नदी सुक्दै गएपछि सिँचाइका लागि रातभर खेतमा जाग्राम- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

नदी सुक्दै गएपछि सिँचाइका लागि रातभर खेतमा जाग्राम

विप्लव महर्जन

सल्यान — शारदा नगरपालिका १ चैबाङ ज्युलाका ५० वर्षीय रेशम बुढाथोकी खेतमा सिँचाइका लागि धाउन थालेको चार दिन भइसक्यो । तर उनले दिउँसोको समयमा खेतमा सिँचाइ गर्न नै पाएका छैनन् ।

दिउँसो खेतमा सिँचाइ गर्न नपाएपछि रातभर जाग्राम बसेरै गत राति बल्ल उनले गरा भिजाउन पाए । ‘लामो समयदेखि परेको खडेरीका कारण शारदा नदीमा पानीको सतह ह्वात्तै घटेको छ । शारदा नदीबाट गिटी बालुवा निकाल्दा खेत धेरै माथि परेकाले सिँचाइ कुलोमा पानी चढ्दैन । धान रोपाइँको बेला पनि खेतमा सिँचाइ गर्न नपाए भोकै बस्नु पर्ने अवस्था आउन सक्छ । सिँचाइको लागि रातभर जाग्राम नबसी नहुने बाध्यता छ,’ बुढाथोकीले भने ।


यस्तो समस्या बुढाथोकीको मात्र हैन । शारदा नदी आसपासमा खेत भएका अधिकांश किसानहरू यतिबेला सिँचाइ गर्न रातभर जाग्राम नै बस्ने गरेका छन् । लामो समयदेखि परेको खडेरीका कारण शारदा नदी सुक्दै गएपछि सिँचाइका लागि किसानहरू रातिको समयमा खेतमै बसेर पानी लगाउने गरेका छन् ।


नदीको पानीको बहाव सीमित भएपछि सिँचाइका लागि घण्टौं कुर्नुपर्ने अवस्था आएको किसानहरू बताउँछन् । जसकारण उनीहरूले खेतमा समयमै रोपाइँ गर्न पनि सकेका छैनन् ।


शारदा नगरपालिका २ जोगदेखोलाकी निर्मला रावत तीन रातसम्म पालो कुरेपछि मात्रै बल्लतल्ल ६ रोपनी खेतमा सिँचाइ गर्न पाएको बताउँछिन् । तर रोपाइँ गरे पनि खेतमा पानी सुक्दै गएकाले धान फस्टाउन नसकेको उनको भनाइ छ ।


छत्रेश्वरी गाउँपालिका ६ लान्तीका किसान केशर ओलीले शारदा नदीमा पानी अति कम भएकाले दिउँसो पालो नपाउने र रातिको समयमा सिँचाइ गर्नुपर्ने भएको बताए । सिँचाइका लागि रातभर पालो पर्खेर बस्नु पर्दा अनिदोले बिरामी नै परेको ओलीको अनुभव छ ।


‘गत वर्ष यति बेला सबै किसानले रोपाइँ सम्पन्न गरिसकेका थिए । अहिले सिँचाइ हुने क्षेत्रमा आधा जति मात्र रोपाइँ भएको छ,’ उनले भने, ‘वर्षातको समय सुरु भइसक्दा पनि पानी नपरेको कारण रोपाइँ गर्न धेरै गाह्रो भएको छ ।’


शारदा नगरपालिका १२ का किसान दलबहादुर बुढाथोकीले खडेरीले शारदा नदीमा पानी सुकेपछि कुलोमा पानी नचढ्दा वडाको सहयोगमा पम्पसेट किनेर सुक्न थालेको धानको ब्याडमा र खेतमा सिचाइँ गरिरहेको बताएका छन् । दिनमा नभ्याउँदा र अरुलाई असर पर्ने भएकाले रातभर पानी खोज्नु परेको उनले बताए । यसपटक रोपाइँ गर्न धेरै गाह्रो भएको उनको भनाइ छ ।


शारदा नगरपालिका १२ का वडा अध्यक्ष सुरेन्द्र बुढाले खडेरीका कारण धानका ब्याड सुक्न थालेपछि किसानको हितका लागि शारदा नगरपालिकाले पैसा भुक्तान गर्ने गरि कागज बनाएर पम्पसेट किनी रातको अवधिमा धानको ब्याड र खेतमा सिचाइँ गर्दै आएको बताएका छन् । पम्पसेट चलाउन अरुले नजान्दा चार दिन लगातार रातको समयमा आफू नै खटिएको उनले जानकारी गराए ।


कृषि विकास कार्यालय सल्यानका सूचना अधिकारी रेशमबहादुर बस्नेतले समयमै वर्षात नहुँदा किसानहरू धेरै मारमा परेका बताएका छन् । गत वर्ष यसै समयमा ९५ प्रतिशत खेतमा रोपाइँ सम्पन्न गरिसकेका किसानले यस वर्ष अहिलेजम्मा ४० प्रतिशत मात्र रोपाइँ सम्पन्न गरेको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : असार ११, २०७९ १४:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मल लिन बिहानै सीमापारी

