दुर्गममा नमुना विद्यालय- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दुर्गममा नमुना विद्यालय

कृष्णप्रसाद गौतम, तुलाराम पाण्डे

सुर्खेत र कालीकोट — नयाँ बनेको ४ कोठे विद्यालय भवन । ३ कोठे अपांग र छात्रामैत्री शौचालय । त्यसको बाहिर बालमैत्री धारा । पर्याप्त उज्यालो छिर्ने चिटिक्कका कक्षाकोठा । चिसो नलागोस् भनेर भुइँ र भित्तामा काठको सिलिङ । भित्ताभरि सिकाइ सामग्रीले कक्षा कोठा सजिएको छ ।

अहिले सान्नीत्रिवेणी–४ उजेलगाउँस्थित शान्ति आधारभूत विद्यालयको स्वरूप फेरिएको छ । यसअघि खरको छाना भएको जीर्ण भवनमा विद्यार्थीलाई जोखिम मोलेर पढाउनुपर्ने बाध्यता थियो । ‘घामलाग्दा पोल्ने र पानी पर्दा भिज्ने समस्याबाट मुक्ति पाइयो,’ प्रधानाध्यापक कृष्णबहादुर शाहीले भने, ‘दूरदराजको बनेको पक्की भवनसँगैका नयाँ संरचनाले पठनपाठनमा सुधार आइरहेको छ ।’ अहिले ४४ प्रतिशत मात्र कक्षगत सिकाइ उपलब्धि भएको विद्यालयमा प्रत्येक वर्ष ५ प्रतिशतका दरले सिकाइ उपलब्धि वृद्धि गर्ने गरी विद्यालय सुधार योजनासमेत बनाइएको छ ।

०५२ सालमा ‘आफ्नो गाउँ आफैं बनाऔं’ कार्यक्रमको ५२ हजार अनुदानमा अभिभावकले श्रमदान गरेर खरको छाना राखेर विद्यालय भवन बनाएका थिए । २६ वर्षअघि स्थापना भएको विद्यालयमा अहिले कक्षा ५ सम्म पढाइ हुन्छ । अधिकांश दलित समुदायको बसोबास रहेको बस्तीका २ सय घरधुरीका ६० छात्रा र ५० छात्र गरी १ सय १० जना बालबालिका विद्यालयमा भर्ना भएका छन् । ‘पढाइ त आँखा रहेछ,’ अभिभावक गंगे तिरुवाले स्थानीय लवजमा भने, ‘मेरा टुवाटै (छोराछोरी) कन (लाई) सधै स्कुल पठाउन्या छौं ।’

प्लान इन्टरनेसनल र किर्डाक नेपालको साझेदारीमा सञ्चालित कर्णाली शिक्षा परियोजनाको झन्डै ६० लाख रुपैयाँको बजेटबाट विद्यालयमा भवन, शौचालयलगायतका संरचना बनेका हुन् । भवन बनाउन स्थानीय देवनाथ योगीले निःशुल्क जग्गा दान गरेका थिए । परियोजनाले कालीकोटको नरहरिनाथ–८ स्थित रूपादेवी आधारभूत विद्यालय र रास्कोटको सुन्दर आधारभूत विद्यालयमा ४/४ कोठे नमुना भवन, शौचालय, खानेपानीसहितका संरचना निर्माण गरेको छ ।

त्यस्तै, डोल्पामा २ र जुम्लामा ३ नमुना विद्यालय बनाइएको प्लान नेपालकी क्षेत्रीय प्रबन्धक मीना पराजुलीले बताइन् । उनका अनुसार नमुना विद्यालयहरू ५० देखि ८० लाख रुपैयाँको लगानीमा निर्माण भएका हुन् । परियोजनामार्फत ३ जिल्लामा खानेपानीको सुविधासहित १७ शौचालय बनेको उनले जानकारी दिइन् । उनका अनुसार सबै विद्यालयमा ११ देखि १६ लाख रुपैयाँ लगानीमा शौचालय बनाइएका हुन् । ‘कार्यक्रममार्फत १ देखि ३ कक्षासम्मका ४ सय कक्षाकोठा बालमैत्री बनाइएको छ,’ उनले भनिन्, ‘विद्यालयको बाहिरी वातावरण, कक्षाकोठा व्यवस्थापन, शिक्षकलाई तालिम, अभिभावक शिक्षा र सिकाइ उपलव्धि कमजोर भएका बालबालिकाका लागि अतिरिक्त कक्षा पनि सञ्चालन भएका छन् ।’

सामाजिक विकास मन्त्रालय, शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ र सम्बन्धित पालिकाका शिक्षा शाखाको संलग्नतामा परियोजना डिजाइन गरिएकाले कार्यक्रम प्रभावकारी देखिएको उनको भनाइ छ । ३१ करोड ४२ लाख रुपैयाँ खर्च भएको परियोजनामार्फत ८० विद्यालयका ४ सय २० शिक्षक र २३ हजार ३ सय विद्यार्थीले लाभान्वित भएको संस्थाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार २५, २०७९ ११:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आगो देख्दा झस्किन्छन् पीडितहरू

आगलागीले घरवास गुमाएका सबै परिवार आफन्तको घरमा शरण लिएर बसेका छन्
राजबहादुर शाही, डीबी बुढा

