आयुर्वेद केन्द्रमा एउटै औषधि छैन- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

आयुर्वेद केन्द्रमा एउटै औषधि छैन

पछिल्लो समय आयुर्वेद औषधिप्रति बिरामीको आकर्षण बढे पनि औषधि नहुँदा उनीहरु मर्कामा
डीबी बुढा

जुम्ला — चन्दननाथ नगरपालिका–१० स्थित जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रमा आयुर्वेदिकका सबैखाले औषधिको अभाव भएपछि बिरामी रित्तो हात फर्कन बाध्य छन् । केन्द्रमा दैनिक ३० देखि ५० जनासम्म बिरामी उपचारका लागि जाने गरे पनि औषधि पाइँदैन । स्वास्थ्य केन्द्रमा अनिवार्य रुपमा हुनुपर्ने २३ प्रकारका आयुर्वेदिक औषधीमा कुनै पनि छैनन् ।

जुम्लाको चन्दननाथ नगरपालिका–१० स्थित जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र । तस्बिर : कान्तिपुर

केन्द्रमा सबैभन्दा बढी दीर्घरोगीहरू उपचारका लागि जान्छन् । ‘स्वास्थ्यकर्मीले चेक गर्छन्, अनि औषधि छैन भन्दै पठाउँछन्,’ स्थानीय पूर्णलाल खत्रीले भने, ‘औषधि नभएको केन्द्रमा जाने र फर्किने काम मात्र हुन्छ ।’ उनले पछिल्लो समय आयुर्वेद औषधिप्रति बिरामीको आकर्षण बढे पनि औषधि नहुँदा उनीहरू मर्कामा परेको बताए । उनका अनुसार जिल्लामा आयुर्वेद औषधालयसमेत नहुँदा बिरामीलाई सुर्खेत र नेपालगन्जबाट औषधि मगाएर सेवन गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

केन्द्र ५ महिनादेखि प्रमुखविहीन छ । तत्कालीन कार्यालय प्रमुख देवेन्द्र ठाकुर सरुवा भए पनि अहिलेसम्म उनको ठाउँमा कसैलाई पठाइएको थिएन । प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले वुधवार जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख कृष्ण सापकोटालाई आर्युवेदिक स्वास्थ्य केन्द्र हेर्न जिम्मा दिएको छ । ठाकुरको गत पुसमा सरुवा भएको थियो । कार्यालय प्रमुख नहुँदा आर्थिक र प्रशासनिक काम पनि ठप्प भएको कर्मचारीहरूको भनाइ छ । ‘औषधि सकिएको छ, खरिद गर्ने अधिकार पनि छैन,’ वैद्य गोरखबहादुर रावतले भने, ‘बिरामी रित्तो हात फर्काउनुको पीडा हामीलाई पनि छ, ५ महिनाअघि ल्याएको औषधि, प्रयोगशालाका सामान र फर्निचरको भुक्तानी गर्न पनि बाँकी छ ।’ उनले पहिले खरिद गरेको औषधि सबै सकिएको जनाए । ५ महिनादेखि आफूहरूले तलबसमेत नपाएको उनको गुनासो छ ।

नागरिकको स्वास्थ्य अधिकार सुनिश्चित गर्न स्थापना भएको स्वास्थ्य केन्द्र धरापमा पर्दा पनि स्थानीय सरकार मौन बसेको स्थानीय अगुवा राजुशरण न्यौपानेले बताए । उनका अनुसार केन्द्रमा कर्मचारी, औषधि र पूर्वाधारको अभाव हुँदा केन्द्र नै धरापमा परेको छ । उनले भने, ‘उपचार गर्न आएका बिरामी औषधिबिनै खाली हात फर्कनुपरेको छ ।’

सामाजिक विकास मन्त्रालयले यो वर्ष केन्द्रको भवन मर्मतका लागि २० लाख र नयाँ भवनको डीपीआरका लागि ५ लाख रुपैयाँ छुट्याएको छ । तर कार्यालय प्रमुख नहुँदा दुवै काम सुरु हुन नसकेको वैद्य रावतले बताए । उनका अनुसार नागरिक आरोग्य केन्द्र स्थापनाको काम पनि अलपत्र परेको छ । ‘एक साताभित्र सरकारले कार्यालय प्रमुख नपठाए सबै रकम फ्रिज जाने जोखिम छ,’ उनले भने, ‘आर्थिक अख्तियारी नहुँदा घरभाडा, बिजुली महसुललगायत सामान्य खर्च पनि गर्न नसकिने अवस्था आयो ।’ उनका अनुसार केन्द्रमा दुई जना स्थायी र १३ करारका कर्मचारी छन् । आयुर्वेदिक केन्द्रमा लेखापाल पनि नभएपछि कोलेनिकाका लेखपालले काम चलाएका छन् । प्रमुख जिल्ला अधिकारी विजयाकुमारी प्रसाईंले आयुर्वेद अस्पतालको समस्या समाधान गर्न प्रदेश सरकारसँग समन्वय भइरहेको बताइन् ।

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०८:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जुम्लामा नुनका गोदाम रित्तै

डीबी बुढा

जुम्ला — कर्णाली राजमार्ग सञ्चालन भएपछि पहिलो पटक जुम्लामा नुनका गोदाम रित्तिएका छन् । कर्णाली राजमार्ग पुग्नुभन्दा अघि यहाँ नुनको विषयलाई लिएर राजनीतिक खिचातानी नै हुने गर्थ्यो ।