कमल पन्थी

बर्दिया — बारबर्दिया नगरपालिकाका—२ ढुग्रहीका पुरन थारु बिहान साइकल चढेर करिब २० किमी दुरी पार गरेर भारतीय सीमा चित्तलवा पुगे । धान खेतीका लागि मल नपाएपछि उनीसँगै सोही गाउँका लालुराम थारु मल लिएर नेपालको सीमामा कालाबन्जर पुगे ।

बर्दिया गुलरिया—१० मा भारतीय सीमा चित्तलवाबाट ल्याएको मल जाँच्दै सशस्त्र प्रहरी । रोपाइँको समयमा किसानले मल नपाउँदा समस्या खेपिरहनु परेको छ । तस्बिर : कमल पन्थी

त्यहाँ तैनाथ सशस्त्र प्रहरी बलले केरकार गरे । उनीसँग वडा कार्यालयको सिफारिस ल्याएको पत्र मागे । पत्र हेरेपछि उनीहरुलाई छाडिदिए । उनी जस्तै ठाकुरबाबा नगरपालिका—४ का विशरानी थारुले वडाको सिफारिस नल्याएको भन्दै निकैबेर भारतबाट ल्याएको मल प्रहरीले छाडेन । उनीजस्तै मधुवन नगरपालकिा—४ का पतिराम थारु लगायत दर्जनौं किसानले पालिकाबाट सिफारिस नल्याएको भन्दै सीमामा तैनाथ प्रहरीले निकैबेर सोधपुछ गरेपछि छाडेको थियो । स्थानीयले केहीले सीमामा तैनाथ प्रहरीलाई नजराना दिएपछि सहजै छाड्ने गरेको आरोप लगाए ।

करिब २० देखि २५ किमी दुरीबाट साइकल चढेर मल लिन आएका किसान एकातिर भारतीय र अर्कोतर्फ नेपाली सुरक्षाकर्मीको नमिठो भनाइ र सास्तीले दु:ख पाएको गुनासो पोखेका छन् ।

बारबर्दिया—२ का सन्तराम थारुले सरकारले मल उपलब्ध गराउन नसक्दा भारतबाट ल्याउन लागेकोमा प्रहरीको कडाईले समस्यामा परेको बताए । एसएसबीले एक जनालाई एक बोरा(५०) किलो युरिया मल ल्याउन छुट दिएको छ,’ उनले भने, ‘बिहान ४ बजे भोक भोकै चिया नास्ता नखाएर मल लयाउन कति दु:ख झेल्नु परेको छ ।’ एक जनालाई एक बोरा मल ल्याए पनि खेतलाई नपुग्दा पुन: भारत जाँदा किसानलाई तस्करी गर्न आएको भन्दै दु:ख दिने गरेको किसानको गुनासो छ । भारतीय सीमामा १ हजारदेखि ११ सयसम्ममा ५० किलो मल खरिद गर्न पाइन्छ ।

भारतबाट मल ल्याउन रोकटोक गर्न नहुने किसानको भनाइ छ । तस्करले भारतबाट ल्याएको मल महँगोमा बेच्ने गरेकोले त्यसलाई रोकथाम गर्न कडाइ गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बन्धुप्रसाद बास्तोलाले बताए । किसानलाई बिहानदेखि बेलुकीसम्म मल ल्याउन छुट दिएका छांै,’ उनले भने, ‘किसानका नाममा तस्करले मल तस्करी नगरुन भन्दै कडाइ गरेका छौं ।’

कृषि सामग्री कम्पनीले वर्ष भरीका लागि ७ हजार मेट युरिया, ६ हजार मेट डिएपी र २ हजार १ सय मेट पोटास माग गरेको थियो । भैरहवास्थित कृषि सामग्री कम्पनीको क्षेत्रीय कार्यालयले युरिया भने १ बोरा पनि पठाएको छैन । डिएपी ३ सय ५० मेट र पोटास १ सय ५० टन मल पठाएको कृषि सामग्री कम्पनीका प्रमुख मोहनसिंह केसीले बताए । करिब ५२ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा धान उत्पादन हुने जिल्लामा न्यून मात्रामा पठाइएको मलले जिल्लाका समस्या ल्याएको कम्पनीका प्रमुख केसीले बताए ।

सहकारी संस्थाले मलको माग गरिरहेपनि पुराउन नसकिएको प्रमुख केसीले जनाए । कम्पनीले सहकारी संस्थालाई मल उपलब्ध गराउँदै आएको छ । जिल्लामा १ सय १५ सहकारी संस्था रहेका छन् ।

प्रकाशित : असार ११, २०७९ १४:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×