दिनहुँ सम्पर्कविहीन बन्छ हुम्ला- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

दिनहुँ सम्पर्कविहीन बन्छ हुम्ला

दैनिक १८ घण्टासम्म लोडसेडिङ, घाम नलाग्दा अधिकांश सोलारहरु बेकामे
कृष्णप्रसाद गौतम, जनकबहादुर शाही

सुर्खेत,हुम्ला — एक महिनाअघि सिमकोट गाउँपालिका–४ का जंग शाहीले पत्नी र छोरासहित नेपालगन्ज जान समिट एयरलाइन्सको टिकट काटे । टिकट काटेको भोलिपल्ट उनको उडान थियो । ‘म घरबाट आइनपुग्दै प्लेन उडिसकेछ,’ उनले भने, ‘पछि २ दिनपछि मात्र बल्ल नेपालगन्ज जान पाइयो ।’

जहाज आए पनि उनी त्यसैदिन नेपालगन्ज जान नसक्नुको कारण थियो–सदरमुकाम सिमकोटमा सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुनु । अहिले पनि सिमकोटमा दैनिक कम्तिमा २/३ घण्टा मोबाइल र टेलिफोनको टावर गइरहन्छ । ‘मोबाइल टावर नभएर प्लेन छुट्नु त सामान्यजस्तै भइसक्यो,’ सिमकोट विमानस्थल प्रमुख मोहन गिरीले भने, ‘हिमपातको बेला हप्ता दिनसम्म सम्पर्कविहीन भएर बस्नुपर्छ, २/३ घण्टा नेटवर्क नगएको दिनै हुँदैन ।’ उनले टेलिफोन समस्याकै कारण गम्भीर बिरामी भएका र जरुरी काम भएकाहरू नेपालगन्ज र सुर्खेत जानबाट वञ्चित हुने गरेको बताए । उनका अनुसार सडक सुविधा नपुगेको हुम्लामा जहाजको विकल्प छैन । तर टेलिफोन नेटवर्कले यात्रु अलपत्र पर्ने समस्या धेरै भएको उनले सुनाए ।

सिमकोटमा हिल्दुम जलविद्युत् आयोजनाले विद्युत् सेवा विस्तार गरेको छ । ५ सय किलोवाट क्षमताको विद्युत् उत्पादन हुने गरी सञ्चालन गरिएको आयोजनाबाट अहिले मुस्किलले १ सय ८० किलोवाट मात्र बिजुली उत्पादन हुन्छ । जसका कारण सिमकोटबासीले अहिले दैनिक १८ घण्टासम्म लोडसेडिङको सामना गरिरहेका छन् । विद्युत् नभएपछि टेलिफोन, ल्यान्डलाइन र इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध हुने गरेको हुम्लास्थित टेलिकम कार्यालयका निमित्त प्रमुख रिङ्जिन आम्मु लामाले बताए । उनका अनुसार टेलिकम कार्यालयमा करिब ३ हजार वाटका २ वटा सोलार जोडिएको छ । तर घाम अस्ताएपछि सोलारले कामै गर्दैन । ‘इन्धनको मुल्य पनि महँगो छ, त्यसैले दिनभरि जेनेटर चलाएर टेलिफोन टावर पनि सञ्चालन गर्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘बिजुली नहुँदा सम्पर्कविहीन भएर बस्नुको विकल्पै भएन ।’ उनका अनुसार हुम्लामा पेट्रोल ३ सय ७० र डिजेल २ सय ५० रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ । मुगुको रारा विमानस्थलमा आइपुगेको इन्धन खच्चडबाट सिमकोट पुर्‍याउन ५ दिन लाग्ने भएकाले इन्धनको मुल्य महँगो भएको हो ।

विद्य्त् ुसमस्याका कारण हुम्लामा सञ्चार सेवा मात्र अवरुद्ध हुने गरेको छैन, व्यापार व्यवसाय पनि फस्टाउन नसकेको व्यवसायी विजय लामाले बताए । ‘अहिले त सबै भर बिजुलीमै छ,’ उनले भने, ‘विद्युत् नियमित नहुँदा मोवाइल चार्ज गर्न पनि मुस्किल हुन्छ ।’ उनका अनुसार सिमकोटका अधिकांश व्यवसायीले सोलार जडान गरे पनि घाम नलाग्दा अधिकांश सोलारहरू बेकामे बनेका छन् ।

अहिले सदरमुकाम सिमकोटमा २ सय ४० ल्यान्डलाइन फोन जडान गरिएका छन् । झन्डै ५० हजार मोबाइल प्रयोगकर्ता रहेको कार्यालयले जनाएको छ । जिल्लाका अधिकांश ठाउँका टावरहरू सिमकोटबाट ‘लिंक’ गरिएकाले बत्ती नभए जिल्ला नै सम्पर्कविहीन हुने गरेको हो । टेलिफोन लाइन जाँदा प्रशासनिक काम मात्र होइन बैठक बस्न पनि समस्या हुने गरको खार्पुनाथ गाउँपालिका अध्यक्ष कर्णबहादुर रावलले बताए । ‘सडक त पुगेको छैन, छैन,’ उनले भने, ‘त्यसमा पनि बिजुली र टेलिफोनले दैनिकजसो सास्ती दिइरहेको छ ।’ उनका अनुसार सिमकोटमा निजी कम्पनी एनसेलको टावर भए पनि बत्ती नभएको बेला त्यसले पनि काम गर्दैन ।

