अझै खलो प्रथाबाट जीविकोपार्जन- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

अझै खलो प्रथाबाट जीविकोपार्जन

‘कोरोना महामारीले मजदुरी गर्ने अवस्था पनि भएन, त्यसैले फेरि आरन चलाउनुपर्ने बाध्यता भयो’ 
सरकारले १० वर्षअघि नै बालीघरे तथा खलो प्रथा अन्त्यको घोषणा गरे पनि विपन्न अवस्थाका दलित समुदाय अझै खलो प्रथामा निर्भर छन् 
विप्लव महर्जन

सल्यान — सिद्धकुमाख गाउँपालिकास्थित टाकुराका कर्णबहादुर विकले १४ वर्षदेखि गाउँमा आरन सञ्चालन गरिरहेका छन् । उनले गाउँका झन्डै १ सय परिवारका लागि फलामका कुटो, कोदाली, हँसिया, बञ्चरोलगायत फलामका औजारहरू निर्माण र मर्मत गर्छन् ।

उनलाई त्यसबापत स्थानीयले सिजनअनुसारको मकै, गहुँ र धान दिने गरेका छन् । ‘गाउँभरिका बासिन्दाका लागि वर्षभरि नै फलामका औजार बनाइदिने गरेको छु,’ उनले भने, ‘तर ज्या भने सिजनअनुसार एक/एक पाथी अन्न मात्र हुन्छ ।’ उनका छिमेकी अम्मरबहादुर परियारले पनि गाउँभरिका मानिसहरूको लुगा सिलाउँछन् । ‘एक पाथी अन्नको भरमा गुजारा कसरी गर्ने ?,’ उनले भने, ‘लगानी नहुँदा पुर्ख्यौली पेसालाई व्यावसायिक बनाउन सकिएको छैन ।’

उनले सरकारी निकायले पुर्ख्यौली पेसामा निर्भर दलित समुदायलाई बेवास्ता गरेको गुनासो गरे । सरकारले १० वर्षअघि नै बालीघरे तथा खलो प्रथा अन्त्यको घोषणा गरे पनि विपन्न अवस्थाका दलित समुदाय अझै खलो प्रथामा निर्भर छन् । जहाँ पनि टाठाबाठाकै हालीमुहाली हुँदा आफूहरू समस्यामा परेको बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाका पूर्णबहादुर नेपालीले बताए । उनले २० वर्षदेखि स्थानीयलाई आवश्यक पर्ने फलामका विभिन्न औजार बनाउन गाउँमा आरन चलाएका छन् ।

दैनिक हँसिया, खुकुरी, खुर्पालगायत हतियार बनाएर परिवार पाल्न समस्या भएको उनले गुनासो गरे । ‘सरकारले जहिले पनि टाठाबाठालाई मात्र हेर्छ,’ उनले भने, ‘तालिम र अनुदान पार्टीका कार्यकर्तालाई मात्र दिइँदा हामीलाई २ छाक टार्न समस्या भयो ।’ खेती गर्न पर्याप्त जग्गा नहुँदा आफ्नै उत्पादनले एक महिना पनि खान नपुग्ने गरेको उनको भनाइ छ । उनले बजार नजिकै नहुँदा मजदुरी गर्न पनि समस्या भएको बताए ।

स्थानीय तहले पनि रोजगारीको व्यवस्था गर्न नसक्दा खलो प्रथामै निर्भर हुन बाध्य भएको काभ्राका निर्मल दमाईंले बताए । उनले ३ वर्षअघि खलो प्रथा त्यागेर मजदुरी गर्दै आए पनि कोरोनाका कारण रोजगारी गुमाएको बताए । ‘कोरोना महामारीले मजदुरी गर्ने अवस्था पनि भएन,’ उनले भने, ‘त्यसैले फेरि आरन चलाउनुपर्ने बाध्यता भयो ।’

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७८ १३:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सहमहामन्त्रीमा लड्ने बद्री पाण्डेको घोषणा 

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य बद्री पाण्डेले १४औं महाधिवेशनमा सह-महामन्त्रीमा लड्ने घोषणा गरेका छन् । सोमबार पत्रकार सम्मेलन गरेर पाण्डेले सहमहामन्त्रीमा उम्मेदवारी घोषणा गरेका हुन् । उनले पछिडिएको क्षेत्रबाट सह-महामन्त्रीमा लड्ने घोषणा गरे ।

‘म १२औं महाधिवेशनमा सेती अञ्चलबाट केन्द्रीय सदस्य, १३ औं महाधिवेशनमा खुल्ला केन्द्रीय सदस्य भएको हुँ। अहिले विधानको व्यवस्था अनुसार पिछडिएको क्षेत्रबाट सह–महामन्त्री लड्ने निर्णय गरेको छु,’ उनले भने, ‘अर्को पटक म सह–महामन्त्रीको उमेदवार होइन। म कि उपसभापति लड्छु कि महामन्त्री लड्छु। होइन भने विश्राम गर्छु । म पद दोहोर्‍याउने पक्षमा छैन। बरु खाली बस्छु।’ उनले आफू कोइराला लिगेसीसँग जोडिएको तर सबैको सहयोगको अपेक्षा गरेको बताए।

उनले १४औं महाधिवेशनपछि कांग्रेस सत्ता र पार्टी ठीक ढंगले जाने आशा समेत व्यक्त गरे। ‘यो नेतृत्व चयनको महाधिवेशन हो, नीति महाधिवेशन पछि हुन्छ। हामीले बेलामा महाधिवेशन गर्न सकेनौं। त्यसैले यसपटक नेतृत्व चयन हुन्छ र नितीगत महाधिवेशन अर्थात महासमिति बैठकबाट नीति र कार्यक्रम तय गर्नुपर्छ,' उनले भने।

उनले संगठन सुदृढिकरणका लागि चार ‘ब’को अवधारणा समेत अघि सारेका छन्। ‘मैले संगठन सदृढ गर्न चार ‘ब’को अवधारणा ल्याएको छु। पहिलो ‘ब’ भनेको विचार, दोस्रो ‘ब’ भनेको विधानको अक्षरस पालना, तेस्रो ‘ब’ भनेको नियमित बैठक र चोथौ ‘ब’ भनेको व्यवस्थापन हो,’ उनले भने, ‘चार ‘ब’ मध्ये पनि विधान महत्त्वपूर्ण हो। किनभने विधानको अक्षरस: पालना भयो भने पार्टी मजबुत बन्छ।’

उनले पार्टी नसुध्रिकन देश नै नसुध्रिदैने बताए। ‘पार्टी सधार नै अबको बाटो हो, २०४८ पछि चार चार वर्षमा महाधिवेशन भएको भए अहिले हामी १६औं महाधिवेशनको संघारमा हुने थियौं। हामीले रामचन्द्र र शेरबहादुरलाई बिदा भइदेउ भन्नु पर्ने थिएन,’ उनले भने, ‘समयमा महाधिवेशन नहुँदा नेतृत्व जाम भयो। यसपटक पनि हामी ढिला भएका हौं। अब एक व्यक्ति एक पदको अवधारणमा अघि बढ्नुपर्छ।’

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७८ १३:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×