फेरियो चन्दननाथमा ५२ हाते लिंगो- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

फेरियो चन्दननाथमा ५२ हाते लिंगो

डीबी बुढा

जुम्ला — कर्णालीको प्रसिद्ध चन्दननाथ मन्दिरमा ५२ हाते लिंगो परिवर्तन गरिएको छ । प्रत्येक वर्ष घटस्थापनाको दिनमा मन्दिरमा पूजा गरेर लिंगो फेर्ने चलन छ । रंगीबिरंगी कपडाले ढाकिएको लिंगोको टुप्पोमा पताका लगाएर मन्दिरमा ठड्याउने गरिएको छ ।

ठड्याउने क्रममा लिंगो भाँचियो वा खण्डित भयो भने पूरै देशमा अनिष्ट हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ । एक वर्षमा ५२ हप्ता हुने भएकाले ५२ हाते लिंगो खडा गरिएको हो । देवताको जयघोष, पूजा–आरती र भजनकीर्तनका साथ लिंगो फेर्ने चलन रहेको चन्दननाथ भैरवनाथ मन्दिरका गुठी समितिका अध्यक्ष पूर्णसिंह कठायतले बताए । उनका अनुसार चन्दननाथ मन्दिरसँगैको बटुक भैरवनाथ मन्दिरमा पनि ४८ हातको लिंगो र ४८ हातकै ध्वजा राखिएको छ ।

मन्दिरमा विजय स्तम्भसहित दुईवटा लिंगो ठड्याइने परम्पराअनुसार घटस्थापनाकै दिन खडा गरिँदै आएको उनले बताए । नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, निजामती कर्मचारी र सर्वसाधारणको सहभागितामा लिंगो ठड्याइन्छ । लिंगो ठड्याइसकेपछि मात्र जुम्ला बजार र आसपासका गाउँमा घटस्थापना गर्ने र जमरा राख्ने चलन छ ।

जुम्लावासीले लिंगो खडा गर्ने दिनमा नयाँ अन्न अर्थात् न्वागी खाने गर्छन् । मार्सी धान पनि त्यो दिनदेखि काट्न सुरु गरिन्छ । मार्सी धान भित्र्याएर चन्दननाथलाई चढाएपछि घरपरिवारका सबै सदस्य एकै ठाउँमा जम्मा भएर न्वागी खाने प्रचलन रहेको स्थानीय चित्रलाल श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार वि.सं.६७० मा चन्दननाथ बाबालाई मूर्ति चढाएको दिनलाई विशेष महत्त्वका साथ हेर्ने र त्यही दिन न्वागी खाने चलन छ ।

चन्दननाथ भैरवनाथ मन्दिरको पुरानो लिंगो निकाल्दा मानिसले लिंगोमा बाँधिएका ध्वजा लैजान्छन् । पुराना ध्वजा लिए शक्ति प्राप्त हुने र अनिष्ट नहुने जनविश्वास रहेको उनले बताए । लिंगो गाड्दा खनिएको माटोसमेत बोकेर घरमा लैजाने र त्यसैमा जमरा राख्ने चलन छ । वि.सं. ६७० मा चढाएको लक्ष्मीनारायणको मूर्तिमा लेखिएको मिति हेर्दा यो वर्षसमेत गरी २ हजार ९ पटक लिंगो फेरिएको देखिन्छ । चन्दननाथमा पल्टने, थपाले र कमसले लिंगो ल्याउने गरिएको अध्यक्ष कठायतले बताए । उनका अनुसार पल्टने लिंगो, थपाले लिंगो र कमसले लिंगो ल्याउने चलन छ ।

जुम्ला राज्यको स्थापनासँगै १४४८ सालमा राजा बलिराजले चन्दननाथ मन्दिरको निर्माण गरेका थिए । १८४६ सालमा जुम्ला राज्य कब्जामा परेपछि मन्दिरको भौतिक संरचना ध्वस्त भयो । त्यसपछि सिद्ध चन्दननाथ बाबाले फेरि मन्दिर निर्माण गरी चरणपादुका बनाएर दत्तात्रयको मूर्ति राखेका थिए ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७९ ०८:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दसैंको मुखमा चामल बिक्रीवितरण बन्द