हिल्दुम साना जलविद्युत् आयोजनामार्फत अहिले सिमकोट र खार्पुनाथका करिब ६ हजार घरधुरीमा विद्युत् सुविधा पुर्‍याइएको छ । २०६० मा सिमकोट बजारलाई लक्षित गरी निर्माणको काम सुरु गरिएको आयोजना ०६५ मा सम्पन्न भएको थियो । ‘पुगिहाल्ला कि भनेर सिमकोटसँगै खार्पुमा पनि विद्युत् विस्तार गर्‍यौं,’ आयोजना कार्यालयका प्रमुख प्रमुख साजन ऐडीले भने, ‘अहिले त आफ्नै कार्यालयमा पनि बिजुली बाल्न पालो कुनुपर्छ ।’ उनका अनुसार सिमकोटमा वडा विभाजन गरी ३/३ दिनमा राति बिजुली दिने गरिएको छ । पानीको मुहान सुकेपछि हिउँदको समयमा १ सय ८० किलोवाट पनि विद्युत् उत्पादन नहुने उनले गुनासो गरे । असारदेखि असोजसम्म दैनिक ३ देखि ६ घण्टा र कात्तिकदेखि जेठसम्म १८ देखि २० घण्टा लोडसेडिङ हुने उनको भनाइ छ । तर राति ११ देखि बिहान ५ बजेसम्म भने सबै ठाउँमा बिजुली छोड्ने गरिएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र ३, २०७८ १०:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दुल्लीकुना–लालीबगर ट्र्याक खोल्दै सेना

७ किलोमिटर चट्टाने भीरमा ट्र्याक छिचोलेपछि हुम्ला सदरमुकाम सिमकोट सडक सञ्जालमा जोडिने
कृष्णप्रसाद गौतम, जनकबहादुर शाही

सुर्खेत,हुम्ला — हुम्ला सदरमुकाम सिमकोटलाई राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोड्न दुल्लीकुना–लालीबगर खण्डको ट्र्याक खोल्ने काम सुरु भएको छ । नेपाली सेनाको सडक निर्माण कार्यदलले बुधबारदेखि काम थालेको हो । सरकारले गत असोजमा सडकको ट्र्याक खोल्ने जिम्मा सेनालाई दिने निर्णय गरेको थियो ।

सेनाले दुल्लीकुनादेखि लालीबगरसम्मको ७ किलोमिटर चट्टाने भीरमा ट्र्याक खोल्ने जिम्मा पाएको छ । भीर छिचोलिएसँगै सिमकोट सडक सञ्जालमा जोडिनेछ । करिडोरअन्तर्गतको सर्केगार्ड गाउँपालिकास्थित दुल्लीकुनादेखि खार्पुनाथको लालीबगरसम्म चट्टान फोड्न विस्फोट गराउन थालिएको सडक निर्माण कार्यदल प्रमुख अनुप पोखरेलले बताए । त्यसका लागि खार्पुनाथको सुनाखाडामा सेनाको क्याम्प स्थापना गरिएको छ । सिमकोट जोड्न झन्डै १ हजार मिटरको छारेभीर, ३ सय ५० मिटरको सुनाखाडा भीर, ५ सय मिटरको लालीबगडा भीर चुनौती रहेको कार्यदल प्रमुख पोखरेलले बताए । उनका अनुसार ट्र्याक खोल्न बाँकी रहेको ७ किमिमध्ये झन्डै २ हजार ३ सय मिटरमा कडा चट्टान छ । ती भीरमा विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गरेरमात्रै ट्र्याक खोल्न सम्भव छ । छारे र लालीबगरको चट्टानी भागमा स्थानीय कामदारको समूहले प्वाल खोप्ने काम सुरु गरिसकेका छन् ।

ठेकेदारलाई विस्फोटक पदार्थ ल्याउन समस्या हुने भएपछि संघीय सरकारले नेपाली सेनालाई जिम्मा दिएको थियो । लालीबगरसम्म विस्फोटक पदार्थमार्फत चट्टान फोडिने र अन्य ठाउँमा एक्स्काभेटरबाट सडक खन्ने काम एकैसाथ गरिने आयोजना योजना प्रमुख वीरेन्द्रकुमार यादवले बताए । ७ किमिबाहेकको खण्डमा पनि स्थानीय कामदारले पर्खाल लगाउने, ग्याबिन भर्ने र अन्य संरचनाको काम गरिरहेका छन् । सरकारले यो वर्ष सेनालाई १५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । थप बजेटको व्यवस्था भए यही वर्ष ३ किलोमिटरसम्म ट्र्याक खोल्न सकिने सेनानी पोखरेलले बताए । ‘बजेट भए अर्को वर्षसम्म हुम्लामा सडकको पुरै ट्र्याक खुल्छ,’ उनले भने, ‘तर यो वर्ष नै बजेट अपर्याप्त भयो ।’ अहिले सुनाखाडामा नेपाली सेनाको ३५ सदस्यीय टोली खटिएको छ । कार्यदलले हेलिकोप्टरबाट आवश्यक सामग्री र विस्फोटक पदार्थ ढुवानी गरेको थियो । ६ दिनको अवधिमा १ सय ६० राउन्ड विस्फोट गराएर ८० मिटर चट्टान फुटाइसकिएको उनको भनाइ छ ।