सडक विस्तारसँगै पहुँचवालाले मात्र नुन पाउने अवस्था अन्त्य भएर सहज रुपमा आम नागरिकले पनि नुन पाउने अवस्था भएको थियो । तर यसपटक झण्डै दुई दशकपछि यहाँका नुन गोदाम खाली भएका छन् ।

साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनको कार्यालय जुम्लाका प्रमुख खगेन्द्र मल्लले जुम्लामा भरिभराउ नुनका गोदाम रित्तिएको बताए । उनले भने, ‘सडक पुगेपछि पहिलो पटक नुन अभाव देखियो । गोदाम रित्तो बने । सेवाग्राहीलाई पर्याप्त नुन दिएर चित्त बुझाउन कठिन छ ।’

जुम्लामा तीन वटा डिपो छन् । खलंगास्थित डिपोमा १ सय ७९ क्विन्टल मात्र नुन मौज्दात छ । मौज्दात हेर्दा असार अन्तिमसम्म पनि पुर्‍याउन सकिने अवस्था नरहेको कर्पोरेसनका प्रमुख मल्ल बताउँछन् ।

दैनिक नुन लिने सेवाग्राहीको संख्या डेढ सय जति पुग्छ । मल्लका अनुसार प्रतिव्यक्ति पाँच केजी मात्र नुन दिने गरिएको छ । हप्ताको आइतबार, मंगलबार र बिहीबार गरेर तीन दिन मात्र डिपो खुला रहन्छ ।

चालु आर्थिक वर्षमा जुम्लाको लागि ३ हजार क्विन्टल नुनको कोटा तोकिएको थियो । कोटा अनुसारको नुन समयमै पुगेर बिक्री भइसकेको छ । प्रदेश कार्यालयले नुनको अभावलाई मध्यनजर गर्दै २ हजार ३ सय क्विन्टल कोटा थपेको छ । तर नुनको ढुवानी गर्ने जिम्मा पाएको ठेकेदारले ढुवानी गर्न मानिरहेको छैन् । नेपालगञ्जका ठेकेदार तुरुणध्वज खाणले नुन ढुवानीको जिम्मेवारी पाएका छन् ।

ठेकेदारसँग प्रतिकेजी ६ रुपैयाँमा ढुवानी गर्ने सम्झौता छ । अहिले पेट्रोलियम पदार्थको मुल्यवृद्धिसँगै ढुवानी भाडा बढेको छ । बढेको भाडामा ढुवानी गर्दा ठेकेदारलाई प्रति ट्रिप १७ हजार रुपैयाँ घाटा हुन्छ । ठेकेदारले अहिले बढेको महंगीको आधारमा ढुवानी भाडा वृद्धि हुनुपर्ने अडान राखेका छन् । नत्र सम्झौता अनुसारको मूल्यमा नुन ढुवानी गर्न असमर्थ जनाएका छन् । प्रमुख मल्लले भने, ‘अहिलेको भाडामा ढुवानी गर्न नसकिने ठेकेदारको अडान छ । यसो गर्दा अझै केही दिन नुन ढुवानी हुने अवस्था देखिँदैन ।’

हाल जुम्लाको नराकोट डिपो खाली भइसकेको छ । नुन लिन आएका सेवाग्राही रित्तो हात फर्किने गरेका छन् । बजारको महंगो नुन किन्नु पर्ने बाध्यता आइलागेको स्थानीयको गुनासो छ । कनकासुन्दरी डिपोमा २३४ क्विन्टल नुन मौज्दात छ । यो पनि पर्याप्त होइन ।

'मौज्दात रहेको नुन जेनतेन यो महिना पुग्ला,' कार्यालय प्रमुख मल्लले भने, ‘अर्को महिनादेखि सबै गोदाम रित्तो नै हुने अवस्था छ ।’ जुम्लामा एक नगरपालिकासहित ७ गाउँपालिका छन् । नगरपालिकासहित ५ पालिकाले सदरमुकाम खलंगाको डिपोबाट नुन लैजान्छन् । कनकासुन्दरी, सिंजा र हिमाका स्थानीयले नराकोट र कनकासुन्दरी डिपोबाट नुन लिन्छन् ।

साल्टट्रेडिङ कर्पोरेसन क्षेत्रीय कार्यालय नेपालगञ्जका प्रमुख मनोजकुमार चौधरीले जुम्ला बाहेक कर्णालीका हुम्ला, मुगु, कालिकोट र डोल्पा जिल्लामा नुनको अभाव नभएको बताए । पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धिले ठेकेदारले नुन ढुवानी गर्न मानिरहेको छैनन् । उनले भने, ‘छिटो नुन ढुवानी गर्न ताकेता भइरहेको छ । ठेकेदारले पनि ढुवानी गर्न सुरु गर्ने भनेका छन् । जुम्लाको लागि अब नुन छिट्टै ढुवानी होला ।’

प्रमुख चौधरीले यो महिनाभित्रै नुन ढुवानी गरिसक्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका छन् । साथै जुम्लावासीलाई नुनको अभाव झेल्नुपर्ने अवस्था आउन नदिनेमा सतर्क रहेको चौधरीले बताए ।

प्रकाशित : असार ८, २०७९ १७:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×