जनकबहादुर शाही

हुम्ला — दसैंलाई लक्षित गरी खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले सहुलियत दरमा चामल बिक्रीवितरण गर्दा गोदाममा ७० क्विन्टल मात्र चामल मौज्दात छ । कम्पनीले सुपथ पसलबाट ७ दिनसम्म चामल वितरण गर्दा सकिएपछि आइतबारबाट चामल बिक्री वितरण बन्द गरिएको हो । मौज्दात रहेको ७० क्विन्टल चामल आपत्कालीन अवस्थाका लागि राखिएको छ ।

सिमकोट गाउँपालिकाका ८ वटै वडाका स्थानीय, कर्मचारी र जन्म–मृत्यु संस्कारका लागि कम्पनीले सुपथ मूल्य पसलबाट चामल वितरण गरेको थियो । केन्द्रीय कार्यालयको निर्देशनबमोजिम सुपथ मूल्य पसल सञ्चालन गरिएको कम्पनीका शाखा प्रमुख कृष्णप्रसाद अधिकारीले बताए । उनका अनुसार एक साताको अवधिमा २ हजार ९० क्विन्टल चामल बिक्री भएको छ ।

यसअघि गोदाममा २ हजार १ सय ६० क्विन्टल चामल मौज्दात थियो । समयमै खाद्यान्न ढुवानी नहुँदा मौज्दात रहेको चामल दसैंलाई लक्षित गरीे सहुलियत दरमा बिक्री वितरण गरिएको उनले बताए । कम्पनीले आइतबार सार्वजनिक सूचना जारी गरी अति आवश्यक काममा मात्र प्रमुख जिल्ला अधिकारीको सिफारिसबाट चामल वितरण गरिने बताइएको भएपनि अहिले चामल अपुग भएको भन्दै उक्त काममा पनि चामल वितरण नगर्ने जनाइएको छ । सोमबार चामल लिन कम्पनीको गोदाममा पुगेकी सिमकोट–६ की पार्वती रोकायाले चामल नपाइएपछि रित्तो हात फर्किनुपरेको बताइन् । ‘दसैंको बेला नै चामल छैन,’ उनले भनिन्, ‘चामल नभएपछि दसैं मनाउनै मुस्किल हुने भयो ।’ जिल्लाका अरू डिपो र बिक्री केन्द्रका गोदाम पनि गत असारयता खाली छन् ।

सिमकोट शाखाका लागि गत आर्थिक वर्षको १ हजार ६ सय क्विन्टल चामल ढुवानी हुन बाँकी छ । चालु आर्थिक वर्षका लागि चामल ढुवानीको ठेक्का स्वीकृत भएको छैन । डेढ महिनाअघि हवाईमार्गबाट ढुवानी गर्ने गरी ठेक्का आह्वान गरिए पनि एयरलाइन्सहरूले जिल्ला दररेटभन्दा बढी दररेट पेस गरेकाले पुनः ठेक्का गर्नुपर्ने अवस्था आएको शाखा प्रमुख अधिकारीले बताए । उनका अनुसार जिल्ला दररेटअनुसार सुर्खेतबाट प्रतिकिलो १ सय ४० र नेपालगन्जबाट १ सय ५० रुपैयाँ हवाई ढुवानी भाडा तोकिएकोमा एयरलाइन्सहरूले नेपालगन्जबाट २ सय र सुर्खेतबाट १ सय ९० रुपैयाँ दररेट पेस गरेका छन् ।

चालु आर्थिक वर्षका लागि हुम्लामा २० हजार ५ सय क्विन्टल चामल स्वीकृत भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी सीता परियारले बताइन् । चाडपर्वको समय भएकाले ढुवानी व्यवस्था छिटो मिलाउन कम्पनीको केन्द्रीय कार्यालयको ध्यानाकर्षण गराइएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७९ ०८:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×