मुगु र जुम्ला — तिला–४ सार्कीबाडाका मानबहादुर सार्की अहिले कुनै ठाउँमा आगो लागेको सुन्नबित्तिकै झस्किन्छन् । ‘अरूको पनि मेरोजस्तै हाल नहोस् भन्ने कामना गर्छु,’ वैशाख ९ गते लागेको आगोमा परी एक छोरा र दुई छोरी गुमाएका उनले भने, ‘आगोले त मेरो परिवारै उजाडियो ।’ उनको घरमा आगो लाग्दा पाहुना आएकी उनकी भान्जीसमेत आगोमा परिन् ।

सार्कीको घरमा आगलागी हुँदा उनका छोरीहरू ११ वर्षीया अनु, ३ वर्षीया दर्शना, भान्जी १४ वर्षीया तिर्सना सार्की र १ वर्षीय छोरा दिपेशको आगोमा परेर मृत्यु भएको थियो । ४ दिनअघि आएकी तिर्सनासमेत मामाघरमा रमाउन सकिनन् । मानबहादुरको ३ तलाको घर थियो । तेस्रो तलामा भान्सा थियो । आगो भान्साबाटै लाग्यो । सबै बालबच्चा भान्सामै सुतेका थिए । कामका लागि घरबाहिर निस्केका मानबहादुरका पतिपत्नी घर फर्कन नपाउँदै बालबच्चा खरानी भइसकेका थिए । उनको जलेको घर अहिलेसम्म ठडिएको छैन् । ‘आगोले नष्ट घरको संरचना देख्दा मन चिरिन्छ,’ उनले भने, ‘त्यत्रो दुःखकष्ट गरी हुर्काएका बालबालिकाको यादले सताउँछ, छोराछोरी जले, उनीहरूको पीरले हाम्रो मन जलेको छ ।’

जुम्लामा चालु आर्थिक वर्षमा ७ घर जलेर नष्ट भएका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय जुम्लाका अनुसार आगलागीमा परी घरवास गुमाएका सबै परिवार आफन्तको घरमा शरण लिएर बसिरहेका छन् । आगलागीमा झन्डै डेढ करोडको क्षति भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयको तथ्यांक छ । एक वर्षअघि जुम्लाको तिला–७ गोठी र तिला–९ मुल्ली गाउँ नै आगोले खरानी बन्यो ।

मुगुको खत्याड गाउापालिका–४ पैंखुका चुत्तबहादुर थापाको घर गत मंगलबार आगोले खरानी बनायो । उनको घरको आगो सल्किएर छिमेकी शारदा थापाको घर पनि आगोले नष्ट भयो । दुवै परिवार अहिले पाल टाागेर चौरमा बस्न बाध्य छन् । छिमेकी जिल्ला हुम्लाको चंखेली गाउापालिका–४ पिप्लाङमा पनि गत शनिबार आगलागी हुँदा कर्णबहादुर शाही र गोरखबहादुर शाहीको घर जलेर पूर्णरुपमा नष्ट भए । ‘आगोले हाम्रो खुसी नै लुट्यो,’ कर्णबहादुरले भने, ‘दुःखकष्ट गरी बनाएको घर छिनभरमै खरानी बन्यो, अहिले पाल टाँगेर चौरमा बस्नुपरेको छ ।’ एक सातामा मुगु र हुम्लामा आगलागी हुदा ४ परिवार घरवारविहीन बनेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

कार्तिक २९ गते गमगढीस्थित तल्लो बजारमा आगलागी हुँदा रतनबहादुर शाही, जानबहादुर हितान, दानबहादुर हितान, ठिल्ले तामाङ, झोवा तामाङलगायत २१ जनाको घर पूर्णरुपमा नष्ट भयो । पीडितले अहिलेसम्म नयाँ घर बनाउन सकेका छैनन् ।

रेडक्रस सोसाइटीका केन्द्रीय सदस्य नरबहादुर नेपालीले भौगोलिक विकटताका कारण आगो निभाउने सामग्री समयमै नपुग्नु, बाक्लो बस्ती, सुरक्षाकर्मी टाढा हुनु, गाउँमा उद्दार सामग्री नहुनुलगायत कारण आगलागीले ठूलो क्षति हुने गरेको बताए । ‘खरका छानामुक्त गाउँ बनाउन सके आगलागीका घटना केही हदसम्म कम गर्न सकिन्छ,’ उनले भने ।

अग्निपीडितका लागि सरकारले घर पुनःनिर्माण गर्न पर्याप्त बजेट नदिँदा उनीहरू कष्टकर जीवन बिताउन बाध्य छन् । ‘अधिकांश अग्निपीडितले घरसँगै सबै सामग्री गुमाएका हुन्छन्,’ रेडक्रस मुगुका सभापति जयबहादुर मल्लले भने, ‘सरकारले पुग्ने गरी बजेट दिँदैन, त्यसैले महिनौंसम्म पीडितहरू हामीले दिएको त्रिपालमा बसेर जीवन गुजार्न बाध्य छन् ।’

कर्णालीमा आगलागीका घटनाप्रति पूर्वतयारी नहुँदा पनि बढी क्षति हुने गरेको सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी खडक रोकायाले बताए । उनका अनुसार पानीको स्रोत नभएको ठाउँमा आगो लाग्दा निभाउन समस्या भएको छ । उनले यो वर्ष आगलागीका घटना रोक्न पूर्वयोजना बनाई कार्यान्वयनमा लगिएको बताए ।

प्रकाशित : असार २५, २०७९ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×