हट्यो ताक्लाकोट जानुपर्ने बाध्यता- कर्णाली - कान्तिपुर समाचार

हट्यो ताक्लाकोट जानुपर्ने बाध्यता

छपाल लामा

हुम्ला — हिमाल पारिको गाउँ नाम्खा गाउँपालिका–६ लिमीमा प्रसूति गृहसहितको स्वास्थ्यचौकी बनेपछि उपचारका लागि चीनको ताक्लाकोट पुग्नुपर्ने बाध्यता हटेको छ । तिल, हल्जी र जाङका बासिन्दाको उपचारका लागि लिमीमा स्वास्थ्यचौकी स्थापना गरिएको छ ।

सदरमुकाम सिमकोट पुग्न ५ दिन र गाउँपालिकाको केन्द्र यलबाङ पुग्न २ दिन लाग्ने भएपछि स्थानीयलाई ताक्लाकोटकै उपचारमा भर थियो । तर कोरोना महामारीका कारण दुई वर्षदेखि चीनले नाका बन्द गरेपछि स्थानीयलाई उपचारमा समस्या थियो । ‘नाका बन्द भएपछि घरेलु उपचार र धामीझाँक्रीकै भरमा थियौं,’ स्थानीय गिरमेत लामाले भने, ‘अब अस्पताल बन्यो, उपचार सहज हुने आशा छ ।’

भौगोलिक विकटताका कारण हुम्लाका स्वास्थ्यचौकीहरूमा स्वास्थ्यकर्मी र औषधिको सधैं अभाव हुन्छ । अब गर्भवती महिलाले नियमित खोप पाउने र गाउँमै सुत्केरी हुने सुविधा पाएको स्थानीय पेमा तामाङले बताइन । ‘स्वास्थ्यचौकी नहुँदा हामीले कहिल्यै गर्भजाँच गराउन पाएनौं,’ ३ सन्तानलाई जन्म दिएकी उनले भनिन्, ‘खोप त झन् टाढाको कुरा थियो ।’

स्नोल्याण्ड एकिकृत विकास केन्द्रको सहयोगमा लिमीमा स्वास्थ्यचौकी निर्माण गरिएको हो ।

७१ लाख रुपैयाँको लगानीमा बनेको ३ कोठे स्वास्थ्यचौकीमा एउटा कोठा प्रसूति सेवाका लागि प्रयोग गरिनेछ । जसमा छाँया नेपालले ४५ लाख र गाउँपालिकाले २० लाख रुपैयाँ लगानी गरेका छन् । गाउँमै उपचार पाइने भएपछि स्थानीयले ६ लाख रुपैयाँको श्रमदान गरेको स्नोल्याण्ड एकिकृत विकास केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक गोविन्दबहादुर शाहीले बताए । उनका अनुसार स्वास्थ्यचौकीमा शौचालयसहित तातो पानीको व्यवस्थासमेत छ ।

तत्कालका लागि ३ जना स्वास्थ्यकर्मी खटाइएको उनले जानकारी दिए । स्वास्थ्यचौकीमा ओपिडी, प्रसूति सेवा, खोप सेवा, परिवार नियोजन, ल्याब परीक्षण, गर्भवती जाँचलगायतका सेवा प्रवाह हुनेछन् । बिरामीका लागि निःशुल्क औषधिको व्यवस्था गरिएको वडाध्यक्ष पाल्जोर तामाङले बताए ।

‘आधारभूत स्वास्थ्य र सुरक्षित प्रसूति सेवा नागरिकको मौलिक हक पनि हो,’ उनले भने, ‘उपचारकै लागि यहाँका बासिन्दाले ठूलो सास्ती भोगे, चीनसम्म पुगेर उपचार गर्नुपर्ने बाध्यताबाट सबैले मुक्ति पाएका छौं ।’ उनले वडालाई क्रमशः पूर्वाधारमैत्री बनाउन गुरुयोजना निर्माण गरी क्रमशः कार्यान्वयनमा लगिएको बताए । उनका अनुसार चिनियाँ सीमा जोडिएकाले स्थानीयबासी खाद्यान्न, दैनिक उपभोग्य सामग्री, रोजगारीलगायतका लागि ताक्लाकोटको भर पर्न बाध्य छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ १२:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