हुम्लामा भोकमरी भएपछि तत्कालीन जिल्ला विकास समितिले २०५७ सालदेखि सिमकोट–हिल्सा सडकको निर्माण थालेको थियो । जिविसले काम थालेको सडकमा १२ वर्षपछि सरकारले २०६९ चैतमा हिल्सा–सिमकोट सडक आयोजना कार्यालय स्थापना गरी यो सडकलाई कर्णाली करिडोरको एक हिस्सा बनायो । अहिले सो सडक खण्डको ९५ किलोमिटरमध्ये चीनको सीमा नाम्खा गाउँपालिकाको हिल्साबाट च्याछहरासम्म साढे ७५ किलोमिटर र सिमकोटदेखि च्याछहरासम्म १९ किलोमिटर गरी ९४ किलोमिटर सडकमा पुरै ट्र्याक खोलिएको छ । च्याछहरा भीरको ३ सय मिटर सडकमा ग्रेडिङ मिलाउनेबित्तिकै गाडी सिमकोटदेखि हिल्सासम्म गुड्ने आयोजना प्रमुख यादवले बताए ।

कर्णाली करिडोरअन्तर्गत खुलालु–लैफु– सल्लीसल्लासम्मको १ सय २३ किलोमिटर सडकको ट्र्याक खुलेपछि गत असार ३१ मा सेनाले सडक आयोजनालाई हस्तान्तरण गरेको थियो । दुलीकुनाबाट रिपखोलासम्मको ५ किलोमिटर सडकमा भने सडक विभागले ठेकेदारमार्फत काम गरिरहेको छ ।

अहिले खुलालुभन्दा तलको सडक कर्णाली राजमार्गअन्तर्गतको सुर्खेत–जुम्ला सडकसँग जोडिएको छ । सल्लीसल्लाभन्दा माथि १३ किमि दुलीकुनासम्म सडक विभागले निर्माण सकेर यातायात सञ्चालनमा ल्याएको थियो । खुलालु–हिल्सा कुल २ सय ५८ किमि लम्बाइ छ । त्यसमध्ये खुलालु–सिमकोट खण्डको कालीकोटमा ४०, बाजुरामा ४४ र हुम्लाको कुवाडी खोलाखेखि सल्लीसल्लासम्म ३९ किलोमिटर सडक निर्माण भएको छ । अहिले हुम्लाका ताजाकोट, अदानचुली, चंखेली र सर्केगाड गाउँपालिका राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिएका छन् ।

कर्णाली करिडोर जोड्ने खुलालु पुल १२ वर्षपछि सञ्चालनमा आएको छ । तत्कालीन उपप्रधानमन्त्री रामचन्द्र पौडेलले २०६६ मा र भौतिक पूर्वाधारमन्त्री विमलेन्द्र निधिले ०६९ मा पुलको शिलान्यास गरेका थिए । अलपत्र पर्दै आएको पुल कात्तिक अन्तिम सातादेखि सञ्चालनमा आएको हो । पुल सञ्चालनमा आएपछि सुर्खेतबाट कालीकोटको पश्चिम उत्तरी भेगसहित बाजुरा, मुगु र हुम्लाको सिमानासम्म एउटै गाडीबाट आउन सकिने सेनानी पोखरेलले बताए । उनका अनुसार खुलालुबाट सल्लीसल्लासम्म नेपाली सेनाले ६ वटा बेलिब्रिज निर्माण गरेको छ । खुलालु, शान्तिघाट, फुगाड, जुर्तिगाड, कुवाडी र गल्फागाडमा बेलिब्रिज निर्माण गरी सडक आयोजनालाई जिम्मा दिइएको उनले जानकारी दिए । यो खण्डमा भुक्काखोला, कुण्डाखोला र पैमाखोलामा पुल बनाउन आवश्यक छ । ‘अहिले सल्लीसल्लासम्म सजिलै ठूला गाडी पनि गइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘वर्षामा भने ३ वटा खोलामा यातायातका साधन सञ्चालन हुन समस्या पर्ने देखियो ।’

सिमकोट–हिल्सा खण्डमा पनि खुलालु, कवाडी र गल्फागाड खण्डमा पनि पुल बनिसकेका छन् । सल्लीखोला, याङ्गारखोला, ताग्रुखोलाका पुलहरू निर्माणाधीन छन् भने खार्पुस्थित कर्णाली नदीमा भर्खरै टेन्डर भएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र ३, २०७८ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×