अवसर बनेको छ,’ खोजकर्ता युद्ध वैद्यले भने, ‘पूर्वमा टिष्टा नदीसम्म नेपालको सीमाना पुगेको गर्भिलो इतिहास यसले दिन्छ ।’

१७ औं शताब्दीमा कन्काई माई पूर्वको भाग सिक्किमले हडपेको इतिहास कोट्याउँदै वैद्यले पृथ्वीनारायण शाहले टिष्टासम्मको भू-भाग फिर्ता ल्याएर एकीकरण अभियान चलाएको प्रसंग उनले सुनाए । २०५९ वैशाख २६ गते निशान र तोप अन्यत्र लगिएको थियो । २०७४ असार २३ गते निशान फिर्ता भएको थियो । इलामवासीको चाहना र संस्कृति संरक्षणमा नेपाली सेनाको योजनाअनुसार पुनःस्थापना गरिएको इलामस्थित रण सार्दुल गणका प्रमुख सुनिल सुवेदीले वताए ।

वि.सं. १८७२ को सुगौली सन्धिपछि भारतको नागरिक गढीबाट नेपाली सेनाको निशान र तोपसँगै सैनिक टुकडी प्रथम पटक सूर्योदय नगरपालिकास्थित पूर्णेडाँडा सारिएको थियो । सैनिक बस्ने गडी त्यसपछि माइ जोगममाइको नामसालिङ हुँदै इलाम नगरपालिकाको माइस्थानमा स्थापना भएको थियो । त्यसबेला यहाँ मन्दिर थिएन । सेनाले वि.सं. १८८० मा यहाँ मन्दिर निर्माण गरेको इतिहास छ । सेनाले आफ्नो पल्टन गणको सरुवासँगै निशान लैजाने गरिए पनि इलाममा त्यसपछि फेरिएका गणहरुहरुले श्रीनाथको निशान र तोप लगेका थिएनन् ।

नेपालको सीमाना पूर्वमा टिष्टासम्म पुगेको प्रमाणको रुपमा रहेको निशान र तोप फर्काउन नेपाली सेनासँगै, इलाम नगरपालिका र इलामवासीले अगुवाइ गरेका हुन् । पुरातात्विक हिसाबले महत्वपूर्ण रहेको माइस्थान क्षेत्रमा निशानसँगै तोप स्थापनाले इलामको सांस्कृतिक महत्व बढाएको इलाम नगर प्रमुख केदार थापाले बताए । ‘मुलुकको जिउँदो इतिहासको रुपमा रहेको निशान र तोपको पुनःस्थापनाले इलामको पर्यटकीय सम्पदा थपिएको छ,’ उनले भने, ‘यसलाई सक्दो प्रचारप्रसार गर्दै पर्यटकीय गतिविधि बढाउन पहल हुनेछ ।’

प्रकाशित : आश्विन १६, २०७९ २०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×