शिक्षकले २ वर्षदेखि तलब पाएनन्

अनुदान र निजी स्रोतका शिक्षक तलबबाट वञ्चित, दसैंका बेलासमेत बेखर्ची
विप्लव महर्जन

सल्यान — बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाका विभिन्न सामुदायिक विद्यालयमा निजी स्रोतबाट भर्ना गरिएका झन्डै डेढ दर्जन शिक्षकले २ वर्षदेखि तलब पाएका छैनन् । विद्यालयको आफ्नै स्रोत नहुँदा शिक्षकहरू तलबबाट वञ्चित भएका हुन् ।

नगरपालिकाले विद्यालय सञ्चालन नभएको भन्दै सामुदायिक विद्यालयहरूको प्रतिविद्यार्थी अनुदान रोकेको छ । जसका कारण निजीस्रोतका शिक्षकलाई तलब खुवाउन समस्या भएको हो । तलब नपाउँदा दसैं मनाउन समस्या भएको भैरव आधारभूत विद्यालयका शिक्षक प्रकाश बुढाले बताए । उनले निजीस्रोतमै १२ वर्षदेखि पढाइरहेका छन् । ‘अरू बेला त तलब पाइएन पाइएन, दसैंका बेलासमेत बेखर्ची बन्नुपरेको छ,’ उनले भने, ‘तलब नपाउँदा घरखर्च धान्न गाह्रो भएको छ ।’ दुई वर्षयता आफन्त र साथीहरूसँग सापटी मागेर जीविकोपार्जन गर्न बाध्य भएको उनको गुनासो छ ।

भैरव आधारभूत विद्यालयका अर्का शिक्षक युवराज बिष्टले दुई वर्षदेखि तलब नपाएपछि बाध्य भएर राजिनामा दिएको बताए । उनलाई विद्यालयले निजीस्रोतबाट तलब पाउने गरी निम्न माध्यमिक तहको विज्ञान शिक्षकका रूपमा नियुक्त गरेको थियो । ‘विद्यालयकै हितका लागि कुनै बेला एक गाँस खाएर पनि पढाइयो,’ उनले भने, ‘आज तलब आउला, भोलि आउला भन्दाभन्दै २ वर्ष बित्यो, अन्तिममा राजीनामा दिन बाध्य भए ।’ उनका अनुसार विद्यालयका ३ शिक्षकले तलब पाउन बाँकी छ । जयनेपाल आधारभूत विद्यालयका शिक्षक तिलक बुढाले पनि तलब पाएका छैनन् ।

‘तलब नपाउँदा उत्साहपूर्वक मनाउनुपर्ने दसैं पनि खल्लो भएको छ,’ उनले भने, ‘अरू जागिर पनि पाइँदैन, विद्यालयले पनि तलब दिँदैन, कसरी घरखर्च टार्ने ?’ उनले तलब पाउने आशामा विद्यालय छाड्न नसकिएको बताए । उनले पनि आफन्तसँग सरसापट गरेर र पसलबाट उधारो सामान ल्याएर घरखर्च टारिरहेको गुनासो गरे । विद्यालयले तलब खुवाउन कुनै पहल नगर्दा घरको न घाटको भएको उनको भनाइ छ । विद्यार्थीको भविष्यका लागि पनि विद्यालय छाड्न नसकिएको उनले बताए ।

निजीस्रोतमा राखिएका मात्र होइन नगरपालिकाले अनुदानमा भर्ना गरेका ६ शिक्षक पनि माघदेखि तलबबाट वञ्चित छन् । विद्यार्थीबाट उठाउने स्वैच्छिक शुल्कबाहेक विद्यालयको अर्को कुनै आम्दानी नहुँदा शिक्षकलाई तलब खुवाउन समस्या भएको भैरव आधारभूत विद्यालयका प्रधानाध्यापक रामप्रसाद शर्माले बताए । ‘विद्यालय नखुलेको भन्दै नगरपालिकाले अनुदान रोकेको छ,’ उनले भने, ‘सरकारले न दरबन्दीअनुसार शिक्षकको व्यवस्था गर्छ, न निजीस्रोतका शिक्षकलाई तलब ।’

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७८ १२:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×